Το ρίσκο του Ερντογάν με τα αμετάβλητα επιτόκια

Η Τουρκία διατήρησε χθες αμετάβλητα τα βασικά επιτόκια δανεισμού σε λίρες παρά τις – πολύ χαμηλές ομολογουμένως – προσδοκίες των αγορών ότι η Αγκυρα μπορούσε να ακολουθήσει πιο αυστηρή νομισματική πολιτική σε μια προσπάθεια να σταθεροποιήσει το εθνικό της νόμισμα.

Η λίρα Τουρκίας διαπραγματεύεται κοντά σε χαμηλά επίπεδα – ρεκόρ, αφού έχει φτάσει το 7,35 έναντι του δολαρίου. Με την απόφαση να διατηρήσει τα επιτόκια αμετάβλητα σε 8,25% η Τουρκία ρισκάρει ακόμη μεγαλύτερες αναταράξεις στη λίρα.

Η ειδική επιτροπή χάραξης νομισματικής πολιτικής της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας αποφάσισε να διατηρήσει χθες αμετάβλητο για τρίτο συνεχόμενο μήνα το βασικό επιτόκιο δανεισμού ρέπος μιας εβδομάδας, όπως είχαν προβλέψει οικονομολόγοι που είχαν λάβει μέρος σε ξεχωριστές έρευνες του Bloomberg και του Reuters. Οι ίδιοι αυτοί οικονομολόγοι πάντως πιστεύουν ότι οι συνεχείς πιέσεις προς τη λίρα θα δικαιολογούσαν μια αύξηση των επιτοκίων ώστε να εκτονωθεί η κατάσταση. Το ζήτημα όμως φαίνεται ότι είναι κυρίως πολιτικό στην Τουρκία με την Αγκυρα να μη θέλει επισήμως να παραδεχτεί αύξηση στο κόστος δανεισμού.

Ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας Μουράτ Γιουσάλ αναμένεται τώρα ότι θα προσπαθήσει να αυξήσει τα επιτόκια στην αγορά με έμμεσο τρόπο, όπως κάνει εδώ και αρκετές ημέρες. Επίσης ο Ερντογάν προσπαθεί να στηρίξει τη λίρα και με πολιτικό τρόπο. Η Αγκυρα έχει τις τελευταίες ημέρες αφήσει να διαρρεύσει ότι έχουν ανακαλυφθεί πιθανά ενεργειακά κοιτάσματα στη Μαύρη Θάλασσα. Αυτό οδήγησε σε μικρή στήριξη τη λίρα, η οποία στις αρχές της εβδομάδας είχε βουλιάξει στο 7,38 έναντι του δολαρίου που ήταν το χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών.

Η ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ. Ο Γιουσάλ εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να ανοιγοκλείνει άτυπα κατά το δοκούν τις στρόφιγγες της ρευστότητας αντί για επίσημη αύξηση επιτοκίων ακολουθώντας τις επιταγές Ερντογάν. Ο τελευταίος άλλωστε έχει δηλώσει πολλές φορές πως θεωρεί την αύξηση επιτοκίων ως αιτία αύξησης του πληθωρισμού και όχι το αντίθετο, όπως είναι οι κοινή οικονομική πρακτική σε όλο τον κόσμο.

Αυτό το διάστημα η κεντρική τράπεζα ουσιαστικά προσπαθεί να ρυθμίσει το κόστος της χρηματοδότησης σε ημερήσια βάση, μεταβάλλοντας συνεχώς την ποσότητα της ρευστότητας προς τις τράπεζες μέσω διαφορετικών επιτοκίων. Το μέσο κόστος του χρήματος που παρέχει πλέον η κεντρική τράπεζα αυξήθηκε στο 9,37% στα μέσα της εβδομάδας, σε σύγκριση με 7,34% που ήταν τον Ιούλιο σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg. Το πρόβλημα με τέτοιες κινήσεις, λένε ειδικοί στο διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο, είναι ότι στερούνται διαφάνειας και κανείς δεν γνωρίζει πού θα διαμορφωθεί λίγες ώρες μετά το κόστος δανεισμού.

ΕΧΑΣΕ ΤΟ 20%. Φέτος η λίρα έχει χάσει 20% έναντι του δολαρίου. Το νόμισμα της χώρας αναμένεται ότι θα παραμείνει ως ένα από τα πιο ασταθή σε όλο τον κόσμο λόγω των εξελίξεων αυτών. Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας έχει μειώσει τα βασικά επιτόκια δανεισμού από 24% το περασμένο καλοκαίρι σε 8,25% τους τελευταίους μήνες. Οι μειώσεις ξεκίνησαν αμέσως μετά την αντικατάσταση του πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Μουράτ Τσετίνκαγια από τον Ερντογάν, αφού ο τούρκος πρόεδρος ζητούσε συνεχώς πιο χαλαρή νομισματική πολιτική.

Στη συνέχεια ήλθε και ο κορωνοϊός που προκάλεσε μεγάλο πλήγμα στην οικονομία. Το μέγεθος των μειώσεις στα επιτόκια σε μια χώρα με πληθωρισμό 11,8% σημαίνει ότι τα επιτόκια των καταθέσεων και οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της Τουρκίας δεν αντισταθμίζουν πλέον την ταχύτητα με την οποία τρέχουν οι τιμές. Τα αποκαλούμενα πραγματικά επιτόκια στην Τουρκία είναι από τα χαμηλότερα στον κόσμο και εάν οι επενδυτές δεν αγοράζουν ομόλογα και οι καταθέτες δεν αποταμιεύουν, τότε δημιουργούνται ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις στη λίρα.

Την ίδια στιγμή τα νοικοκυριά που φοβούνται για τις εξελίξεις σπεύδουν να αλλάξουν λίρες σε δολάρια ή να αγοράσουν χρυσό, εντείνοντας ακόμη περισσότερο το πρόβλημα για το εθνικό νόμισμα της Τουρκίας.