Από το Καστελλόριζο στη Σύρτη μέσω Καΐρου

Το Καστελλόριζο χωρίζουν από τη Σύρτη περισσότερα από 700  ναυτικά μίλια – αν μπορούσε να πάει κανείς οδικώς θα έπρεπε να διασχίσει ούτε λίγο ούτε πολύ 3.865 χιλιόμετρα. Παρά την τεράστια απόσταση, όμως, η μοίρα του ελληνικού νησιού φαίνεται να είναι στενά συνδεδεμένη με το λιβυκό λιμάνι – ή μάλλον συνέδεσαν τις τύχες τους οι νεο-οθωμανικές φιλοδοξίες του Ταγίπ Ερντογάν τόσο στα νερά της νοτιοανατολικής Μεσογείου όσο και στα εδάφη της βόρειας Αφρικής.

Δεν είναι το μοναδικά μέτωπα που έχει ανοίξει ο τούρκος πρόεδρος – μέτωπα έχει ανοίξει και στη Συρία αλλά και το βόρειο Ιράκ όπου ο τουρκικός στρατός εξαπέλυσε πρόσφατα μιας ευρείας κλίμακας επίθεση κατά των Κούρδων του ΡΚΚ. Η δυναμική όμως αυτών των δυο μετώπων φαίνεται να είναι αντιστρόφως ανάλογη. Οσο, με άλλα λόγια, ανεβαίνει ο υδράργυρος στο ένα μέτωπο, τόσο κατεβαίνει στο άλλο. Οσο μοιάζει να είναι αρκετή μια σπίθα για να ανάψει το φυτίλι στη Σύρτη, τόσο δείχνουν να πυκνώνουν τα σημάδια αποκλιμάκωσης νότια του Καστελλορίζου. Και μάλλον δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Ακόμη και για τα δικά του μέτρα,  τα μέτρα της αυτοκρατορικής μεγαλομανίας, ο Ερντογάν δύσκολα θα μπορούσε να διαχειριστεί δυο θερμά επεισόδια ή, ακόμη περισσότερο, ένα θερμό επεισόδιο και μια εστία πολέμου.

Ο ΦΟΒΟΣ ΚΑΙ Η ΕΣΤΙΑ. Το θερμό επεισόδιο στη νοτιοανατολική Μεσόγειο δεν είναι παρά ένας φόβος που ξορκίζουν σχεδόν όλοι. Η εστία πολέμου στη Σύρτη όμως είναι απολύτως υπαρκτή και η αναζωπύρωσή της δεν εξαρτάται παρά από εκείνη τη σπίθα. Οπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες που εξακολουθούν να σπαράσσονται από εμφύλιες διαμάχες, ενώ έχουν ήδη καταρρεύσει, έτσι και η εκεχειρία στη Λιβύη κρέμεται από κλωστή, η οποία είναι έτοιμη να σπάσει για ένα λιμάνι που όποιος έχει τον έλεγχό του, έχει και τον έλεγχο του λιβυκού πετρελαίου.

Είναι μια τύχη που, τουλάχιστον προς το παρόν, έχει ο στρατηγός Χαλιφά Χαφτάρ. Αλλά είναι και μια τύχη που επιθυμεί διακαώς η κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας του Φαγέζ αλ Σάρατζ. Αυτό το τάνγκο όμως δεν είναι για δυο, αλλά για περισσότερους. Ανοίγοντας το κάδρο, μπορεί να δει κανείς από την πλευρά του στρατηγού τη Ρωσία και τους μισθοφόρους της, την Αίγυπτο και την απειλή που συνιστά για τους στρατηγούς της η Μουσουλμανική Αδελφότητα, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Και από τη μεριά του πρωθυπουργού μπορεί να δει την Τουρκία, τα drones της, μερικές χιλιάδες σύρων μαχητών που μάχονται υπό τις εντολές της και την υπόσχεσής της πως δεν θα αφήσει τον Σάρατζ μόνο του.

Με τις κυβερνητικές δυνάμεις του Σάρατζ να έχουν πλησιάσει όσο ποτέ άλλοτε στη Σύρτη, η εκεχειρία δεν μοιάζει με τίποτε λιγότερο από πολεμική προετοιμασία. Παρά, εξάλλου, το εμπάργκο όπλων και τις απειλές της ΕΕ πως θα επιβάλλει κυρώσεις σε εκείνους που το παραβιάζουν, ελάχιστοι αμφιβάλουν πως η Ρωσία αλλά και η Αίγυπτος πια συνεχίζουν να εξοπλίζουν τους αντάρτες του Χαφτάρ και πως την ίδια δουλειά για λογαριασμό των κυβερνητικών δυνάμεων του Σάρατζ κάνει η Τουρκία.

ΕΝΑ ΣΕΝΑΡΙΟ. Δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο πως εάν η εστία της Σύρτης αναζωπυρωθεί, αυτός θα είναι απλώς ένας proxy war, ακόμη ένας από τους πολλούς  πολέμους «δι’ αντιπροσώπων» που μαίνονται τα τελευταία χρόνια σε διάφορες χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Η Αίγυπτος, αυτή τη φορά, απειλεί με ευθεία στρατιωτική παρέμβαση στη Λιβύη και σε αυτό που βλέπει ως μια απειλή στα δυτικά της σύνορα με τη σφραγίδα της Τουρκίας. Ο τουρκικός πανισλαμισμός που ονειρεύεται να ενσαρκώσει ο Ταγίπ Ερντογάν δεν αρέσει καθόλου στον αιγύπτιο ομόλογό του, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.

Ενας πόλεμος Αιγύπτου – Τουρκίας, λοιπόν; Είναι απλώς ένα σενάριο. Αν μπορούσε πάντως να ταξιδέψει κανείς οδικώς από το Καστελλόριζο στη Σύρτη, ένας ενδιάμεσος σταθμός θα ήταν οπωσδήποτε το Κάιρο. Κι αυτό, μόνο αδιάφορη δεν αφήνει την Αθήνα.