«Δεν θα φύγετε χωρίς τον Ναβάλνι»

Είπε αμέσως «ναι» μόλις ζήτησαν τη βοήθειά του η γυναίκα και οι άνθρωποι του Αλεξέι Ναβάλνι. Δεν τον είχε γνωρίσει προσωπικά, αλλά ήξερε φυσικά ποιος είναι ο Ναβάλνι. «Εκείνο που δεν ήξερα ήταν ότι θα χρειαστούν 48 ώρες τεράστιας προσπάθειας, διπλωματικής κινητοποίησης για τη μεταφορά του δηλητηριασμένου ηγέτη της ρωσικής αντιπολίτευσης στη Γερμανία που θα έπαιρνε τέτοια διάσταση διεθνώς», εξηγούσε στους ξένους ανταποκριτές της Ενωσης «VAP» στο Βερολίνο. Ο 49χρονος σλοβενικής καταγωγής Γιάκα Μπιζίλι είναι κινηματογραφιστής, παραγωγός, ιδρυτής του Cinema for Peace, είναι αυτός που οργάνωσε τη μεταφορά του ρώσου πολιτικού Αλεξέι Ναβάλνι στο Βερολίνο.

Το πρωινό της Πέμπτης 20 Αυγούστου ο αντίπαλος του Πούτιν, Ναβάλνι, σε εσωτερική πτήση στη Ρωσία έχασε τις αισθήσεις του, το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο Ομσκ της Σιβηρίας για την περίθαλψή του. Η διάγνωση των γιατρών του Ομσκ ήταν διατροφική διαταραχή. Αλλά η σύζυγος του Ναβάλνι και το επιτελείο του έκαναν τα αδύνατα δυνατά για να μεταφερθεί στο εξωτερικό. Ο Γιάκα Μπιζίλι έκλεισε σε εταιρεία της Νυρεμβέργης ειδικό αεροσκάφος – κινητή μονάδα εντατικής – που μετέφερε τον Ναβάλνι στην πανεπιστημιακή κλινική του Βερολίνου Charite στις 22 Αυγούστου. Νοσηλεύτηκε εκεί για 32 ημέρες, τις 24 από αυτές στην εντατική.

Ο Μπιζίλι ξέρει τι σημαίνει να είσαι στο στόχαστρο κρατικών Αρχών που διώκουν αντικαθεστωτικούς από την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων 2004 στην Αθήνα όταν οργάνωνε με τον Δαλάι Λάμα δράση για το Θιβέτ. Τότε ήταν ένας άγνωστος ακτιβιστής, καμία σύγκριση με πολιτικές προσωπικότητες του διαμετρήματος Ναβάλνι.

Στο Ομσκ οι ρώσοι γιατροί δεν βρήκαν τίποτα ύποπτο στον Ναβάλνι. Το ειδικό εργαστήριο των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, ωστόσο, εντόπισε μία εξελιγμένη εκδοχή της χημικής ουσίας «Νοβιτσόκ» από το χημικό οπλοστάσιο της Σοβιετικής Ενωσης. Στο ίδιο αποτέλεσμα κατέληξαν εργαστηριακές έρευνες και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. «Τέτοιες ουσίες δεν έχουν στα χέρια τους ιδιώτες. Είτε εμπλέκονται ρωσικές κρατικές υπηρεσίες, είτε άτομα που είχαν επαφή με κρατικές υπηρεσίες», εικάζει ο Μπιζίλι.

Η προπαγάνδα του Κρεμλίνου αναφέρεται υποτιμητικά στον Ναβάλνι ως «μπλόγκερ» που τρώει τον χρόνο του με αναρτήσεις στο Διαδίκτυο, επικαλείται τους γιατρούς του Ομσκ που δεν είχαν βρει τίποτα, πλασάρει την εκδοχή ότι δηλητηριάστηκε αφού μπήκε στο αεροσκάφος για τη Γερμανία. Η Μόσχα ζητά από το Βερολίνο ακριβείς λεπτομέρειες για τις εργαστηριακές έρευνες. Αλλά αυτό ακριβώς περιμένουν οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, για να δουν την τεχνογνωσία του γερμανικού στρατού, λέει ο χριστιανοδημοκράτης πολιτικός Ρόντεριχ Κιζεβέτερ.

Στην πανεπιστημιακή κλινική Charite του Βερολίνου νοσηλεύτηκαν κατά καιρούς και άλλοι διωκόμενοι αντιφρονούντες, από τη Ρωσία ο Πίτερ Βέρσιλοφ, από την Ουκρανία η Γιούλια Τιμοσένκο. Ο Μπιζίλι γνωρίζει τον νευρολόγο καθηγητή του Charite, Καρλ Μαξ Αϊνχοϊπλ, από την εποχή που είχε νοσηλευτεί ο ίδιος, σ’ αυτόν απευθύνθηκε και για τον Ναβάλνι. Η δυσκολότερη στιγμή, εξηγεί, ήταν όταν έπρεπε να αποφασιστεί αν θα γίνει ή όχι η πτήση από το Ομσκ με τον Ναβάλνι σε κώμα, διασωληνωμένο. «Οταν προσγειωθήκαμε στο Ομσκ ο ασθενής δεν ήταν φυσικά στο αεροδρόμιο. Οι ρώσοι γιατροί επέμειναν ότι δεν μπορεί να πετάξει. Οι Γερμανοί έλεγαν ότι μπορεί», περιγράφει ο Μπιζίλι. «Παράλληλα έπρεπε να διεκπεραιωθούν λεπτομέρειες, από διπλωματικές κινήσεις μέχρι την τήρηση των κανονισμών για τον κορωνοϊό και τα σλοτς», λέει ο Μπιζίλι. «Στους πιλότους είπα ότι δεν θα πετάξουν χωρίς τον ασθενή στο αεροσκάφος». Προληπτικά είχε κλείσει τρεις διαδοχικές άδειες πτήσεις από το Ομσκ, στις 12 το μεσημέρι, στις οκτώ το βράδυ και στις οκτώ την επόμενη ημέρα. Το κόστος της αεροπορικής μεταφοράς ήταν μεγάλο, το ανέλαβε εκ των υστέρων ένα ίδρυμα που πρόσκειται στην πολιτική κίνηση του Ναβάλνι.

Ο Αλεξέι Ναβάλνι πήρε εξιτήριο την περασμένη Τρίτη. Μαθαίνει ξανά να κρατάει ισορροπία στο ένα πόδι, το αριστερό του χέρι είναι μερικώς παράλυτο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα επιστρέψει στη Ρωσία μόλις αναρρώσει. Θα χρειαστεί όμως για αυτό ακόμα μερικές εβδομάδες.