Δεν δεσμεύεται να παραδώσει την εξουσία

Η νέα άρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να εγγυηθεί την ειρηνική μεταβίβαση εξουσίας εάν χάσει από τον Τζο Μπάιντεν στις εκλογές του Νοεμβρίου οδηγεί την Αμερική σε ένα σκοτεινό μέρος στο τέλος μιας χρονιάς γεμάτης εμπρηστικές προεδρικές δηλώσεις. Ο Τραμπ αμφισβήτησε, για άλλη μία φορά, την εγκυρότητα των επιστολικών ψήφων – που είναι απόλυτα νόμιμες – και άφησε όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, δηλαδή ακόμα και το να μην παραδώσει ειρηνικά την εξουσία.

«Λοιπόν, θα δούμε τι θα συμβεί», απάντησε όταν ρωτήθηκε εάν δεσμεύεται για την ειρηνική μετάβαση. «Ξέρετε ότι έχω διαμαρτυρηθεί πολύ έντονα για τα ψηφοδέλτια αυτά που είναι καταστροφή. Ξεφορτωθείτε τις επιστολικές ψήφους και θα έχουμε μια πολύ… Δεν θα υπάρξει μεταβίβαση, θα υπάρξει συνέχεια».

Τα σχόλια του Ντόναλντ Τραμπ δεν περιπλέκουν απλώς την εκλογική διαδικασία, αλλά στέλνουν και ένα επικίνδυνο μήνυμα στους υποστηρικτές του για το πώς να αντιδράσουν σε περίπτωση που ο Δημοκρατικός υποψήφιος Τζο Μπάιντεν επικρατήσει στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Οι πιθανότητες να εκτραχυνθεί η κατάσταση είναι αυξημένες, με δεδομένο ότι σε όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού ξέσπασαν σε διάφορες πόλεις των ΗΠΑ φυλετικές ταραχές. Η πιο πρόσφατη ξέσπασε την Τετάρτη, όταν δύο αστυνομικοί δέχθηκαν πυροβολισμούς στο Λούισβιλ του Κεντάκι εν μέσω διαμαρτυριών μετά την απόφαση να αθωωθούν τρεις αστυνομικοί που κατηγορούνταν για τον θάνατο της Μπριόνα Τέιλορ, μιας Αφροαμερικανίδας την οποία οι αστυνομικοί πυροβόλησαν ενώ κοιμόταν στο σπίτι της. Για τη δολοφονία της παραπέμφθηκε σε δίκη μόνο ένας αστυνομικός.

Οι δύο αστυνομικοί πυροβολήθηκαν αργά το βράδυ της Τετάρτης, αλλά η ζωή τους δεν κινδυνεύει. Ο ένας υπεβλήθη σε εγχείρηση. Λίγο αργότερα ο κυβερνήτης του Κεντάκι ζήτησε από τους διαμαρτυρομένους να πάνε σπίτι τους, λέγοντας πως «ξέρουμε ότι η απάντηση στη βία δεν μπορεί να είναι η βία». Δεκάδες διαδηλωτές συνελήφθησαν.

Την ίδια ώρα, οι δηλώσεις του προέδρου Τραμπ ότι χρειάζεται να επικυρώσει άμεσα τον διάδοχο της Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ στο Ανώτατο Δικαστήριο, επειδή πιστεύει ότι το τελικό αποτέλεσμα των εκλογών θα κριθεί στο δικαστήριο αυτό, δημιουργούν ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία. «Απειλεί την εκλογική διαδικασία και λέει δημόσια όλα όσα οι πάντες υπέθεταν ότι σκέφτεται», σχολιάζει ο Τζούλιαν Ζέλιζερ, καθηγητής Αμερικανικής Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον. «Οσο πιο συχνά επαναλαμβάνει αυτούς τους ισχυρισμούς, θέτει αυτή την πιθανότητα στο ίδιο πλαίσιο με τις υπόλοιπες». Και προσθέτει: «Ακόμα και εάν ο στόχος του είναι να αποσπάσει την προσοχή, πρόκειται για βαριές κουβέντες όταν προέρχονται από έναν πρόεδρο. Είναι προφανές ότι επιταχύνει την προσπάθειά του να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα εάν δεν τον ευνοεί».

Λίγες ώρες αργότερα, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μιτ Ρόμνεϊ, πρώην διεκδικητής της προεδρίας των ΗΠΑ, εξέφρασε την ανησυχία του για τα σχόλια του Τραμπ στο Twitter. «Η ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας αποτελεί βασική προϋπόθεση της δημοκρατίας. Χωρίς αυτήν, γινόμαστε Λευκορωσία», έγραψε. «Οποιαδήποτε νύξη ότι ένας πρόεδρος μπορεί να μη σεβαστεί τις συνταγματικές εγγυήσεις είναι αδιανόητη και απαράδεκτη».

Ομως οι χθεσινές δηλώσεις Τραμπ δεν αποτελούν κεραυνό εν αιθρία. Από τον Ιούλιο ο αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα αρνηθεί να απαντήσει στο εάν θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα των εκλογών. Αυτή τη στιγμή, παρατηρούν οι αναλυτές, «φτιάχνει κλίμα» για μια συνταγματική κρίση, εάν επαληθευθούν οι δημοσκοπήσεις και ο Τζο Μπάιντεν αναδειχθεί νικητής από τις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου.