Οταν η Μέρκελ «συνάντησε» τον Σι Τζινπίνγκ

Εάν δεν είχε ξεσπάσει η πανδημία, οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα συγκεντρώνονταν χθες στη Λειψία για να πάρουν μέρος στη Σύνοδο Κορυφής με τον πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ. Η υποβάθμιση ενός τέτοιου γεγονότος σε μια τηλεδιάσκεψη με τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών μαζί με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ αντικατοπτρίζει την επιδείνωση των δεσμών μεταξύ ΕΕ και Κίνας.

«Ο διαλογος με την Κίνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα θα συνεχισθεί», δήλωσε η γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ μετά την τηλεδιάσκεψη, ενώ όσον αφορά τις οικονομικές σχέσεις, πρόσθεσε: «Τα τελευταία 15 χρόνια η Κίνα έχει γίνει πολύ πιο ισχυρή οικονομικά και αυτό σημαίνει ότι το αίτημα για αμοιβαιότητα στους όρους των σχέσεών μας, δικαιολογείται απόλυτα σήμερα».

Ο κινέζος πρόεδρος ζήτησε στενότερη συνεργασία με την ΕΕ. «Για να προωθήσουν η Κίνα και η Ευρώπη τη στρατηγική συνεργασία τους πρέπει και οι δύο πλευρές να αποδεχθούν τέσσερες αρχές» δήλωσε ο Σι. «Ειρηνική συνύπαρξη, άνοιγμα και συνεργασία, πολυμερείς συμφωνίες και διάλογο».

Η στάση της κινεζικής κυβέρνησης στο Σινγιάνγκ, εκεί όπου υπάρχουν καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην κοινότητα των Ουιγούρων, και η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων στο Χονγκ Κονγκ, μαζί με την επιθετική διπλωματία του «λύκου πολεμιστή» που ακολουθούν κάποιοι από τους κινέζους πρεβευτές σε ευρωπαϊκές χώρες, ευθύνονται εν μέρει για την επιδείνωση αυτή. Η ΕΕ πλέον θεωρεί επισήμως την Κίνα ως «συστημικό αντίπαλο».

Χθες οι δύο πλευρές επικεντρώθηκαν στο εμπόριο, προσπαθώντας να αναζωογονήσουν τις διαπραγματεύσεις που έχουν ξεκινήσει εδώ και καιρό και εξελίσσονται αργά για μια επενδυτική συμφωνία, καθώς και για οικοδόμηση εμπιστοσύνης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα ακανθώδη πολιτικά ζητήματα που έχουν προκαλέσει ρήξη. Οι Ευρωπαίοι αντιδρούν στους περιορισμούς που υφίστανται οι ευρωπαϊκές εταιρείες στην Κίνα, ενώ το Πεκίνο επιμένει πως οι διαφορές αυτές μπορούν να ξεπεραστούν και να υπογραφεί η επενδυτική συμφωνία μέχρι το τέλος του χρόνου. Οι ευρωπαϊκές χώρες που ήδη εξετάζουν τη λήψη μέτρων εναντίον κινεζικών κρατικών εταιρειών οι οποίες λειτουργούν στην ΕΕ αντιμετωπίζουν την πιθανότητα αυτή με πολύ μεγαλύτερες επιφυλάξεις.

Μαζί με την Ανγκελα Μέρκελ, η χώρα της οποίας έχει την προεδρία της ΕΕ αυτό το εξάμηνο, πήραν μέρος στην τηλεδιάσκεψη ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο υπεύθυνος για την εξωτερική πολιτική Ζοσέπ Μπορέλ. Οι συνομιλίες – μεταξύ των δύο από τις τρεις μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη – ήταν μια προσπάθεια αναθέρμανσης των διμερών σχέσεων, με τους Ευρωπαίους να βάζουν στο τραπέζι, πέρα από τα εμπορικά ζητήματα, την αναμόρφωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου και την κλιματική αλλαγή.

Η Κίνα έχει κατηγορηθεί ότι προσπαθεί να επηρεάσει ευρωπαίους αξιωματούχους και ο Μπορέλ δύο φορές φέτος αρνήθηκε ότι η Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης – ένα είδος υπουργείου Εξωτερικών της ΕΕ, του οποίου ηγείται – έχει ήδη υποκύψει σε πιέσεις του Πεκίνου για να αλλάξει τη διατύπωση διαφόρων επίσημων εγγράφων.

Ομως το αδύναμο σημείο της Ευρώπης, υποστηρίζουν αξιωματούχοι της ΕΕ στο «Politico», είναι η Γερμανία. «Η Γερμανία και η αυτοκινητοβιομηχανία της και συγκεκριμένα η Volkswagen» λέει ο Μαξ Ζενγκλάιν, επικεφαλής οικονομολόγος του Ινστιτούτου Κινεζικών Σπουδών Mercator. Oι γερμανικές εξαγωγές στην Κίνα αυξάνονται κάθε χρόνο από το 2008 μέχρι σήμερα, με εξαίρεση το 2015. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το 2019 η Γερμανία πούλησε προϊόντα και υπηρεσίες αξίας 106 δισ. δολαρίων στην Κίνα – περισσότερα από ό,τι συνολικά η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Ιρλανδία, η Σουηδία και η Ισπανία. Η Volkswagen πούλησε περισσότερα από 4,2 εκατομμύρια αυτοκίνητα στην Κίνα το 2018, σε σύγκριση με μόλις 350.000 στις ΗΠΑ την ίδια χρονιά και έχει δεχτεί κριτική επειδή διατηρεί εργοστάσιο στην επαρχία Σινγιάνγκ, όπου περίπου 1 εκατομμύριο Ουιγούροι βρίσκονται σε στρατόπεδα κράτησης.