Ρεμπό και Βερλέν μαζί στο Πάνθεον;

Υπάρχει θέση για τους ποιητές Αρθούρο Ρεμπό και Πολ Βερλέν στο Πάνθεον, το μαυσωλείο της δόξας για εκείνους τους Γάλλους που οι πράξεις τους έγραψαν Ιστορία; Πριν από λίγες ημέρες η γαλλίδα υπουργός Πολιτισμού Ροζελίν Μπασελό δήλωσε επίσημα την υποστήριξή της στην πρωτοβουλία μιας ομάδας γάλλων διανοουμένων να μεταφερθούν τα λείψανα των δύο ποιητών στο Πάνθεον. Το κείμενο του αιτήματος βρίσκεται στο γραφείο του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, καθώς είναι ο μόνος εξουσιοδοτημένος να αποφασίσει για την είσοδό τους στο Πάνθεον, στο οποίο βρίσκονται εβδομήντα τρεις άνδρες και μόνο πέντε γυναίκες.

«Θα ήταν σωστό να γιορτάσουμε τη μνήμη τους σήμερα ενώνοντάς τους ξανά στο Πάνθεον, μαζί με άλλες σπουδαίες λογοτεχνικές προσωπικότητες» αναφέρει το αίτημα που παρέδωσαν στην υπουργό Μπασελό επιφανείς Γάλλοι, ανάμεσα στους οποίους ο πρώην υπουργός Πολιτισμού Ζακ Λανγκ, ο πρώην δήμαρχος του Παρισιού Μπερτράν Ντελανοέ και ο σκηνοθέτης Ολιβιέ Πι.

Ωστόσο η οικογένεια του Ρεμπό μέσω της τελευταίας απογόνου του «καταραμένου» ποιητή Ζακλίν Τεσιέ-Ρεμπό εκφράζει τη διαφωνία της: «Η ζωή του Ρεμπό ούτε ξεκίνησε ούτε τελείωσε με τον Βερλέν. Αν βρεθούν μαζί στο Πάνθεον, όλοι θα νομίσουν ότι ήταν απλώς δύο ομοφυλόφιλοι και τίποτε άλλο» δηλώνει η Ζακλίν Τεσιέ-Ρεμπό. Η ερωτική σχέση του Ρεμπό με τον πασίγνωστο, τότε, και κατά 12 χρόνια μεγαλύτερό του Πολ Βερλέν, που προκάλεσε σκάνδαλο στη Γαλλία, στο Βέλγιο και στην Αγγλία, εξακολουθεί να στοιχειώνει τους δύο σπουδαίους αυτούς καλλιτέχνες, ακόμα και μετά θάνατον.

Σύμφωνα με το κείμενο των υποστηρικτών της εισόδου των ποιητών στο Πάνθεον, πρόκειται για τη λογοτεχνική, πολιτική, ηθική και κοινωνική αποκατάστασή τους. Προκειμένου να βρουν θέση ανάμεσα στους επιφανείς της Γαλλίας Βολταίρο, Ζαν Ζακ Ρουσό, Βίκτωρα Ουγκό, Εμίλ Ζολά αλλά και τη Σιμόν Βέιγ, «ως σύμβολα της διαφορετικότητας που έπρεπε να υπομείνουν την αμείλικτη ομοφοβία της εποχής τους».

Αν υπάρχει ένα επίθετο που αντιστοιχεί στις δύο ποιητές, αυτό είναι ότι υπήρξαν «άγριοι» θα σημειώσουν στο κείμενο γνώμης στη «Liberation» εκείνοι που υποστηρίζουν την αντίθετη άποψη και συγκλίνουν με τη συγγενή του Ρεμπό. Αυτή ακριβώς η ελευθερία τους, η άρνησή τους για τις συμβάσεις και τις κτήσεις, αυτή η στάση αυθάδειας που επέδειξαν με την ποίησή τους τούς έδωσαν μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της λογοτεχνίας.

Η είσοδό τους στο Πάνθεον εκφράζει την επιθυμία μίας πλευράς της γαλλικής διανόησης να τους «κανονικοποιήσει», ενώ ο Ρεμπό και ο Βερλέν ποτέ δεν επεδίωξαν τον έπαινο.

«ΥΠΟΓΕΙΑ ΚΑΒΑ ΧΩΡΙΣ ΚΡΑΣΙ». Ο Βερλέν, ο οποίος προτιμούσε την εξωστρέφεια της κοινωνικότητας ως θαμώνας των καφέ και ως ένοικος ξενοδοχείων, διακωμώδησε το Πάνθεον στα «Απομνημονεύματα ενός χήρου» περιγράφοντας σε ένα κεφάλαιό του την «Πανθεονειάδα. Σε αυτό ο ίδιος θρηνεί για το τι επεφύλαξε η μοίρα στον Βίκτωρα Ουγκό: «Τον έχουν θάψει σε αυτή την υπόγεια κάβα όπου δεν υπάρχει κρασί!».

Η εταιρεία των Φίλων του Αρθούρου Ρεμπό με τα 120 μέλη της υποστηρίζουν πως «η οριστική σύνδεση του Ρεμπό με τον Βερλέν, ad vitam aeternam, είναι μάλλον υπερβολική. Ο Αρθούρος Ρεμπό είχε διακόψει με τον Πολ Βερλέν και διόλου δεν ήθελε να θυμάται αυτά τα τέσσερα χρόνια της γνωριμίας τους. Επιθυμούσε να ζήσει διαφορετικά, πράγμα που έκανε αναχωρώντας για την Αφρική, όπου και έζησε με μια νεαρή γυναίκα. Κατά τον Αλέν Τουρνέ, πρόεδρο της εταιρείας Φίλων Αρθούρου Ρεμπό, «ο Ρεμπό αναδείχτηκε εκ των υστέρων σε σύμβολο για πολλούς ομοφυλόφιλους, όμως ο ίδιος σίγουρα θα υπερασπιζόταν τον εαυτό του. Ο Ρεμπό θέλησε να ζήσει έντονα και από κάθε άποψη είχε πολλές διαφορετικές ζωές».