Η πανδημία και η εθνική {CR}αποτυχία της Ισπανίας

Στα επείγοντα του νοσοκομείου 12 de Octubre, ενός από τα μεγαλύτερα της Μαδρίτης, δεν περνάει ώρα χωρίς να φτάσουν ασθενοφόρα με νέους ασθενείς με Covid-19. Πολλοί χρειάζονται ήδη οξυγόνο. Και οι κλίνες των ΜΕΘ εξαντλούνται – σε πολλά νοσοκομεία της ισπανικής πρωτεύουσας, δεν υπάρχει πλέον καμία διαθέσιμη. Με 850 κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους, η Μαδρίτη, η πρώτη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που επέστρεψε το Σαββατοκύριακο σε (μερικό) lockdown, είναι επί του παρόντος η χειρότερα πληγείσα από τον κορωνοϊό περιοχή της Ευρώπης. Αυτό όμως είναι – όπως σημειώνει ο Economist – κομμάτι μιας ευρύτερης εθνικής αποτυχίας.

«Νικήσαμε τον ιό και ελέγξαμε την πανδημία», είχε διακηρύξει στις 5 Ιουλίου ο ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ. Και εντούτοις, η χώρα του είναι για μία ακόμα φορά το μαύρο πρόβατο της πανδημικής Ευρώπης. H Ισπανία μετρά περισσότερα από 790.000 κρούσματα, περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα της δυτικής Ευρώπης, και τουλάχιστον 32.000 θανάτους: ο ημερήσιος απολογισμός βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί από τις αρχές Μαΐου, κατά μέσο όρο 78 θάνατοι ανακοινώνονται καθημερινά την τελευταία εβδομάδα. Τι πήγε στραβά; Ειδικοί σε θέματα υγείας υποδεικνύουν μία αποτυχία για την οποία φέρουν ευθύνες τόσο ο κυβερνητικός συνασπισμός Σοσιαλιστών και Podemos υπό τον Πέδρο Σάντσεθ όσο και η συντηρητική αντιπολίτευση, το Λαϊκό Κόμμα, που έχει και τον έλεγχο της Μαδρίτης.  Αφού πρώτα εφάρμοσε το αυστηρότερο lockdown στην Ευρώπη, η Ισπανία βιάστηκε να βγει από αυτό. Τόσο το Λαϊκό Κόμμα όσο και οι καταλανοί και βάσκοι εθνικιστές αρνήθηκαν να στηρίξουν μία ανανέωση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης που θα επέτρεπε στην κυβέρνηση να επιβάλλει περιοριστικά μέτρα. Αντί άλλης λύσης, ο Σάντσεθ παρέδωσε τον έλεγχο της πανδημίας στις περιφέρειες και πήγε διακοπές. Αρκετές περιοχές, και ιδιαίτερα η Μαδρίτη, δεν ενίσχυσαν ως όφειλαν το σύστημα πρωτοβάθμιας φροντίδας της υγείας και την ιχνηλάτηση των επαφών. Η κυβέρνηση δεν τους το επέβαλε, ούτε θέσπισε σαφείς κανόνες για τη διαχείριση των εστιών κορωνοϊού. Τα υπόλοιπα τα έκανε το καλοκαίρι: οι Ισπανοί επέστρεψαν μαζικά στα μπαρ, τα κλαμπ και τις οικογενειακές συγκεντρώσεις.

Η Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, η (συντηρητική) περιφερειάρχης της Μαδρίτης, είναι σταθερά αντίθετη με τους περιορισμούς, φοβούμενη τις συνέπειές τους στην οικονομία: έχει ήδη προσφύγει δικαστικά κατά των νέων μέτρων που επιβλήθηκαν από το Σαββατοκύριακο στη Μαδρίτη, διευρύνοντας τους περιορισμούς που είχαν ήδη τεθεί σε εφαρμογή στα φτωχότερα, και χειρότερα πληγέντα από τον κορωνοϊό τμήματα της πόλης: κάπου 4,8 εκατομμύρια κάτοικοι της ισπανικής πρωτεύουσας και εννέα δορυφορικών πόλεων απαγορεύεται πλέον να βγαίνουν εκτός περιφέρειας παρά μόνο για να μεταβούν στην εργασία τους, να επισκεφθούν τον γιατρό ή να πάνε τα παιδιά τους στο σχολείο· μπαρ και εστιατόρια κλείνουν στις 11 το βράδυ· η χωρητικότητα εστιατορίων, γυμναστηρίων και καταστημάτων έχει μειωθεί στο μισό· ισχύει ανώτατο όριο έξι ατόμων για τις συναθροίσεις σε κλειστούς και ανοιχτούς χώρους. «Ευχαριστούμε για το χάος, Πέδρο Σάντσεθ», αντέδρασε η Αγιούσο.

Η αδυναμία των Αρχών να ελέγξουν την επιδημία κατέπνιξε την οικονομική ανάκαμψη της Ισπανίας εν τη γενέσει της. Η ισπανική οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί φέτος έως και κατά 13%, το χειρότερο ποσοστό πανευρωπαϊκά. Η χώρα επενδύει τις ελπίδες της στην ευρωπαϊκή βοήθεια, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της τελευταίας δεν πρόκειται να φτάσει σε εκείνη πριν από το 2022. Και μπορεί να συνδέεται με μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας, του συνταξιοδοτικού συστήματος, της εκπαίδευσης, της κατάρτισης: όλα αυτά απαιτούν πολιτική συναίνεση, που βρίσκεται σε έλλειψη στην Ισπανία.