Η οροσειρά του χρόνου

Εχουν υπάρξει πάρα πολλές πανσέληνοι στη ζωή μας και πάρα, πάρα πολλές φορές που ακούσαμε τον Σαββόπουλο να τραγουδά. Εχουν υπάρξει πολλά ζεστά βράδια τέλους καλοκαιριού και πάρα πολλές φορές που ψιθυρίσαμε μαζί του «Τώρα κρυμμένος στο ποτάμι ανασαίνεις, Φο Μι Τσιν ανασαίνεις με καλάμι». Ο χρόνος είναι σκληρό υλικό, ανθεκτικό αλλά και διαβρωτικό.

Τον άκουγα στο παιδικό μου δωμάτιο, τότε που ακούγαμε με μανία «ξένα»: κι όμως, οι ελληνικές του λέξεις με τις διαφορετικές του μελωδίες πλέκονταν με τους Μπιτλς και όλους τους άλλους της εποχής που έπαιζαν αδιάκοπα στο πικάπ (τότε που τα κορίτσια πηγαίναμε δυο-δυο κι όλο μιλούσαμε για αγάπη) χωρίς να χαθεί τίποτα στη μετάφραση. Δεν υπήρχαν δυο κόσμοι, υπήρχε ο κόσμος μας. Μετά τον άκουγα στα φοιτητικά μου στέκια, αμπέχονο εκείνος – ταγάρι εγώ, κι ήταν ακόμα οι στίχοι του που μιλούσαν καθαρότερα για όσα αισθανόμουν για τον εαυτό μου, τη χώρα μου, τη ζωή μου: οργή, έρωτας, χούντα, πολιτικοί, οι δικοί μου ήρωες, οι ήρωες όλων, κάτι αλήθεια συνέβαινε εδώ. Κι ύστερα τον άκουγα ενήλικη, αποφασισμένα αστή, επαγγελματίας, οικογενειάρχης, με σιγουριές που είχαν θολώσει όπως (έτσι τουλάχιστον έμοιαζε) είχαν θολώσει κι οι δικές του: αλλά ο Αγγελος Εξάγγελος που φτερούγιζε παντού εξακολουθούσε να επιστρέφει και να ακουμπά πάνω μου και μέσα μου. Τον άκουγα όλη μου τη ζωή κρατώντας βιβλία, ή το χέρι κάποιου, ή μια μπίρα, ή ένα μωρό που κοιμόταν, ή το κεφάλι μου. Φορούσα μίνι, ή παντελόνι-καμπάνα, ή βάτες, ή νυχτικό με σαλιωμένες πάνες, ή το «μικρό μαύρο φόρεμα». Και τον άκουσα και χθες στον Κήπο του Μεγάρου Μουσικής, κρατώντας απόσταση από τον διπλανό μου και φορώντας μάσκα. Τον άκουσα με τη μυρωδιά του αντισηπτικού στα χέρια μου και το ζεστό γρασίδι στα πόδια μου και μια πανσέληνο από πάνω που άπλωνε πάνω σ’ εμάς, του εξήντα τους εκδρομείς, ένα φως παγωμένο σαν τους φόβους μας που ήρθαν για να μείνουν, σκληρό σαν τις αλήθειές μας, αποκαλυπτικό σαν όλα όσα δεν μπορούν να κρύψουν οι μάσκες, εκτυφλωτικό σαν το πέρασμα του χρόνου. Και παντοδύναμο σαν τη δύναμη της μουσικής του, που ακύρωσε και πάλι αυτόν τον χρόνο.

Εχουν υπάρξει πάρα πολλές πανσέληνοι στη ζωή μας και πάρα, πάρα πολλές φορές που ακούσαμε τον Σαββόπουλο να τραγουδά. Μετά από μια ηλικία όλα μαζί γίνονται ένα mix πιο δυνατό από οποιοδήποτε του YouTube γιατί δεν μας νοιάζουν πια και τόσο οι ημερομηνίες, και έτσι κι αλλιώς τους στίχους τους ξέρουμε (τελικά δεν τους ξεχάσαμε, για δες πώς βγαίνουν από μόνοι τους), και έτσι κι αλλιώς η συγκίνηση είναι πια σκληρό ορυκτό, τα ευκολάκια μας τελείωσαν. Ομως να: οι κινήσεις αυτού του ασπρομάλλη 76άρη είναι το ίδιο ζωηρές κι απείθαρχες, κινήσεις παιδιού που αν ήθελε θα έπεφτε τώρα στο πάτωμα και θα έκανε γέφυρα, το χαμόγελό του είναι το ίδιο αυτάρεσκο και πονηρό αλλά και γλυκό, και η φωνή του – α, η φωνή του: ποτέ, μου φάνηκε, δεν την έχω ακούσει τόσο γνώριμη μέσα από το λαχάνιασμά της, μέσα από το βάθος της, μέσα από τη δύναμή της.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Νιόνιος, αυτή την πρώτη βραδιά ενός φθινοπώρου που δεν μοιάζει με κανένα άλλο, μας πήγε και πάλι στα πέρα μέρη όπου κάτι αλήθεια συμβαίνει, κάτι μυστικό. Κοντά μας φωσφορίζοντας σκύβει και, ναι, μας παρηγορεί. Μας παρηγορεί για τις απώλειες και τον φόβο και τον χρόνο και για όσα δεν έγιναν και για όσα ήταν λάθος, αλλά και για όσα ήταν σωστά και δεν το καταλάβαμε. Τίποτα δεν χάθηκε, τίποτα δεν ξεχάστηκε και πολλά, πάρα πολλά πράγματι άξιζαν. Μέσα από την οροσειρά του χρόνου (η έκφραση δική του) ξαναπρόβαλε το τοπίο εκείνο το δικό μας και δικό του: μπορεί να μην είναι αμαξάκια κάτασπρα κι ανθισμένες κερασιές (ποτέ δεν ήταν, το όνειρο πάντοτε έτριζε), αλλά είναι ο χρόνος ο αληθινός. Το πιο σκληρό συνάλλαγμα παραμένει δικό του.

Η Καρολίνα Μέρμηγκα είναι συγγραφέας