Ονειρα τον Δεκαπενταύγουστο

Εκείνο τον Αύγουστο έκανα διακοπές με μια φοιτήτρια από την Αμφιάλη, τη Ζαχαρούλα, στο Πευκί, στη βόρεια Εύβοια. Είχαμε νοικιάσει ένα δωμάτιο κοντά στη θάλασσα και κάναμε εξορμήσεις στη γύρω περιοχή. Κολυμπούσαμε, ξαπλώναμε στην αμμουδιά για ηλιοθεραπεία, τρώγαμε μαρίδες στο κοντινό ταβερνάκι και πηγαίναμε περιπάτους. Ημαστε ευτυχισμένοι, θα λέγαμε.

Την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου, τσακωθήκαμε γι’ ασήμαντη αφορμή: εκείνη βγήκε το βραδάκι μισόγυμνη στο μπαλκόνι για να ρεμβάσει και της έβαλα τις φωνές, επειδή από κάτω περνούσε κόσμος. Ξαναμπήκε στο δωμάτιο, ξάπλωσε στο κρεβάτι και δεν μιλιόταν. Θέλοντας να ξεφύγουμε από χειρότερα δεινά, της πρότεινα ένα ταξιδάκι, οπότε το επόμενο πρωί, την ημέρα της μεγάλης γιορτής, μπήκαμε στο καραβάκι «Μαρία» για να πάμε στη Σκιάθο. Μαζί μου πήρα δύο βιβλία, τη «Φόνισσα» (1903) του Παπαδιαμάντη και τον «Συμβολαιογράφο» (1885) του Ραγκαβή. Εγραφα ένα κείμενο για τις απαρχές της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας και τα ξαναδιάβαζα.

Αποβιβαστήκαμε στις Κουκουναριές, γδυθήκαμε και κάναμε μπάνιο, με τα τζιτζίκια να τραγουδούν στα πεύκα. Η Ζαχαρούλα κολυμπούσε σαν γοργόνα, την καμάρωνα. Βγήκα από τη θάλασσα, ξάπλωσα στην άμμο κι εκείνη έπεσε δίπλα μου· ήταν ήρεμη και γλυκιά. Ξαφνικά, κοίταξα μια γυμνή ξανθιά τουρίστρια που λιαζόταν στον ήλιο λίγα μέτρα από την ακτή, δεν ήταν ούτε όμορφη, ούτε νέα. Το βλέμμα μου καρφώθηκε πάνω της από περιέργεια και όχι από θαυμασμό· με είχε ελκύσει η θεία γυμνότητά της, το αγαλμάτινο σώμα της. Ωστόσο, η Ζαχαρούλα θεώρησε τη ματιά μου ερωτική και μου έκανε μούτρα.

«Τι κοιτάς;» ρώτησε.

«Τίποτα», απάντησα.

«Σαλιάρη!», έκανε θυμωμένη και γύρισε το κεφάλι της από την άλλη μεριά.

Η ηρεμία της είχε πάει περίπατο· ύστερα από λίγα λεπτά, όταν ένα σμήνος μέλισσες την τριγύρισαν βουίζοντας επίμονα, άνοιξε πάλι το στόμα της:

«Δεν νοιάζεσαι για μένα», είπε.

Είχε εξοργιστεί επειδή δεν έκανα κάτι για να τις διώξω. Βλέποντας πως η απάθειά μου την επηρέαζε αρνητικά, έπιασα μια πετσέτα και την κούνησα πέρα δώθε για να φύγουν τα ενοχλητικά έντομα.

Λίγο μετά, σηκωθήκαμε, ντυθήκαμε και πήραμε το λεωφορείο για την πόλη της Σκιάθου. Εγώ κρατούσα την τσάντα μου με τα βιβλία και τη φωτογραφική μου μηχανή κι εκείνη τη δική της με το μαγιό, την πετσέτα και τα καλλυντικά της. Αφού περιπλανηθήκαμε στους δρόμους για να γνωρίσουμε το μέρος, καταλήξαμε στο σπίτι, όπου έζησε ο Παπαδιαμάντης, συζητώντας για τους ήρωες και τις ηρωίδες του. Ηταν ένα παλιό διώροφο με ξύλινα παράθυρα, μα το βρήκαμε κλειστό.

Αργότερα, μπήκαμε στο λεωφορείο για να επιστρέψουμε στις Κουκουναριές. Ατυχώς, είχαμε αργήσει. Την ώρα που φτάναμε στο τέρμα, είδαμε το «Μαρία» να απομακρύνεται από τον μόλο – έπλεε προς την Εύβοια. Επρεπε λοιπόν να περιμένουμε το δρομολόγιο της επόμενης μέρας.

_*

Το βράδυ ψάξαμε παντού στην πόλη για δωμάτιο, αλλά όλα τα σπίτια και τα ξενοδοχεία ήταν κατειλημμένα. Τσακισμένοι από την αγωνία, πήγαμε στο αστυνομικό τμήμα για πληροφορίες· εκεί κάποιος βαθμοφόρος έκανε ένα τηλεφώνημα. Σε λίγο μπήκαμε σε μια πανσιόν, όπου μας περίμενε μια μαυροφορεμένη γυναίκα. Ηταν σχεδόν εξηντάρα, καλοκαμωμένη, είχε και τρίχες που σχημάτιζαν μουστάκι στα πάνω χείλη της· μου θύμισε τη Χαδούλα, τη Φραγκογιαννού της Φόνισσας.

«Μόνο για μια νύχτα», της είπα κι εκείνη στραβομουτσούνιασε.

Μας έδωσε το κλειδί μιας άθλιας κάμαρας στο δώμα και μας έδειξε τις σκάλες. Ταλαιπωρημένοι και βουβοί, ξαπλώσαμε στο σιδερένιο κρεβάτι της κάμαρας που θύμιζε κελί φυλακής, αδιάφοροι για το φεγγάρι που σεργιάνιζε στον ουρανό. Η Ζαχαρούλα μπήκε στο λουτρό της ταράτσας για να κάνει ντους και γυρίζοντας με βρήκε να ροχαλίζω· ήμουν τόσο κουρασμένος που δεν κατάλαβα πότε πλάγιασε. Με σκούντησε απότομα, νόμισε πως αδιαφορούσα για την ασφάλειά της, πως δεν τη νοιαζόμουν, μπορούσε κάποιος να τη βλάψει χωρίς να το πάρω είδηση.

«Δεν μ’ αγαπάς», είπε οργισμένη.

«Σ’ αγαπάω πιο πολύ από όσο μ’ αγαπάς εσύ».

«Δεν σε πιστεύω!».

Ηταν βαριά κουβέντα κι ένιωσα να με πλημμυρίζει απελπισία.

_*

Τη νύχτα είδα ένα παράξενο όνειρο. Στο σημείο της ακτής όπου το πρωί λιαζόταν η γυμνή τουρίστρια, έτρεχε η σπιτονοικοκυρά μας που θύμιζε τη Φραγκογιαννού. Πίσω της πήγαιναν δύο άντρες που κρατούσαν ντουφέκια. Η γυναίκα μπήκε στο νερό, καθώς το κύμα φούσκωνε. Η άμμος ήταν μαλακή κι εκείνη βούλιαζε. Το κύμα τη σκέπασε ως το γόνατο, έπειτα ως τη μέση, η θάλασσα έφτασε ως το στέρνο της. Εκείνοι που την κυνηγούσαν έριξαν μια ντουφεκιά για να την τρομάξουν· ακούστηκαν οι φωνές τους, φωνές αλαλαγμού και θριάμβου. Η γυναίκα ρουφούσε τώρα το αρμυρό νερό. Κι ύστερα τα κύματα άρχισαν να την καταβροχθίζουν. Σκέπασαν το πρόσωπό της και μην μπορώντας ν’ αναπνεύσει έβγαλε μια κραυγή.

Ξύπνησα λουσμένος στον ιδρώτα· η Ζαχαρούλα κοιμόταν. Απλωσα το χέρι μου και την αγκάλιασα κι εκείνη άφησε μια κραυγή φόβου. Ανοιξε τα μάτια της και με κοίταξε· μου φάνηκε πως δεν με αναγνώρισε. Υστερα είπε:

«Είδα στον ύπνο μου τη Μοσχούλα».

Ηταν η κοπέλα στο διήγημα του Παπαδιαμάντη «Ονειρο στο κύμα» που μια νύχτα κολυμπούσε γυμνή στο φως του φεγγαριού, ενώ κάποιος νεαρός βοσκός την παρατηρούσε συνεπαρμένος από ένα βράχο.

«Εγώ είδα τη Φραγκογιαννού».

Η Ζαχαρούλα άπλωσε το χέρι της στο λαιμό μου, σαν να ήθελε να με πνίξει. Το φεγγάρι την έλουζε με το ασημένιο του φως κι εγώ την αγκάλιασα.

Ξαφνικά, μ’ έσπρωξε μακριά της.

«Τι συμβαίνει;» τη ρώτησα.

«Είδα και τον Φραγκούλη Φραγκούλα».

Ηταν ο ξεπεσμένος κτηματίας στο διήγημα του Παπαδιαμάντη «Ρεμβασμός του Δεκαπενταύγουστου». Σύζυγος της ωραίας Σινιώρας που την είχε παντρευτεί από έρωτα κι είχαν αποκτήσει κάμποσα παιδιά, διωγμένος από το σπίτι του, ρέμβαζε έξω από το καλύβι του. Κάπνιζε το τσιμπούκι του, κοίταζε τον καπνό και αναπολούσε τις όμορφες στιγμές της ζωής του.

«Τι αξιολύπητος ήρωας! Από την ευτυχία ξέπεσε στην κακομοιριά!» είπε με οίκτο.

Είχα καταλάβει πως σκεφτόταν εμένα, εμένα που επί χρόνια έπλεα σε πελάγη ευτυχίας. Ημουν πλέον βέβαιος πως σύντομα θα με εξόριζε από τη ζωή της. Θυμήθηκα πως ο καημένος ο Φραγκούλης Φραγκούλας, απογοητευμένος από όλα, σκεφτόταν να πάει σε μοναστήρι να μονάσει. Αναρωτιόμουν τι θα έκανα εγώ στη θέση του. Μήπως θα έπεφτα από ένα βράχο στη θάλασσα για ν’ αυτοκτονήσω;

«Ναι. Είναι αξιολύπητος!» συμφώνησα.

Οταν την άλλη μέρα πήραμε το καραβάκι και γυρίσαμε στο Πευκί, όλα μεταξύ μας είχαν αλλάξει, δεν ήμαστε πια όπως τις πρώτες μέρες των διακοπών μας – τα όνειρα που είδαμε μας είχαν στοιχειώσει. Εκτοτε, κάθε Δεκαπενταύγουστο θυμάμαι εκείνες τις διακοπές μου και με πιάνει ανείπωτη θλίψη.

Ο Φίλιππος Φιλίππου είναι συγγραφέας, αρθρογράφος και δοκιμιογράφος. Πρόσφατα βιβλία του είναι η «Ιστορία της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας» (2018) και «Η Ελεάννα στο νησί της ευτυχίας» (2018), από τις εκδ. Πατάκη