Το μεγάλο της ζωής {LF}του ταξίδι

Ο Λούις Λι Φέρμορ ήταν ένας ασυνήθιστα ψηλός, αδύνατος άντρας με βροντερή φωνή. Η συνήθης εξάρτυσή του περιλάμβανε μεγεθυντικό φακό, απόχη για πεταλούδες, κιάλια εκστρατείας, γεωλογικό σφυράκι, ένα βοτανολογικό κουτί για τη συλλογή αγριολούλουδων και ένα σετ με νερομπογιές και πινέλα. Ηταν ο διευθυντής της Υπηρεσίας Γεωλογικών Ερευνών των Ινδιών. Η σύζυγός του Μίριελ Αμπλερ προερχόταν από ένα διαφορετικό περιβάλλον στρατιωτικών. Το τέκνο του γάμου τους, ο οποίος έμελλε να διαλυθεί κάποια χρόνια αργότερα, θα χαρακτηριζόταν ένας από τους πιο ενδιαφέροντες ανθρώπους του 20ού – σίγουρα ελληνικού – αιώνα.

Ο Πάτρικ Λι Φέρμορ γεννημένος τη δεύτερη χρονιά του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου θα πρωταγωνιστούσε στον Δεύτερο και θα άφηνε το δικό του ξεχωριστό αποτύπωμα ως κατάσκοπος, περιηγητής, αλλά και ένας άνθρωπος που συνδέθηκε άρρηκτα με την Ελλάδα. «Πάντι» για πολλούς, Μιχάλης για τους έλληνες φίλους του. Οταν κηρύχθηκε ο Β’ Παγκόσμιος επέστρεψε στην Αγγλία και κατατάχθηκε στην Ιρλανδική Φρουρά. Στη συνέχεια λόγω της γνώσης των ελληνικών τοποθετήθηκε ως σύνδεσμος αξιωματικός στον ελληνικό στρατό. Με την κατάρρευση του Αλβανικού Μετώπου κατέφυγε στην Κρήτη και μετά τον θάνατο στη μάχη του αρχαιολόγου Τζον Πεντλμπέρι, του επικεφαλής στο δίκτυο κατασκοπείας στο νησί, ανέλαβε επικεφαλής. Μεταμφιεσμένος σε βοσκό , έζησε δυο χρόνια στο βουνό, συντόνισε την αντιστασιακή δράση και ήταν ο επικεφαλής της ομάδας που απήγαγε τον στρατηγό Κράιπε.

Ταξίδι χωρίς εφόδια

Μεγαλωμένος κυρίως από συγγενείς ύστερα από το διαζύγιο των γονιών του σε αρκετά ιδιότυπες συνθήκες φοίτησε σε ένα εξίσου ιδιότυπο δημόσιο σχολείο με εκκεντρικούς συμμαθητές και ξεχωριστούς δασκάλους. Το Ουόλσομ Χολ ενθάρρυνε τον γυμνισμό και προέτρεπε τους μαθητές να μη φοράνε τα ρούχα για να κάνουν ηλιοθεραπεία ή γυμναστικές επιδείξεις. Η συνέχεια τον βρήκε στη βασιλική ακαδημία του Καντέρμπερι και ενώ οι επιδόσεις του ήταν καλές, η εμπλοκή του σε διάφορες ερωτικές περιπέτειες και η εξωσχολική του ζωή δεν του επέτρεψαν να ολοκληρώσει τις σπουδές του αλλά τον έριξαν σε ένα απίστευτο ταξίδι από τα 18 του. Σ ένα ταξίδι χωρίς πρακτικά κανένα εφόδιο παρά μάλλον την τρομερή άγνοια κινδύνου που χαρακτήριζε τον Πάτρικ Λι Φέρμορ στη μακρά ζωή του και στον ριψοκίνδυνο του χαρακτήρα του. Το μυθιστορηματικό αυτό ταξίδι που κάλυψε όλη την ηπειρωτική Ευρώπη σχεδόν φτάνοντας ως τον Αθω το κατέγραψε σε τρεις τόμους καθιστώντας το ένα από τα πιο συναρπαστικά ταξιδιωτικά χρονικά του 20ου αιώνα αλλά και ένα οδοιπορικό της Ευρώπης του Μεσοπολέμου καταργώντας συχνά διαδικασίες, συμβάσεις και κανόνες αλλά συντηρώντας για τελευταία φορά έναν κόσμο που όπως θα έλεγε ο Στέφαν Τσβάιχ δεν χρειάζεται διαβατήριο για να αποδείξεις ότι είσαι άνθρωπος.

Το τρίτομο ταξιδιωτικό οδοιπορικό του χωρίζεται στους δύο πρώτους τόμους που επανεκδόθηκαν χωριστά – όπως είναι πιο σωστό – με τους τίτλους «Η εποχή της δωρεάς» που αναφέρεται στο ταξίδι του από την Ολλανδία μέχρι την ουγγρική μεθόριο και «Ανάμεσα στα δάση και τα νερά», όπου περιγράφεται η διαδρομή από τη Βουδαπέστη ως τις Σιδηρές Πύλες του Δούναβη. Ως ένα δείγμα γραφής από τον πρώτο το εξής απόσπασμα: «Μια γλώσσα γης, μυτερή σαν σίδερο σιδερώματος, εκτεινόταν μέσα στο ποτάμι, και η πλίνθινη βάση στην άκρη της στήριζε ένα τεράστιο χάλκινο άγαλμα του αυτοκράτορα Γουλιέλμου που υψωνόταν ανάμεσα σε σπουργίτες και γλάρους. Αυτή η προεξοχή βράχου και λιθοδομής ήταν κάποτε μια ακριτική νότια αποικία τευτόνων ιπποτών. Την περιεργάστηκα έκπληκτος: Στη φαντασία μου αυτοί οι πολεμιστές είχαν μοναδικό τους έργο να μακελεύουν Μοσχοβίτες μέσα σε ακατάπαυστο χιονοστρόβιλο στις ακτές της Βαλτικής ή στις λίμνες της Μαζουρίας». Ο τρίτος τόμος που έχει εκδοθεί παλαιότερα αφορά τη διαδρομή από τις Σιδηρές Πύλες ως τον Αθω. Πρόκειται για περιδιάβαση από τη

«φαντασιακή» Κεντρική Ευρώπη έως τα Βαλκάνια και την Εγγύς Ανατολή. Ενα πραγματικά αδιανόητο ταξίδι που έλαβε χώρα με διάφορα μέσα, είχε ατέλειωτες ώρες πεζοπορίας, κινδύνους αλλά και καταγραφής με ένα λογοτεχνικό ταλέντο υψηλών αξιώσεων. Ενα ταξίδι νεανικού αυθορμητισμού, άγνοιας κινδύνου αλλά και μεγάλης συσσωρευμένης γνώσης από την ανέμελη Κεντρική Ευρώπη, την άνοδο του ναζισμού στα φτωχά και μάλλον αποσυνδεδεμένα με την υπόλοιπη Ευρώπη στο γνωστό δικό τους ιστορικό μονοπάτι Βαλκάνια.

Πάτρικ Λι Φέρμορ
Η εποχή της δωρεάς
Μτφ. Μαίρη Βοσταντζή
Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 472
Τιμή 15,50 ευρώ

Πάτρικ Λι Φέρμορ
Ανάμεσα στα δάση και τα νερά
Μτφ. Νίκος Κούτρας
Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 392
Τιμή 14,40 ευρώ