Ο Λούκος κι ο Μαρμαρινός{CR}

Ανάμεσα στις πολλές φωτογραφίες που τραβήχτηκαν το βράδυ της 24ης Ιουλίου, στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου, στη δεξίωση της Προέδρου για τα 46 χρόνια από την αποκατάσταση της δημοκρατίας, ξεχώρισα τη φωτογραφία δύο ανθρώπων της τέχνης. Του Γιώργου Λούκου, παλαιού διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών, του ανθρώπου που έβαλε στη ζωή της πρωτεύουσας ανανεώνοντας έναν κουρασμένο καλλιτεχνικό θεσμό σε κορυφαία έκφραση του μοντερνισμού και σε αθηναϊκό hot-spot. Και του Μιχαήλ Μαρμαρινού, αφιερωμένου με πάθος στη θεατρική πράξη καλλιτέχνη, που πάντα αναζητά τις αισθητικές και τις ερμηνείες πέρα από ετοιματζήδικες αναγνώσεις και προαποφασισμένα ιδεολογικά καλούπια.

Η πρόσκληση των δύο αυτών ανθρώπων στο Προεδρικό είχε έναν τεράστιο συμβολισμό, που δεν προσέχτηκε. Αποτελούσε τιμή σε δυο ανεξάρτητους εργάτες του καλλιτεχνικού γίγνεσθαι, που χωρίς να είναι διδακτικοί, με τις επιλογές και τη δραστηριότητά τους, έχουν συμβάλει στην πνευματική καλλιέργεια ευρύτερων ομάδων. Στα μέσα της πρώτης δεκαετίας του εικοστού αιώνα, ο Λούκος έπεσε θαρρείς από τον ουρανό σε μια αγοραφοβική εγχώρια καλλιτεχνική σκηνή, και πολύ σύντομα την έβαλε στο κέντρο του κόσμου, της δίδαξε την εξωστρέφεια και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Ο Μαρμαρινός, πάλι, για δεκαετίες, παλεύει με τα κλασικά θεατρικά κείμενα, προσπαθώντας να τα κατακτήσει, να κάνει επίκαιρους για τους σημερινούς θεατές τον Αμλετ, τον Αγαμέμνονα, την Ηλέκτρα, τους ήρωες του Μολιέρου – περιοχές της τέχνης που μοιάζει να απεχθάνεται η μαζική κουλτούρα και που αδυνατεί να δει τη γοητεία τους η εκπαίδευση.

Η παρουσία του Λούκου στη γιορτή της δημοκρατίας ουσιαστικά αποκαθιστούσε ηθικά έναν άνθρωπο που σπιλώθηκε από το ανθρωποφαγικό σύστημα ΣΥΡΙΖΑ. Οπως πιθανόν θυμάστε, μερικά χρόνια πριν, όταν στο υπουργείο Πολιτισμού βρισκόταν ο καθηγητής Αριστείδης Μπαλτάς, ο Λούκος εξεδιώχθη υπό το βάρος κατηγοριών από τον φίλιο στον ΣΥΡΙΖΑ Τύπο για σκάνδαλο στο Ελληνικό Φεστιβάλ, τις οποίες ο υπουργός χρησιμοποίησε ως πρόσχημα. «Οταν η ζημία υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο ποσόν, θεωρείται κακούργημα. Και παίρνει τον δρόμο της Δικαιοσύνης. Αυτή τη στιγμή, η υπόθεση βρίσκεται στο στάδιο της κύριας ανάκρισης. Κάποια στιγμή θα φτάσει στο ακροατήριο, ελπίζω σύντομα, για να ξεκαθαρίσει το θέμα», αποφαινόταν δήθεν αθώα, κάνοντας τη δική του «δίκη της Μόσχας» ο Μπαλτάς (tvxs, 16/12/2015). Η δικαστική εξέλιξη για τον υπουργό δεν είχε σημασία όπως δεν είχε σημασία το τεκμήριο της αθωότητας του κατηγορηθέντος – βιαζόταν ο Μπαλτάς για τις φεστιβαλικές ακροβασίες που κατόπιν τον εξέθεσαν οδηγώντας τον εκτός κυβερνήσεων.

Προσκαλώντας τον Γιώργο Λούκο, η Προεδρία αναγνωρίζει τη δημόσια προσφορά του στον εκσυγχρονισμό της ελληνικής κοινωνίας, στην αίγλη που η δραστηριότητά του προσέδωσε στους βασικούς καλλιτεχνικούς θεσμούς – και επιτέλους αίρει την προσβλητική για οποιονδήποτε πολίτη συμπεριφορά, να του αποδίδεται μομφή από το κράτος για κατηγορίες που δεν έχουν κριθεί δικαστικά.

Αλλά η πρόσκληση στον κήπο του Προεδρικού στον Λούκο αναδεικνύει ακόμα μια διάσταση: ίσως ο σημαντικότερος αναμορφωτής του πολιτιστικού τοπίου της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες βρίσκεται εκτός του πεδίου. Δεν θα πείραζε αν, στην καθημερινότητά μας, δεν υπήρχαν διάφοροι ακριβοπληρωμένοι πολιτιστικοί θεσμοί που πορεύονται με νωθρότητα – ή και ακινητούν.

(Ο έτερος των προσκεκλημένων με τον σημαντικό συμβολισμό, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, ανέλαβε να δώσει χαρακτήρα και ανταγωνιστικό περιεχόμενο στη βαλτωμένη Ελευσίνα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα. Ως συνήθως, καλούνται πυροσβέστες της τελευταίας στιγμής).