Το κομφούζιο με τον διάλογο δείχνει αλλαγή σκηνικού

Αλλαγή πλεύσης στο θέμα του ελληνοτουρκικού διαλόγου διαφαίνεται μέσα από ένα πρωτοφανές σκηνικό σύγχυσης που προέκυψε χθες το βράδυ, μετά από ανακοίνωση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ περί συμφωνίας Ελλάδας και Τουρκίας για έναρξη συζητήσεων σε τεχνικό επίπεδο με στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα, έντονα ενοχλημένη, διέψευσε κατηγορηματικά ότι υπάρχει επίτευξη συμφωνίας για συζητήσεις επισημαίνοντας ότι «αποκλιμάκωση συνιστά μόνο η άμεση απομάκρυνση όλων των τουρκικών πλοίων από την ελληνική υφαλοκρηπίδα», ενώ αντίστοιχη διάψευση καταγράφηκε και από την πλευρά της Αγκυρας.

Η βιαστική ανακοίνωση Στόλτενμπεργκ, ωστόσο, συνδέεται με μια σειρά επαφών στον άξονα Ουάσιγκτον, Βερολίνου, Αθήνας και Αγκυρας, μέσα σε ένα πιεστικό κλίμα. Οι προχθεσινές συστάσεις του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο, προς Αθηνα και Αγκυρα για την έναρξη διαλόγου, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι ακολουθούν τις παρασκηνιακές διεργασίες στις οποίες φαίνεται ότι έχει ρόλο διαιτητή το ΝΑΤΟ. Ολα ξεκίνησαν χθες όταν ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ τουίταρε ότι υπάρχει συμφωνία Αθήνας και Αγκυρας για έναρξη διαλόγου. Ειδικότερα, ο Γενς Στόλτενμπεργκ ανέφερε πως μετά από τις συζητήσεις του με «τους ηγέτες της Ελλάδας και της Τουρκίας, οι δύο σύμμαχοι συμφώνησαν να ξεκινήσουν τεχνικές συνομιλίες στο ΝΑΤΟ για να συσταθούν μηχανισμοί αποφυγής συγκρούσεων και για να μειωθεί ο κίνδυνος ατυχημάτων και επεισοδίων στην Ανατολική Μεσόγειο».

Στην ίδια ανακοίνωση, συμπλήρωνε πως Τουρκία και Ελλάδα είναι «δύο άξιοι σύμμαχοι και το ΝΑΤΟ είναι ένας Οργανισμός για διαβουλεύσεις σε όλα τα ζητήματα που επηρεάζουν την κοινή ασφάλεια» και πως ο ίδιος παραμένει σε στενή επαφή με όλους τους συμμάχους για να βρεθεί «μία λύση στις εντάσεις στο πλαίσιο της αλληλεγγύης του ΝΑΤΟ».

Η ΟΡΓΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. Αμεση και οργισμένη ήταν η αντίδραση της Αθήνας, καθώς όπως αποδείχθηκε ο ΓΓ του ΝΑΤΟ δεν είχε ενημερώσει κανέναν. «Οι πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας σχετικά με φερόμενες τεχνικές συνομιλίες στο ΝΑΤΟ δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα» τόνιζαν διπλωματικές πηγές διαψεύδοντας τον Στόλτενμπεργκ. Και πρόσθεταν με νόημα πως η Αθήνα έχει συγκρατήσει την πρόθεση του γενικού γραμματέα να εργαστεί για να θεσπίσει μηχανισμούς αποκλιμάκωσης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ «πλην όμως αποκλιμάκωση συνιστά μόνο η άμεση απομάκρυνση όλων των τουρκικών πλοίων από την ελληνική υφαλοκρηπίδα».

Πληροφορίες αναφέρουν πως ο Γενς Στόλτενμπεργκ έδωσε στους στρατιωτικούς αντιπροσώπους Ελλάδας και Τουρκίας στις Βρυξέλλες κάποιες πρώτες ιδέες – προτάσεις σε ένα έγγραφο για το πώς θα μπορούσε να στηθεί ένα μηχανισμός αποφυγής σύγκρουσης του ΝΑΤΟ. Αλλά μέχρι εκεί. Κανένας διάλογος δεν ξεκίνησε σημείωναν χαρακτηριστικά κύκλοι του ΥΠΕΞ. «Οι προτάσεις αυτές δεν κοινοποιήθηκαν στις πολιτικές ηγεσίες και συνακόλουθα σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε συμφωνία για έναρξη διαλόγου. Οι ίδιοι κύκλοι ξεκαθάριζαν πως «η μονομερής εγχείριση εγγράφου με την παράκληση για σχόλια εντός μίας εβδομάδας σε καμία περίπτωση δεν συνιστά έναρξη διαλόγου» .

Ιδιαίτερα ενοχλημένο ήταν και το Μαξίμου, καθώς ο Γενς Στόλτενμπεργκ άφηνε να εννοηθεί πως προτού βγάλει την ανακοίνωσή του επικοινώνησε με Ερντογάν και Μητσοτάκη. Κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη. «Η τελευταία επικοινωνία που είχαν Μητσοτάκης – Στόλτενμπεργκ ήταν στις 10 Αυγούστου, όταν δηλαδή το Oruc Reis μπήκε στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, και τότε ο Πρωθυπουργός είχε επαναλάβει ότι δεν μπορεί να είναι αποδεκτή η λογική των ίσων αποστάσεων». Για αυτό που παρουσίασε ο ΓΓ του ΝΑΤΟ ως συμφωνία για έναρξη διαλόγου δεν υπήρχε καμία επικοινωνία του ούτε με τα υπουργεία Εξωτερικών ή Αμυνας.

Σημειώνεται ότι το ΝΑΤΟ σχεδιάζει την ανάπτυξη ενός μηχανισμού αποτροπής ατυχήματος μεταξύ δύο αντιπάλων στρατευμάτων, όπως είχε αποκαλύψει ο Γενς Στόλτενμπεργκ μετά τη συνάντησή του με την Ανγκελα Μέρκελ την περασμένη εβδομάδα.

Επικοινωνία Μέρκελ – Ερντογάν. Μέσα σε αυτό το σκηνικό προεργασίας ενός ελληνοτουρκικού διαλόγου, νέα επικοινωνία είχε χθες μέσω τηλεδιάσκεψης η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν – με τον τούρκο πρόεδρο να επιτίθεται εκ νέου στην Ελλάδα, αλλά και στον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Οπως μετέδωσαν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Ερντογάν δηλωσε ότι είναι απαράδεκτο η εγωιστική και άδικη συμπεριφορά της Ελλάδας να υποστηρίζεται από ορισμένες χώρες.

Νωρίτερα, πάντως, ο τούρκος πρόεδρος είχε επαναφέρει τη γνωστή θέση του περί πολιτικής λύσης καζάν – καζάν (σ.σ. win win, όπου όλοι είναι κερδισμένοι), ώστε να τερματισθεί η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία, είπε, έχει 100% δίκιο, όμως «μπορούμε να βρούμε κοινό έδαφος όπου όλοι να κερδίσουν. Μπορούμε να εφαρμόσουμε μια πολιτική kazan – kazan. Εντούτοις, η Ελλάδα δεν το αποδέχεται».

Πάντως χθες ο άλλοτε πολιτικός σύμμαχος και πλέον βασικός πολέμιος του Ερντογάν, ο Αχμέτ Νταβούτογλου, κατηγόρησε τον τούρκο πρόεδρο ότι επιδιώκει πόλεμο στο Αιγαίο και προτιμά την ισχύ έναντι της διπλωματίας.

Ηθελαν ρωσική εμπλοκή. Την ίδια ώρα, η Τουρκία, όπως όλα δείχνουν, επιχείρησε να εμπλέξει τη Ρωσία στην ελληνοτουρκική κρίση με στόχο να δείξει ότι η Μόσχα παίρνει το μέρος της Αγκυρας. Αυτή η εντύπωση σερνόταν χθες επί ώρες καθώς ο σταθμός της Αττάλειας είχε εκδώσει –  αντικανονικά – Νavtex για τη ρωσική άσκηση στα ανατολικά της Κύπρου, ενώ αυτή είχε ήδη αναγγελθεί από το Κέντρο Συντονισμού Ερευνας και Διάσωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη Λάρνακα.

Τελικά η η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, χαρακτήρισε «προκλητικούς» τους ισχυρισμούς ότι οι «επιθετικές» ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο οφείλονται στη στήριξη της Μόσχας. «Δεν ωθούμε κανέναν σε επιθετικές ενέργειες. Η συνεργασία μας, ιδίως με την Τουρκία, δεν στρέφεται εναντίον τρίτων χωρών» ξεκαθάρισε. Οτι δεν υπήρχε συνεννόηση με τη Μόσχα για τις επίμαχες Navtex αναγκάστηκε αργά χθες το βράδυ να παραδεχθεί και η Αγκυρα.

Επισημαίνεται ότι τα τελευταία χρόνια ο ρωσικός στόλος έχει αρχίσει να κάνει αισθητή την παρουσία του στην Ανατολική Μεσόγειο λόγω της σύρραξης στη Συρία και της ανάμειξης της Μόσχας σε αυτή. Και βέβαια εξακολουθεί να χρησιμοποιεί στο Αιγαίο κάποια αγκυροβόλια, γνωστά ως «σοβιετικά» από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Την Τρίτη εξάλλου ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στην Κύπρο.

Προκαλεί ο Ακάρ. Νέα πυρά στη Γαλλία εκτόξευσε χθες και ο Χουλουσί Ακάρ. «Ερχονται κάποιοι από αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων και κάνουν νταηλίκια και παίζουν τον ρόλο του προστάτη και της ασπίδας. Θα έρθουν και θα φύγουν όπως ήρθαν» υποστήριξε, ενώ επιτέθηκε και στις ΗΠΑ αναφέροντας πως η απόφαση άρσης του εμπάργκο στη νότια Κύπρο, «δεν θα φέρει την ειρήνη».