Toξική αρρενωπότητα

O tempora! O mores! Tόσο ο πρόσφατος βιασμός και φόνος φοιτήτριας από δυο ομολογουμένως ευειδείς νεαρούς στο μεταίχμιο εφηβείας και ενηλικίωσης, όσο και οι ανάρμοστες δημόσιες δηλώσεις παίκτη σε γνωστό τηλεπαιχνίδι για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τη γυναίκα και το σεξ μάς γαζώνουν με ρίγη και μας κάνουν να αναρωτιόμαστε για τα αίτια που διαμόρφωσαν ετούτα τα επικίνδυνα υβρίδια του ανθρώπινου είδους. Γένους αρσενικού…

Κοινωνιολογία, ανθρωπολογία και ψυχολογία ονομάζουν τοξική αρρενωπότητα ή ηγεμονικό ανδρισμό αυτή την οπτική για τη γυναίκα συμπεριλαμβάνοντας την παραβατική συμπεριφορά ατόμων εγκλωβισμένων στην ψευδαίσθηση της υπεροχής που τους παρέχει τάχα το βιολογικό τους φύλο. Πρόκειται κατά κανόνα για εμφανίσιμους νάρκισσους δίχως το άλλοθι της γυναικείας απόρριψης για μια τέτοια στάση, «παγόνια» με ελκυστικές ουρές που αποσκοπούν να δελεάσουν το θηλυκό κι έπειτα να το θυματοποιήσουν στις ορέξεις τους δίχως ίχνος τύψης. Και αλίμονο σε όποια γυναίκα εντοπίσει εγκαίρως την παγίδα και αντισταθεί. Ενα «όχι» είναι ικανό να μετατρέψει αυτά τα πλάσματα σε αδίστακτα και αχόρταγα Γκρέμλινς. Νεαροί ομοφοβικοί, μισογύνηδες και εν δυνάμει – ή εν τοις πράγμασι – βιαστές καμαρώνουν για τη συναισθηματική τους αναπηρία, καυχιώνται για τη νέκρωση της ανθρωπιάς τους, τρέφονται από την ταπείνωση του άλλου φύλου και αδιαφορούν προκλητικά για τις συνέπειες της διαταραγμένης τους προσωπικότητας.

Το μοντέλο του σκληραγωγημένου άνδρα αναμφίβολα προηγείται της εποχής μας και είχε αυταπόδεικτα λόγο ύπαρξης σε χαλεπούς παρελθόντες καιρούς, όταν ακόμη οι άρρενες ήταν υποχρεωμένοι να πολεμούν ασταμάτητα υπομένοντας τις αιχμές των δοράτων και τις ακονισμένες λεπίδες των σπαθιών. Ακόμη ωστόσο και σε αυτές τις περιπτώσεις πάντα υπήρχε ένα σύστημα αξιών κι ένας κώδικας τιμής που οριοθετούσαν τη θέση της γυναίκας και τον σεβασμό προς το πρόσωπό της. Τα πρότυπα όμως μιας εποχής διαστρεβλώνονται, εκφυλίζονται και μετατρέπονται σε νοσηρά στερεότυπα όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες και κάποιοι συνεχίζουν εμμονικά να τα διαιωνίζουν, να τα αναπαράγουν και να τα υπηρετούν κόντρα στο νέο αξιακό σύστημα μιας κοινωνίας.

Στην εποχή μας το μοντέλο του συναισθηματικά άτρωτου άνδρα δεν έχει λόγο ύπαρξης. Εντούτοις, μελέτες έχουν αποδείξει ότι η παθογένεια της τοξικής αρρενωπότητας ενισχύεται από την ανεξέλεγκτη προβολή κάθε είδους βίας όπως αυτή εμφανίζεται στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και στην σκληρή πορνογραφία στο Διαδίκτυο. Μελέτες επίσης έχουν εντοπίσει το παράλληλο και συχνά αλληλένδετο φαινόμενο του ανδρικού ναρκισσισμού, μια ιδιότυπη λατρεία της ανδρικής ευρωστίας που επιτυγχάνεται με συμπληρώματα διατροφής, ύποπτα κοκτέιλ φαρμάκων και μούσκουλα καμωμένα στα γυμναστήρια με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται ετούτη η στείρα αφοσίωση στο «φαίνεσθαι» δίχως μια ανάλογη ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη και καλλιέργεια. Αυτοί οι βίαιοι νάρκισσοι θεοποιούν την εικόνα τους και αντίστοιχα έλκονται από την εικόνα του θηλυκού δίχως την αυθόρμητη επιθυμία να αναπτύξουν δεσμό μαζί της αφού θεωρούν τη γυναίκα κατώτερο είδος.

Ομως όλα τα δεδομένα και οι μελέτες για την τοξική αρρενωπότητα συντείνουν πως η κορφή του παγόβουνου είναι η προβληματική διαπαιδαγώγηση. Αυτοί οι άνδρες δεν είναι γεννημένοι εγκληματίες αλλά άτομα καταπιεσμένα, παραμελημένα ή κακοποιημένα κατά την παιδική τους ηλικία παιδιά τα οποία δεν μπόρεσαν να αυτοκαθοριστούν. Εμειναν καθηλωμένα και απροστάτευτα στη λάσπη νοσηρών στερεοτύπων και στη σκιά ενός δεσποτικού, συμπλεγματικού πατέρα, ανήμπορα να προσαρμοστούν στα νέα κοινωνικά δεδομένα∙ Είναι παιδιά που δεν άκουσαν παραμύθια, δεν είχαν το δικαίωμα να διαβάσουν ένα ρομαντικό βιβλίο, να δακρύσουν σε μια ερωτική ταινία ή να συγκινηθούν από τους στίχους ενός τραγουδιού∙ και συγχρόνως είναι αγόρια που βίωσαν τα ίδια τη βία ή συμβίωσαν μαζί της, υιοθετώντας για λόγους προσαρμογής και επιβίωσης τον κοινωνικό ρόλο που τους επέβαλαν∙ κι ενδεχομένως έμαθαν απ’ την υποταγή της ίδιας της μητέρας τους πως η γυναίκα είναι προορισμένη για την αναπαραγωγή και την εκτόνωση του κυρίαρχου αρσενικού.

Πέρα και πάνω απ’ όλα λοιπόν αυτοί οι «μάτσο» άνδρες της εποχής μας είναι γεννήματα γονιών ανίκανων να αποτινάξουν τα νοσηρά στερεότυπα και να διαχειριστούν τα δικά τους συμπλέγματα. Και δυστυχώς διαπιστώνουν αργά πως ευνουχίζοντας συναισθηματικά τους γιους τους, κόβοντας τα φτερά απ’ τους αγγέλους τους, εκκολάπτουν δαίμονες.

Η Πασχαλία Τραυλού είναι συγγραφέας.