«Η απόσταση έγινε η έμπνευσή μας»

Λίγο πριν από την εκπνοή του καλοκαιριού, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσιάζει τη νέα του παραγωγή. Πρόκειται για τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη που ανεβαίνουν σε συμπαραγωγή με το Κέντρο Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και το ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας. Στον ρόλο της Εκάβης είναι η Γιώτα Φέστα. Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος μετά από πολλά χρόνια αναμονής σκηνοθετεί μια τραγωδία που αποτελεί ένα «κατηγορώ» για τις φρικαλεότητες του πολέμου κι ένα διαρκές αίτημα για αλληλεγγύη και ανθρωπισμό.

«Ο κατακτητής δεν έχει έλεος. Κι εδώ φαίνεται πάρα πολύ καθαρά και το βλέπουμε και στην ιστορία. Ομως ο κατακτητής βρίσκεται στο ίδιο αδιέξοδο έτσι όπως κοιτάμε την παράσταση. Προετοιμάζεται για ένα μέλλον που του είναι άγνωστο. Εχει μάθει δέκα χρόνια να πολεμά και τώρα χάνει την ταυτότητά του. Και ξέρουμε από τη μυθολογία ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους γύρισαν και βρήκαν ένα σπίτι κατεστραμμένο, μια πατρίδα διαλυμένη, μια γυναίκα που περιμένει να τους σκοτώσει. Ξεκινάει το ίδιο το έργο με τον Μενέλαο που έχει κάνει έναν ολόκληρο πόλεμο για να πάρει πίσω μια Ελένη που τη βλέπει και δεν την αναγνωρίζει. Σε αυτό με βοήθησε πάρα πολύ ένα απόσπασμα που διάβασα από τον Φιλοκτήτη του Ρίτσου ότι πήραμε την Ελένη και δεν ήταν αυτή που περιμέναμε. Ηταν μια γυναίκα που είχε γεράσει, μιλούσε σπαστά ελληνικά, δεν ήταν αυτό. Αυτό αλλάζει πάρα πολύ έναν ιδανικό πόλεμο που γίνεται για μια ωραία Ελένη και το κάνει ένα τελείως άλλο. Η ματαιότητα δηλαδή που υπάρχει μεγαλώνει ακόμα περισσότερο. Επίσης μέσα από την παράσταση υπάρχει και λίγο η ενοχή των ανδρών για όλο αυτό που έχουν κάνει. Ετσι εκφράζεται μέσα από το έργο. Υπάρχει ένα “τι κάναμε;” και “πού πάμε τώρα; Πού επιστρέφουμε;”» αναφέρει ο Γιάννης Παρασκευόπουλος μιλώντας στο «Νσυν».

ΠΡΟΒΟΛΕΑΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ. Δεδομένων των υγειονομικών πρωτοκόλλων, ολόκληρη η παραγωγή έπρεπε να δουλέψει με συγκεκριμένα μέτρα προστασίας. Ωστόσο, αυτοί οι περιορισμοί έγιναν ταυτόχρονα και η έμπνευσή τους. «Το βασικό είναι το θέμα της απόστασης που έγινε ένας άξονας για το πώς θα δουλέψουμε και κατά συνέπεια πώς θα προσεγγίσουμε την παράσταση. Εγινε ένας άξονας για όλους. Για τον άνθρωπο που έκανε την κίνηση ο κανόνας ήταν ότι δεν πλησιάζουμε κι ό,τι κάνουμε είναι από απόσταση. Το ίδιο ισχύει και για τη σκηνογραφία που οδηγεί ώστε οι άνθρωποι να μην πλησιάζουν. Ακόμα και η μουσική, ήρθε ο Γιάννης Μυλωνάκης και μου είπε ότι υπάρχει ένα όργανο που το παίζεις από απόσταση χωρίς να το αγγίζεις, το θέρεμιν, οπότε η κεντρική μουσική έχει γραφτεί με αυτό. Στην ομάδα που δουλεύουμε οι αυστηροί κανόνες λειτουργούν σαν ένας προβολέας που μας φωτίζει στο σκοτάδι. Μας είπε να δούμε στο σκοτάδι μέσα από αυτό το φως. Και θα βαδίσουμε μέσα σε αυτό. Μπορεί να είναι στενό, μπορεί να μην είναι πολύ ανοιχτή η δέσμη αλλά εκεί θα βαδίσουμε. Εμάς μας βοήθησε όλο αυτό να μπούμε σε έναν δρόμο που δεν τον περιμέναμε» παραδέχεται ο σκηνοθέτης.

Στο έργο αυτό οι γυναίκες της Τροίας και κυρίως η Εκάβη ανάμεσα σε ανθρώπους αλλά και πολύ μακριά από αυτούς, στέκεται ολομόναχη απέναντι στο τραγικό, προσπαθώντας να βρει καινούργιο τρόπο να επιβιώσει μέσα στην αδυσώπητη μοίρα της. «Το γυναικείο φύλο έχει έναν πολύ ισχυρό επιβιωτικό μηχανισμό και στη δύσκολη στιγμή βλέπω και διαβάζω στο έργο ότι οι γυναίκες έχουν ανάγκη μια αυτονομία και μια στήριξη στα πόδια τους. Κι όχι μια συμπαράσταση με την κακή έννοια. Ακόμα και στον απόλυτο πόνο, η μητέρα που θρηνεί μπροστά στο παιδί μπορεί να έχει ανάγκη κάποιον να της αγγίξει τον ώμο, αλλά αυτό δεν της λέει τίποτα. Θέλει να σταθεί μόνη της και να βιώσει τον απόλυτο πόνο για να μπορέσει να προχωρήσει. Αυτό είναι μια πολύ δυνατή στάση. Αυτά είναι πράγματα που σε μια άλλη συνθήκη μπορεί να μην τα διαβάζαμε. Τώρα, ξεκινάει το έργο και λένε “σήκωσε το κεφάλι σου, στάσου όρθια” και καταλήγουν στο “πάμε στην καινούργια ζωή που αρχίζει με τη σκλαβιά μας”. Για μένα είναι ένα πολύ δυνατό στοιχείο και μου δίνει και την ελπίδα. Αυτές οι γυναίκες αποδέχονται τη ζωή. Γιατί σε ανάλογες περιπτώσεις, που είναι κινήσεις ηρωικές και δεν τις αμφισβητώ, έχουν αυτοπυρποληθεί, έχουν σκοτωθεί, έχουν πέσει απ’ τον Ζάλογγο. Αυτές είναι γυναίκες που λίγο πριν από το τέλος λένε “πάμε μέσα στη φωτιά να καούμε για την πατρίδα μας”, έρχεται κάτι που τις προστατεύει, ένας επιβιωτικός μηχανισμός και τους λέει “δεν πειράζει, θα ζήσουμε έστω κι έτσι”. Αποδέχονται δηλαδή τη μοίρα τους» υπογραμμίζει ο δημιουργός και συνεχίζει. «Για μένα είναι μια πολύ ελπιδοφόρα προοπτική. Επειδή δυσκολευόμαστε πάρα πολύ στην αλλαγή. Είναι πολύ μεγάλη η αντίσταση. Εμένα μου ανοίγει έναν άλλον δρόμο και με βοηθάει και προσωπικά να σκεφτώ κάπως αλλιώς τα πράγματα. Γιατί αποδέχεσαι ή σέβεσαι αυτό που μπορεί να είναι η ζωή και προχωράς».

Η ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΑΝΗΚΕΙΣ ΚΑΠΟΥ. Για τον ίδιο, αυτή η αποδοχή της μοίρας αποτελεί την πολυπόθητη κάθαρση της τραγωδίας και λόγω των συνθηκών λαμβάνει έναν διαφορετικό συμβολισμό. «Εδώ μιλάει για την ελπίδα και για την ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει κάπου. Αυτά νομίζω ότι είναι δύο βασικά θέματα που μας συνδέουν με το τότε και λίγο το πάνε πιο πέρα γιατί και μετά από εμάς οι άνθρωποι θα έχουν ανάγκη να ανήκουν σε μια ομάδα, να ανήκουν κάπου για να μη χάσουν την ταυτότητά τους. Αυτό φωτίστηκε και μέσα από τη συνθήκη που ζούμε. Μέσα από όλη αυτή την ιστορία νιώθουμε ότι κλονίζεται η ύπαρξή μας, η δουλειά μας. Δεν ξέρουμε αν θα υπάρχουμε αύριο και πώς θα δουλεύουμε. Κι έχουμε την ανάγκη να ανήκουμε σε μια ομάδα, είτε αυτή είναι το σπίτι μας είτε είναι το περιβάλλον στο οποίο εργαζόμαστε. Βοηθάει ώστε να έχουμε αναφορές πολύ προσωπικές μέσα στη δουλειά. Κι εγώ μπορώ να δω την παράσταση μέσα από ένα προσωπικό πρίσμα αλλά και φυσικά όλοι οι συνεργάτες και ηθοποιοί» καταλήγει ο Παρασκευόπουλος.

INFO

«Τρωάδες», επόμενοι σταθμοί της περιοδείας: Θέατρο Δάσους Θεσσαλονίκη (21-22/8), Θέατρο Αλσους Μελίνα Μερκούρη Βέροια (26/8), Αρχαίο Θέατρο Μίεζας Νάουσα (27/8), Θέατρο Δάσους Θεσσαλονίκη (17-18/9). Είσοδος 8-12 ευρώ