Η φωνή της μεταπολεμικής νιότης

Αχ, βρε Ζιλιέτ, γιατί;

Θα ήταν υπερβολή να πω ότι ανήκω στη γενιά εκείνη για την οποία η Ζιλιέτ Γκρεκό υπήρξε «μούσα» της. Οντας μια γενιά μικρότερος, δεν μπορώ να ισχυριστώ πως έζησα από πρώτο χέρι, έστω και μακρόθεν προφανώς, την εποχή που το Σεν-Ζερμέν-ντε-Πρε γνώριζε τις μεγάλες του δόξες, την εποχή του Πρεβέρ και του Βιάν, της «μόδας» του υπαρξισμού, του «Le Tabou» και του «La Rose Rouge». Πάντως, ο απόηχος των πρώτων εκείνων μεταπολεμικών χρόνων στο Παρίσι της αριστερής όχθης, μέρος του οποίου ήταν και η θρυλική «μούσα του Σεν-Ζερμέν-ντε-Πρε», είχε φτάσει σίγουρα και σ’ εμάς, εκεί κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και τις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Αγόραζα, λοιπόν, επί χρόνια όλους τους δίσκους της Γκρεκό. Κάποιοι από αυτούς κοσμούν ακόμη τη συλλογή μου με τα (κάτι λιγότερα από 4.000) βινύλια, κάποιοι χάθηκαν στο πέρασμα του χρόνου, από μετακόμιση σε μετακόμιση, από δάνεισμα σε δάνεισμα.

Εκείνη πάντως η φωτό (ή μάλλον η εικόνα της, με την έννοια του icon) με τα ολόισια μακριά μαύρα μαλλιά και το μαύρο πουλόβερ δεν έπαψε ποτέ να στοιχειώνει τα νιάτα μου και τη φαντασία μου. Παρεμπιπτόντως, η ίδια είχε πει σε συνέντευξή της πως τα πράγματα ήταν μάλλον πιο απλά: εκείνα τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια δεν είχε χρήματα να πάει στο κομμωτήριο ούτε να αλλάζει συχνά ρούχα! Μπορεί να είχαν έτσι τα πράγματα (τουλάχιστον στα πολύ πρώτα βήματά της), μπορεί και όχι. Μικρή σημασία έχει άλλωστε, αφού σύντομα κανένας δεν μπορούσε καν να τη φανταστεί αλλιώς παρά μόνο ντυμένη στα μαύρα και με τα μαλλιά μέχρι τη μέση.

Η εμμονή μου αυτή, στα όρια του πάθους, αφορούσε την Γκρεκό τραγουδίστρια. Ως ηθοποιός ήταν μέτρια. Ειδικά κάποιες ταινίες που γύρισε στο Χόλιγουντ, με την «υποστήριξη» του Ντάριλ Ζάνουκ, πανίσχυρου παραγωγού της εποχής και τότε συντρόφου της, τρελά ερωτευμένου μαζί της, σχεδόν δεν βλέπονται σήμερα. Λατρεύοντας λοιπόν τη φωνή της, ήθελα κάποια στιγμή να τη δω και από κοντά, και κυρίως να την ακούσω να τραγουδάει. Το δράμα, όμως, είναι ότι αυτό τελικά έγινε μόλις το 2015, στο Παλλάς, αφού πρώτα είχε αναβάλει μια εμφάνισή της στο Μέγαρο Μουσικής, το 2008 αν δεν κάνω λάθος. Ο πανδαμάτωρ χρόνος, ο αδηφάγος, ο tempus edax των Λατίνων, είναι αμείλικτος ο άτιμος! Τραγωδία: 88 Μαΐων πια, έλεγε απλώς τους στίχους των τραγουδιών, δεν τραγουδούσε, ενώ ο τελευταίος σύζυγός της, ο Ζεράρ Ζουανέ (πέθανε κι αυτός πριν από δύο χρόνια, το 2018), τη συνόδευε στο πιάνο.

«Επιμύθιον». Τους θρύλους καλό είναι να προλαβαίνεις να τους βλέπεις και να τους ακούς όταν είναι στο φόρτε τους, στα ντουζένια τους, όταν είναι ακόμη ο εαυτός τους, όχι η σκιά τους ή το φάντασμά τους. Α, ναι, και κάτι άλλο. Στοιχείο μιας μεγάλης σταδιοδρομίας, καλλιτεχνικής, αθλητικής, επαγγελματικής, πολιτικής ή άλλης, είναι ενίοτε και η έγκαιρη αποχώρηση. Με άλλα λόγια – και πάντα βέβαια με τις απαραίτητες εξαιρέσεις – να ξέρεις να φεύγεις πριν η παρουσία σου αρχίσει να προκαλεί απλώς την περιέργεια – σπανιότερα, και τον οίκτο.

Γιατί, βρε Ζιλιέτ, μας το έκανες αυτό, σε όλους όσοι γεμίσαμε εκείνο το βράδυ το Παλλάς; Γιατί δεν μας άφηνες με την εικόνα σου και με τη φωνή σου στ’ αφτιά μας, όπως τις ξέραμε απ’ τα νιάτα μας;