Φυλακίστηκαν 13.000,{CR} επέζησαν μόλις επτά

^«Οι Ερυθροί Χμερ είναι η εξόντωση. Ο άνθρωπος δεν έχει δικαίωμα σε τίποτα»: με αυτόν τον τρόπο είχε συνοψίσει το 2011, σε ένα ντοκιμαντέρ του Γαλλοκαμποτζιανού Ρίτι Παν, ο Κάικ Γκεκ Αβ το καθεστώς που κυριάρχησε στην Καμπότζη από τον Απρίλιο του 1975 έως τον Ιανουάριο του 1979, προκαλώντας τον θάνατο τουλάχιστον 1,7 εκατ. ανθρώπων. Το γνώριζε άλλωστε καλά, υπήρξε υψηλόβαθμο στέλεχος των Ερυθρών Χμερ, διοικητής των διαβόητων φυλακών Τουόλ Σλενγκ ή S-21, ενός αλλοτινού λυκείου θηλέων της Πνομ Πενχ, όπου «συνθλίφτηκαν» τουλάχιστον 13.000 άνθρωποι, ενήλικοι και παιδιά: μόνο επτά από αυτούς επιβίωσαν. Ο Κάικ Γκεκ Αβ ή «Ντουκ», όπως ήταν το «επαναστατικό όνομά» του, πέθανε προχθές σε ηλικία 77 χρόνων. Ηταν το πρώτο στέλεχος του καθεστώτος που αντιμετώπισε τη δικαιοσύνη της χώρας του – καταδικάστηκε τελεσίδικα, το 2012, από τα Εκτακτα Τμήματα του Δικαστηρίου της Καμπότζης για τους Ερυθρούς Χμερ, ένα υβριδικό δικαστήριο που συγκροτήθηκε με την υποστήριξη του ΟΗΕ, σε ισόβια κάθειρξη για εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας. Θα μείνει στην Ιστορία ως ο μόνος σφαγέας του 20ού αιώνα που ομολόγησε την ενοχή του, έτεινε το χέρι στους δικαστές του, προσπάθησε να εξηγήσει τα αδιανόητα.

«Είναι ο μαθητής που σηκώνεται όταν ο δάσκαλος του ζητάει να σηκωθεί», θα εξηγούσε ο ίδιος μετά τη φυλάκισή του το παρωνύμιό του. Η υπακοή ήταν το άλφα και το ωμέγα για εκείνον, από όταν ήταν ακόμα παιδί, ένα παιδί εργατικό και επιμελές, που μεγάλωσε στο χωριό Ποέβ Βεουΐ, στο κέντρο της Καμπότζης, ο μεγαλύτερος γιος μιας αγροτικής οικογένειας κινεζικής καταγωγής. Εμαθε γαλλικά, μυήθηκε στον στωικισμό, διάβαζε βιβλία του γάλλου ρομαντικού ποιητή Αλφρέντ ντε Βινί, εξασφάλισε μια υποτροφία που του άνοιξε τον δρόμο για το λύκειο, έγινε δάσκαλος μαθηματικών στο Ινστιτούτο Παιδαγωγίας της Πνομ Πενχ. Εκεί ήταν που γνώρισε και εντάχθηκε στο μαοϊκό κίνημα του Πολ Ποτ, στην κομμουνιστική εξέγερση της Καμπούτσεα ενάντια στον απολυταρχισμό του βασιλιά Νορόντομ Σιχανούκ, κατόπιν ενάντια στη φιλοαμερικανική κυβέρνηση του αρχιστράτηγου Λον Νολ, εγκεφάλου του πραξικοπήματος του Μαρτίου του 1970. To 1971, το KK της Καμπούτσεα του ανέθεσε τη διεύθυνση του μυστικού κέντρου ασφαλείας Μ-13: εκεί ήταν που πήρε το βάπτισμα του πυρός ως βασανιστής, στρατολογώντας ως δήμιους αποκλειστικά παιδιά, εκεί ήταν που η παντελής απουσία ενσυναίσθησης έγινε για αυτόν ο τρόπος κατανόησης των άλλων και του κόσμου. «Καλύτερα μία Καμπότζη με λίγους κατοίκους, παρά μία χώρα γεμάτη ανίκανους», έλεγε.

Ανάμεσα στον Μάρτιο του 1976 και τον Ιανουάριο του 1979, στο πλαίσιο της γενοκτονικής προσπάθειας των Ερυθρών Χμερ να οικοδομήσουν μια ουτοπική αγροτική κοινωνία, ο «Ντουκ» ήταν στο S-21 επικεφαλής μιας ομάδας βασανιστών, αποφασισμένων να εκβιάσουν ομολογίες από υποτιθέμενους κατασκόπους της CIA και της KGB, «αντικαθεστωτικούς και προδότες», αρχικά μέλη της ιντελιγκέντσια του πρώην καθεστώτος, κατόπιν, πολύ σύντομα, χάρη στην παράνοια που κυρίευσε το καθεστώς, «εσωτερικούς εχθρούς», μέσα από τους κόλπους του. Στο S-21, οι κρατούμενοι λιμοκτονούν, πνίγονται, ξυλοκοπούνται, βιάζονται με διάφορα αντικείμενα, αφαιμάζονται μέχρι θανάτου, υποχρεώνονται να καταπιούν «κουταλιές από περιττώματα». «Πεινούσαμε τόσο πολύ που τρώγαμε έντομα που έπεφταν από το ταβάνι», θα διηγούνταν αργότερα ο ζωγράφος Βαν Νατ, ένας από τους επτά επιζήσαντες. Μετά την εισβολή του βιετναμέζικου στρατού και την πτώση των Ερυθρών Χμερ, ο «Ντουκ» κατάφερε να χαθεί μέσα στο κύμα των προσφύγων, παρέμεινε ωστόσο στο πεδίο επιρροής του «αριθμού υπ’ αριθμόν 1», του Πολ Ποτ. Το 1996, προσηλυτίστηκε στον χριστιανισμό. Τρία χρόνια αργότερα, εντοπίστηκε στη μεθόριο ανάμεσα στην Καμπότζη και την Ταϊλάνδη από τον ιρλανδό φωτογράφο Νικ Ντάνλοπ και τον αμερικανό δημοσιογράφο Νέιτ Θάιερ. «Ηρθε η ώρα των αντιποίνων», ομολόγησε.