Κυνηγητό σε «live μετάδοση»

Ενα ωραίο αντιπροσωπευτικό δείγμα της νοτιοαφρικανικής σχολής αστυνομικών μυθιστορημάτων αποτελούν οι «Δεκατρείς ώρες» του πολυβραβευμένου Deon Meyer (Στερέωμα, σε μετάφραση Κάλλιας Παπαδάκη). Από την αρχή της ιστορίας παρακολουθούμε την απεγνωσμένη προσπάθεια μιας νεαρής Αμερικανίδας, της Ρέιτσελ Αντερσον, να ξεφύγει από τους διώκτες της. Ενα από τα πιο ζωντανά, ρεαλιστικά και συναρπαστικά κυνηγητά που έχουμε δει σε σύγχρονο αστυνομικό. Η Ρέιτσελ τρέχει απελπισμένα, οι κακοί την παρακολουθούν κι είναι συνέχεια μια ανάσα πίσω της. Οταν μπλέκονται στην καταδίωξη κι οι αστυνομικοί, ο ρυθμός απογειώνεται.

Τα πρώτα στοιχεία των ερευνών αποκαλύπτουν ότι η κολλητή φίλη της Ρέιτσελ, ονόματι Εριν Ράσελ, δολοφονήθηκε το προηγούμενο βράδυ και οι δολοφόνοι της έχουν στόχο να σκοτώσουν και την ίδια. Ο ντετέκτιβ Μπένι Γκρίσελ, ηγούμενος μιας μάλλον ανομοιογενούς ομάδας αστυνομικών, αναλαμβάνει την υπόθεση και σύντομα συνειδητοποιεί ότι ο παράγων χρόνος διαδραματίζει τον σημαντικότερο ρόλο στην υπόθεση. Κάθε λεπτό που περνάει χωρίς να εντοπίσουν τη νεαρή Ρέιτσελ και να τη φυγαδεύσουν με ασφάλεια τη φέρνει πιο κοντά στα χέρια των διωκτών της – άρα στον θάνατο. Σχεδόν ταυτόχρονα, όμως, ένα εξίσου τρομακτικό γεγονός θα βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των αστυνομικών, αναγκάζοντάς τους να διασπάσουν την προσοχή και τις δυνάμεις τους σε δύο διαφορετικά μέτωπα. Πρόκειται για τη δολοφονία του βασιλιά της σκηνής της μουσικής βιομηχανίας της Νότιας Αφρικής, του Ανταμ Μπάρναρντ.

Ο Γκρίσελ και η παράταιρη ομάδα ρίχνονται από την πρώτη στιγμή σ’ ένα απεγνωσμένο κυνήγι του χαμένου χρόνου. Οι αστυνομικοί είναι υποχρεωμένοι να επαναπροσανατολίζουν τις προτεραιότητες των δύο υποθέσεων, καθώς κάθε στιγμή προκύπτουν νέα στοιχεία, που απαιτούν να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε μία εξ αυτών. Με την προσοχή και τις δυνάμεις τους σχεδόν διασπασμένες, έχουν δεκατρείς ώρες να φτάσουν στην τελική εξιχνίασή τους. Στο βάθος ο Μπένι Γκρίσελ αναλογίζεται ότι έχει να βάλει σταγόνα στο στόμα του 156 μέρες, αλλά αυτή η 157η φαίνεται να είναι τρομακτικά δύσκολη. Κι ας έχει μπροστά του την προοπτική μιας προαγωγής, που θα του λύσει πολλά προβλήματα.

Καθώς οι έρευνες εξελίσσονται, ο ρυθμός γίνεται καταιγιστικός. Είπαμε ότι ο διαθέσιμος χρόνος είναι δεκατρείς ώρες. Απελπιστικά λίγος. Οι ενέργειες των προσώπων περιγράφονται με άκρως ρεαλιστικό τρόπο, ακριβώς τη στιγμή που συμβαίνουν. Ενα δράμα που λαμβάνει χώρα σε real time. Η άμμος από την ανεστραμμένη κλεψύδρα πέφτει και οι αστυνομικοί νιώθουν τη θηλιά του κινδύνου να σφίγγεται στον λαιμό τους.

POLICE PROCEDURAL. Ο Deon Meyer φαίνεται να διαθέτει γνώση και πληροφόρηση των πραγματικών αστυνομικών διαδικασιών. Ενας αληθινός μετρ του police procedural, που περιγράφει λεπτό προς λεπτό τα γεγονότα, σαν μια εφιαλτική live μετάδοση που κρατάει αιχμάλωτο τον αναγνώστη, όχι μόνο για να παρακολουθεί αυτά που συμβαίνουν, αλλά ουσιαστικά να συμμετέχει, λες και διακτινίζεται στη Νότια Αφρική και παίρνει μέρος στο ανελέητο ανθρωποκυνηγητό των δολοφόνων.

Ο συγγραφέας γράφει ένα ρεαλιστικό, αλλά ταυτόχρονα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα, ακολουθώντας πιστά τα κελεύσματα της σύγχρονης τηλεοπτικής οπτικής. Ο ιλιγγιώδης σχεδόν ρυθμός των γεγονότων, οι μικρές κοφτές σκηνές έντονης δράσης και οι συνεχείς εναλλαγές τους, οι συχνές ανατροπές και το πλούσιο πάνελ πρωταγωνιστών και δευτεροκλασάτων χαρακτήρων που στιγμές στιγμές φλερτάρει με το hard boiled δίνουν μια γενικότερη εικόνα σύγχρονης τηλεοπτικής σειράς υψηλών προδιαγραφών. Κάτι άλλωστε που είναι αναμενόμενο, αν λάβουμε υπόψη την εμπειρία του Meyer, που έχει γράψει δύο τηλεοπτικές σειρές, τέσσερα σενάρια για ταινίες μεγάλου μήκους, ενώ έχει γυρίσει ως παραγωγός και σκηνοθέτης αρκετές ταινίες για τους ομογενείς του Αφρικάνερ.

Το κοινωνικό περιβάλλον περιγράφεται στο μυθιστόρημα με πολύ ζωηρές πινελιές. Το σχόλιο του Meyer, ζωντανό και καυστικό, δίνει μια ανάγλυφη εικόνα της Νότιας Αφρικής, τονίζοντας ιδιαίτερα τη διαφθορά και τη διαπλοκή στις τάξεις της τοπικής αστυνομίας. Παράλληλα, μας εισάγει με εντυπωσιακά αναλυτικό τρόπο στον γκλαμουράτο κόσμο της μουσικής βιομηχανίας της χώρας, ένα μαγευτικό βασίλειο όπου κυριαρχούν μεγάλοι μουσικοί, επιφανείς επιχειρηματίες και λαμπεροί σταρ του παρόντος, αλλά και μοιραίες ντίβες του παρελθόντος. Φαίνεται ότι ο συγκεκριμένος χώρος ασκεί μεγάλη έλξη στην τοπική κοινωνία και ο συγγραφέας, λάτρης προφανώς και ο ίδιος, έχει διεξαγάγει μια πληρέστατη έρευνα, αποδίδοντας τον μικρόκοσμο των παραγωγών και των καλλιτεχνών με έντονα χρώματα αλλά και γνήσιο ρεαλισμό.

Η εικόνα μιας ανομοιογενούς κοινωνίας

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα είναι η εξέλιξη της πλοκής με ταχύτατο ρυθμό και η καταιγιστική δράση, καθώς ο συγγραφέας στήνει το σκηνικό πάνω σε μια κλεψύδρα, αναγκάζοντας τον αναγνώστη να βλέπει έντρομος τον χρόνο να φτάνει στο τέλος και τίποτε να μην έχει ξεκαθαρίσει ακόμη. Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων αποτελεί ένα δεύτερο δυνατό σημείο του μυθιστορήματος. Ο τρόπος που συμπεριφέρονται οι κεντρικοί χαρακτήρες, τα βιώματα που κουβαλάνε, ακόμη και οι τοπικές διάλεκτοι παραπέμπουν στα χαρακτηριστικά μιας ανομοιογενούς κοινωνίας, όπως συμβολικά απεικονίζεται στην καθημερινή συμβίωση και στη συνεργασία της ομάδας των αστυνομικών.

Σε ένα περιβάλλον φυλετικών διαφορών, οι ανώτεροι αστυνομικοί αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη διατήρηση των ισορροπιών και στην προσπάθεια καταπολέμησης της διαφθοράς. Και ο Μπένι Γκρίσελ, μια κλασική φιγούρα αστυνομικού με πολλές ικανότητες και ηγετικά προσόντα, έντιμος κι επίμονος, θα αναγκαστεί να περάσει από σαράντα κύματα για να κατορθώσει να φτάσει στο λυτρωτικό γκραν φινάλε, καθώς εκτός από τους δολοφόνους που κυνηγάει έχει να αντιμετωπίσει τους προσωπικούς του δαίμονες… Το αλκοόλ, που έχει διαλύσει την οικογενειακή του ζωή και τώρα χρειάζεται να παλέψει σκληρά για να βγει από το σκοτεινό τούνελ της αυτοκαταστροφής. Και όλο το καστ, η ομάδα που περιφέρεται γύρω από τον Γκρίσελ, περιγράφεται με ζωηρά χρώματα, αντανακλώντας τις διαφορές και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των τοπικών εθνοτήτων.Συνολικά, ένα πολύ ενδιαφέρον δείγμα της νοτιοαφρικανικής σχολής και εξαιρετικό στη δομή του police procedural αστυνομικό μυθιστόρημα. Απολύτως ταιραστή με το ύφος του συγγραφέα η μετάφραση της Κάλλιας Παπαδάκη.

Deon Meyer
Δεκατρείς ώρες
Μτφ. Κάλλια Παπαδάκη
Εκδ. Στερέωμα, σελ. 528
Τιμή 21 ευρώ