«Οσο νυχτώνει…»

Ξαφνιάστηκα που διάφοροι ευαίσθητοι περίμεναν να δουν το Big Brother για να καταλάβουν ότι πλάι μας κυκλοφορεί πολλή βαναυσότητα κι ότι η κοινωνία δεν είναι τμήμα σπουδών φύλου σε πανεπιστήμιο. Θα εκπλαγούν άμα μάθουν ότι, ακόμα κι αν κατάφερναν να σταματήσει το ριάλιτι, ακόμα κι αν έκλεινε ο σταθμός που το προβάλλει, ακόμα κι αν έκλειναν όλα τα κανάλια και αντικαθίσταντο μόνο από τα τέσσερα που θα ενέκρινε το Ινστιτούτο της Φλωρεντίας με τη γνωμοδότηση του Νίκου Παππά, ακόμα και τότε ο κόσμος θα ήταν βάναυσος.

Κακώς έγινε λοιπόν ο θόρυβος για τον (ώριμο, και καθόλου νεαρό) πρώην πλέον παίκτη του ριάλιτι που εγκωμίαζε τον βιασμό; Κάθε άλλο. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος από τη διαμαρτυρία για να επισημανθεί ότι τα ΜΜΕ, επειδή έχουν επιδραστικό ρόλο, έχουν και μεγάλη ευθύνη. Κι όσο είναι δικαίωμά τους να επιλέγουν την εμπορικά προσοδοφόρα κατεύθυνση των προγραμμάτων τους, έτσι είναι δικαίωμα των θεατών τους η επίκριση – και προφανώς, σε περίπτωση διάπραξης αδικήματος, είναι υποχρέωση η επέμβαση της δικαιοσύνης.

Κινδυνεύει η ελευθερία της έκφρασης από τις επικρίσεις, τις διαμαρτυρίες και την πιθανή επέμβαση της δικαιοσύνης; Δεν κινδυνεύει. Ουδείς σκέφτηκε να απαγορεύσει προγράμματα, ουδείς επέβαλε λογοκρισία. Κανείς δεν δικαιούται να επιβάλει τι είδους προγράμματα επιτρέπεται να βλέπουμε και τι απαγορεύεται. Η κοινωνία των πολιτών ενοχλήθηκε από τις συγκεκριμένες βάναυσες εκφράσεις του παίκτη, ο οποίος εξυμνούσε τον βιασμό – και η κοινωνική αντίδραση όπως κυρίως εκφράστηκε στα κοινωνικά δίκτυα οδήγησε τους υπεύθυνους της εκπομπής να αποφασίσουν την αποβολή του. Ευλόγως, η εταιρεία παραγωγής θα προσπαθήσει να διασώσει το προϊόν για το οποίο έτρεφε μεγάλες εμπορικές προσδοκίες.

Υπήρξαν σκοπιμότητες που γιγάντωσαν τον θόρυβο; Υπήρξαν. Για παράδειγμα, πρόσωπα του πολιτικού χώρου που σιωπούσαν όταν ο πρεσβευτής της Βενεζουέλας άπλωνε το μακρύ μακρύ του χέρι φώναξαν δυνατά ενοχλημένα και από τον παίκτη που αποβλήθηκε και από τον Big Brother, και από το κανάλι που τον προβάλλει. Κατανοητό, εδώ που τα λέμε και θεμιτό: τα ΜΜΕ είναι συνεχώς εκτεθειμένα και πάντα ευθύνονται για το προϊόν που παράγουν. Οταν πέφτουν δέντρα, πέφτουν και πριονίδια.

Το τι θα γίνει στο τηλεοπτικό προσκήνιο με τον Big Brother ελάχιστη σημασία έχει – άλλωστε η τηλεόραση είναι, συνήθως, στρατευμένη στην κοινότοπη πλευρά της ζωής, δεν έχει χώρο για μη μαζικά ενδιαφέροντα. Αυτό που έχει σημασία όμως δεν βρίσκεται στην τηλεόραση, βρίσκεται στην πραγματική ζωή. Κάνουμε άραγε ότι δεν ξέρουμε τι συμβαίνει κάτω από την ακίνητη επιφάνεια των πραγμάτων, εκεί όπου ο αδιάκριτος παίκτης του Big Brother επέστρεψε;

Εκεί, τα πράγματα είναι απαισιόδοξα. Η βαναυσότητα γύρω από τη σεξουαλικότητα κυριαρχεί, όχι μόνο όταν μαθαίνουμε με φρίκη την εγκληματική της προέκταση (σε πολύκροτες περιπτώσεις όπως της Τοπαλούδη ή της αμερικανίδας βιολόγου Σούζαν Ιτον). «Οσο νυχτώνει…». Ακόμα στα γήπεδα είναι δημοφιλές το σύνθημα που δοξάζει τον βιαστή και δολοφόνο εκδιδόμενων γυναικών στις αρχές της δεκαετίας του 1980, Κυριάκο Παπαχρόνη.

Οποιος έχει πάει στρατό, πάει γήπεδο ή έχει καθίσει σε καφενείο επαρχίας χωρίς καν να στήσει αυτί θα καταλάβει το μήκος κύματος στο οποίο κινείται η περίφημη κοινωνική μεσότητα. Το Big Brother, απλώς, ανέδειξε το πολιτισμικό βάθος της ελληνικής κρίσης: τη διαπλαστική απουσία της οικογένειας, της εκπαίδευσης και, ασφαλώς, των ΜΜΕ.