Αντίστροφη πορεία

Σαν μια παρτίδα πινγκ-πονγκ, με γρήγορες εναλλαγές και δυνατά χτυπήματα «παίζεται» το παιχνίδι στο «Δάνειο» του Τζόρντι Γκαλθεράν, που παρουσιάζεται στην αυλή του Χυτηρίου από τον Σωτήρη Χατζάκη και τον Δημήτρη Μυλωνά. Με αφετηρία την οικονομική κρίση ο καταλανός συγγραφέας δημιουργεί ένα ενδιαφέρον δίδυμο: Από τη μια ο τραπεζίτης και από την άλλη ο επίδοξος δανειολήπτης. Από τη μία ο εκπρόσωπος της οικονομικής εξουσίας και από την άλλη ο φαινομενικά αδύναμος εκπρόσωπος της κοινωνίας -ένας από εμάς. Ο ένας εκλιπαρεί, ζητά, απαιτεί, απειλεί. Και ο άλλος επιμένει και αρνείται. Ως τη στιγμή που τα πράγματα θα ανατραπούν μαζί με τους ρόλους.

Οταν ο τραπεζίτης θα αρνηθεί το δάνειο, μην μπορώντας να βασιστεί στον «λόγο της τιμής» του συνομιλητή του, ο δεύτερος θα προσφύγει σε μια ιδιότυπη απειλή: Αν δεν πάρει το δάνειο, θα… πηδήξει τη γυναίκα του τραπεζίτη, και μάλιστα με τη θέλησή της. Ποιος είναι ο θύτης, ποιο είναι το θύμα;

Γεννημένος στη Βαρκελώνη, ο Τζόρντι Γκαλθεράν (Jordi Galceran Ferrer, 1964) σπούδασε καταλανική φιλολογία και ήδη από το 1988 άρχισε να γράφει θέατρο και να σκηνοθετεί τα πρώτα του έργα, σε ερασιτεχνικές παραστάσεις. Δεν άργησε να διακριθεί και να βραβευθεί στους διαγωνισμούς όπου έστελνε τα έργα του. Δημιουργικός και πολυγραφότατος, ανάμεσα στα θεατρικά του συμπεριλαμβάνονται τα «Σερφ», «Fuga», «Gaudi», «Παράδεισος», «Καρναβάλι», «Κανκούν». Το 2003 με τη «Μέθοδο Γκρόνχολμ» ο Γκαλθεράν γνώρισε μεγάλη επιτυχία, εντός και εκτός Καταλωνίας και Ισπανίας. Το έργο του μεταφράστηκε και παρουσιάστηκε σε περισσότερες από εξήντα χώρες. Στην Ελλάδα πρωτοανέβηκε το 2006 από τον Διαγόρα Χρονόπουλο και το Θέατρο Τέχνης – στο ρεπερτόριο του οποίου παρέμεινε επί έξι χρόνια. Πέρυσι επανήλθε στο θέατρο Ανεσις.

«Το δάνειο» γράφτηκε το 2011 κερδίζοντας, την ίδια χρονιά, το πρώτο βραβείο στο Τουρνουά Σύγχρονου Καταλανικού Θεάτρου της Τζιρόνα. Μετά από αυτή τη διάκριση δεν άργησε η διεθνής επιτυχία του – χωρίς ωστόσο να ξεπεράσει εκείνη της «Μεθόδου Γκρόνχολμ».

Από την κωμωδία στην κομεντί. Ο Δημήτρης Μυλωνάς που σκηνοθετεί το έ`ργο (ερμηνεύει και τον ρόλο του επίδοξου δανειολήπτη) ακολουθεί την πορεία των δύο ανδρών, δίνοντας προτεραιότητα στη μεταξύ τους διαρκώς μεταβαλλόμενη σχέση. Τονίζοντας το κωμικό, σκιαγραφεί τους δύο μοχλούς της κοινωνίας, μέσα από το πρίσμα της οικονομίας και τις επιπτώσεις που επέφερε η κρίση – με πρώτη την κρίση αξιών. Καθώς όμως το εύρημα του συγγραφέα αποκαλύπτεται σχεδόν από την αρχή της υπόθεσης, οι σκηνοθετικές απαιτήσεις πολλαπλασιάζονται στη συνέχεια. Διότι όσο έξυπνα κι αν ξεκινάει το «Δάνειο», η εξέλιξή του μοιάζει να αλλάζει κέντρο βάρους και να περνά από την κωμωδία στην ερωτικού τύπου κομεντί. Το σχόλιο και η κριτική στο σκληρό καπιταλιστικό και δη τραπεζικό σύστημα υποχωρεί μπροστά στη συναισθηματική αντιπαράθεση. Και μαζί η παράσταση χάνει σαν αυτονόητα την ένταση και τη δυναμική της, ακολουθώντας μια αντίστροφη τελικά πορεία.

Μέσα σε ένα ουδέτερο σκηνικό, με τα ηχητικά να διεκδικούν ένα ισχυρό παρών, η παράσταση καθορίζεται από τη σχέση του υποκριτικού διδύμου. Ο Σωτήρης Χατζάκης προσεγγίζει την ουσία του τραπεζίτη-σύμβολο εξουσίας και ερμηνεύει τον ρόλο του καλύπτοντας το φάσμα από την αλαζονική αυστηρότητα ως την τραγική γελοιότητα του ήρωά του. Ο Δημήτρης Μυλωνάς μοιάζει να κατανοεί και να υποστηρίζει περισσότερο τον φιλόδοξο δανειολήπτη από τον απειλητικό εραστή.