Εικόνες του κόσμου {LF}στο Καστελλόριζο

Ενα τρυφερό οδοιπορικό που μας υπενθυμίζει ότι τα μάτια βρίσκουν τον τρόπο να βλέπουν ακόμα και στο πιο πυκνό σκοτάδι. Ενα ανθρώπινο πορτρέτο ενός παλιού ακροβάτη σ’ έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. Μια παραβολή της Κίνας στον 21ο αιώνα, 11 χρόνια μέσα στα διλήμματα και τα όνειρα του λαού της. Ντοκιμαντέρ που παίρνουν μαζί τους το κοινό σ’ ένα ταξίδι μνήμης και ιστορίας. Εργα που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του φετινού διεθνούς φεστιβάλ ντοκιμαντέρ «Πέρα από τα σύνορα». Μία από τις πιο ιδιαίτερες πολιτιστικές διοργανώσεις του ελληνικού καλοκαιριού που στήνεται από το Ελληνικό Ιδρυμα Ιστορικών Μελετών, στην πέμπτη του πλέον χρονιά, επιστρέφει ως ένας θεσμός διεθνούς εμβέλειας για να λειτουργήσει ως ένα σημείο συνάντησης του ντοκιμαντέρ με την ιστορία και τον πολιτισμό.

Από τις 23 έως τις 30 Αυγούστου, η γιορτή του πολιτισμού στην εσχατιά της Ευρώπης, θα φέρει τον κόσμο στο Καστελλόριζο αλλά και το ακριτικό μας νησί σε όλο τον πλανήτη, μέσα από 24 φιλμ που θα προβληθούν και προέρχονται από 18 διαφορετικές χώρες. Σε μια κρίσιμη χρονικά στιγμή για την ευρύτερη περιοχή της Μεγίστης αλλά και τη χώρα μας, η έβδομη τέχνη αναλαμβάνει να κλείσει πληγές και να διηγηθεί περιπέτειες που συγκινούν. Ο τόνος δίνεται κιόλας από την τελετή έναρξης που είναι αφιερωμένη στον «πατριάρχη του ρεμπέτικου» Μάρκο Βαμβακάρη με την προβολή του ντοκιμαντέρ «Μάρκος» σε σκηνοθεσία Νίκου Σκαρέντζου.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Το επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα ανοίγει στις 24 Αυγούστου με το φιλμ «Then comes the evening» της Σέρβας Μάγια Νοβάκοβιτς, απεικονίζοντας τη γλυκόπικρη ζωή δύο γιαγιάδων που ζουν απομονωμένες στους λόφους της Ανατολικής Βοσνίας. Σε πρώτη πανελλήνια μετάδοση θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Once more unto the breach» των Ιταλών Φεντερίκο Φερόνε και Μισέλ Μανζολίνι, το οποίο θέτει στην καρδιά της αφήγησής του έναν ιταλό στρατιώτη το 1941 που φεύγει για το σοβιετικό μέτωπο. Επίσης, για πρώτη φορά το ελληνικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει το «Marcellino, the best clown in the world» του Ισπανού Χερμάν Ρόντα, ένα έργο αφιερωμένο στον Μαρσελίνο Ορμπέ, τον πιο γνωστό κλόουν από το 1900 έως 1914. Ευρωπαϊκή πρεμιέρα κάνει το «Ουκρανία» των Φατιμά Οσμάνοβα και Γιουνούς Πασά για τους Τατάρους της Κριμαίας, οι οποίοι το 1944 βίωσαν την εξορία μαζί με λιμό, ασθένειες και απώλειες. Μια ωδή στον πολιτισμό της εθνοτικής ομάδας των Ρομά είναι το «Princes among men» του Γάλλου Στεφάν Κρασνεάντσκι. Βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Βέλικο Τζόρτζεβιτς είναι η ταινία «Lessons in humanity» σχετικά με κροάτες βετεράνους από το Πάκρατς, οι οποίοι σε συνεργασία με το ιατρικό προσωπικό της πόλης έσωσαν περίπου 300 ανθρώπους σε μια ανθρωπιστική εκκένωση του νοσοκομείου το απόγευμα της 29ης Σεπτεμβρίου 1991.

ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ. Σημαντική είναι η συμμετοχή και των ελλήνων δημιουργών ντοκιμαντέρ και φέτος. Χαρακτηριστική είναι η ταινία «Ο λαβύρινθος» του Δημήτρη Αθανίτη που είναι αφιερωμένη στις στοές στο κέντρο της Αθήνας και τους ανθρώπους τους. Αλλά και «Ο νέος δρόμος του πλαστικού» των Αγγελου Τσαούση και Μυρτώς Παπαδοπούλου με κεντρικό πρόσωπο έναν τατζίκο έμπορο, παιδί του πρώτου φορτηγατζή της περιοχής, ο οποίος μπόρεσε να χτίσει τη ζωή του από την ανταλλαγή κινεζικών προϊόντων. Οι ανθρώπινες ιστορίες που πλέκονται γύρω από το θρυλικό υποβρύχιο «Υ1-Λ. Κατσώνης» ζωντανεύουν μέσα από τις εικόνες του «Υ1 – Η σιωπή του βυθού» του Φίλιππου Βαρδάκα, το οποίο επίσης αναζητεί το βυθισμένο σκάφος στα 253 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας της Σκιάθου για πρώτη φορά. Ντοκιμαντέρ μικρού μήκους για την 79χρονη Μεταξία Αναπλιώτη, η οποία κράτησε το τάμα της για 49 χρόνια, ανάβοντας το καντήλι της βυζαντινής εκκλησίας των Αγίων Θεοδώρων στη Βάμβακα της Μάνης είναι το «Ευλογίες και τάματα» της Κατερίνας Ζαχαρία. Με τίτλο «Ο Σπύρος και ο γύρος του θανάτου», οι Δημήτρης και Λίνο Καφίδας περιγράφουν τη ζωή του Σπύρου, ενός ακροβάτη του γύρου του θανάτου, ο οποίος ακολουθώντας μια οικογενειακή παράδοση 50 χρόνων, συνεχίζει ένα επάγγελμα που πεθαίνει. Το «Σιγή ιχθύος», των Ανδρέα Λουκάκου και Θοδωρή Χονδρόγιαννου, ταξιδεύει σε όλη τη Μεσόγειο και αποτυπώνει τη ζωή των ψαράδων που κινδυνεύουν να γίνουν είδους υπό εξαφάνιση εξαιτίας της υπεραλίευσης και της κλιματικής αλλαγής.

ΤΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ. Από τις προβολές του Πανοράματος ξεχωρίζει το «Honeyland» των Ταμάρα Κότεφσκα και Λιούμπομιρ Στεφάνοφ από τη Βόρεια Μακεδονία. Πρόκειται για ένα φιλμ υποψήφιο για Οσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ και Ξενόγλωσσης Ταινίας και το οποίο πραγματεύεται την ιστορία της τελευταίας γυναίκας κυνηγού μελισσών στην Ευρώπη. Στο «Στα φτερά του πρώτου παγκοσμίου πολέμου» του Δημήτρη Χατζημαλλή παρουσιάζονται πέντε αεροδρόμιο άγνωστα στο ευρύ κοινό, καθένα με τη δική του στρατηγική σημασία, που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του πολέμου, με τους άνδρες τους. Το «Greek tale» του Νίκου Ζάππα επιχειρεί να φωτίσει τα αίτια της δεκαετούς κατάρρευσης που βιώνει η χώρα με αφορμή την παγκόσμια οικονομική κρίση. Πολιτιστικού ενδιαφέροντος είναι το «Αίνιγμα της Κέρου» του Κώστα Μαχαίρα, το οποίο παρακολουθεί τις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στην Κέρο με ξεναγό τον επικεφαλής της ανασκαφής. Τέλος, ειδικές προβολές διοργανώνονται για τις παραγωγές του Ελληνικού Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών «Η Ανατολή Εδυσε», «Γράμματα χωρίς παραλήπτη» και «Στην εξορία».