Πώς συγκρίνεται η ύφεση της πανδημίας

Η ιστορικώς βαθιά ύφεση του COVID-19 φαίνεται ότι έχει αρχίσει να αντιμετωπίζεται στις περισσότερες χώρες. Ωστόσο, οι τρέχουσες ατομικές και επίσημες προβλέψεις, εάν είναι σωστές, συνεπάγονται ότι οι περισσότερες οικονομίες δεν θα επιστρέψουν στα προηγούμενα επίπεδα πριν από τα τέλη του 2022. Πολλά θα εξαρτηθούν όχι μόνο από την εξέλιξη της πανδημίας και της αποτελεσματικής ανάπτυξης θεραπειών και εμβολίων, αλλά και από τις νομισματικές, φορολογικές, εμπορικές και κανονιστικές πολιτικές που ακολουθούνται. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι σχολιαστές εξετάζουν την ιστορία σε αναζήτηση μιας αποτελεσματικής αντίδρασης.

Οι υφέσεις διαφέρουν ως προς την αιτία. Αρκετές υφέσεις μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στις Ηνωμένες Πολιτείες ακολούθησαν την ενίσχυση της νομισματικής πολιτικής από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ για τον έλεγχο του αυξανόμενου πληθωρισμού. Οι βαθιές υφέσεις του 1973-75 και του 1981-82 ακολούθησαν μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις. Η ύφεση του 2001 ήρθε μετά την έκρηξη της φούσκας τεχνολογίας. Η Μεγάλη Υφεση της Αμερικής του 2008-09, αντιθέτως, προκλήθηκε από μια κρίση που προήλθε από χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Οι βαθιές υφέσεις ακολουθούνται συνήθως από ταχείες ανακάμψεις, όπως φαίνεται από την ετήσια αύξηση του ΑΕΠ άνω του 4% στις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Ομοίως, οι πιο ήπιες – όπως αυτή του 1990-91 – συνήθως ακολουθούνται από σχετικά βραδύτερες ανακτήσεις. Η μεγάλη ύφεση μετά το 2008 ακολουθήθηκε από οκτώ χρόνια ετήσιας ανάπτυξης (2%) με χαμηλότερη ταχύτητα. Υπάρχουν πολλές πιθανές εξηγήσεις για αυτήν τη χαμηλή απόδοση. Το ένα είναι ότι η προσπάθεια της κυβέρνησης να επανασχεδιαστεί ευρεία κλίμακα της οικονομίας με το Obamacare, τον τραπεζικό και τον ενεργειακό κανονισμό προκάλεσε μεγάλη αβεβαιότητα και αποθάρρυνε την πρόσληψη και τις επενδύσεις. Ενα άλλο είναι ότι η πολιτική απάντηση υπονόμευε τα κίνητρα εργασίας.

Στην ύφεση του COVID-19, οι οικονομικές συνθήκες συνδέονται πολύ στενά με την τροχιά της πανδημίας για να είμαστε σε θέση να προβλέψουμε την πορεία της ανάκαμψης. Η μείωση της παραγωγής και της απασχόλησης ήταν πολύ μεγαλύτερη και συνέβη πολύ πιο γρήγορα από ό,τι στη Μεγάλη Υφεση και η αρχική ανάκαμψη σε σχήμα V φαίνεται να επιβραδύνεται. Τα πιθανά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα περιλαμβάνουν τεράστια απώλεια μικρών επιχειρήσεων και ανθρώπινου κεφαλαίου, πιο μόνιμη τηλεργασία, επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού και μειωμένο ανταγωνισμό σε ορισμένους τομείς. Τα μαθήματα υποδηλώνουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εστιάσουν σε πρόσθετα φορολογικά μέτρα και να εφαρμόσουν ένα αξιόπιστο σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης, όπως το απαιτούν οι συνθήκες.

Ο Μάικλ Μποσκίν είναι καθηγητής Οικονομικών στο Stanford University, συνεργάτης του Hoover Institution. Ηταν πρόεδρος της ομάδας οικονομικών συμβούλων του προέδρου George H.W. Bush από το 1989 έως το 1993 και επικεφαλής της Επιτροπής Μποσκίν για τον έλεγχο των στοιχείων του πληθωρισμού.