«Ενα χαμόγελο. Τεράστια υπόθεση»

Δεν θα ισχυριζόταν κανείς ότι ένας τόμος σχεδόν τριακοσίων σελίδων του δημοσιογράφου και συγγραφέα Βασίλη Καββαθά για την Αλίκη Βουγιουκλάκη με τον τίτλο «Αλίκια» και υπότιτλο «Το “γιούχα” της Επιδαύρου» επαναφέρει ή αναζωπυρώνει το «θέμα» ή το «φαινόμενο», αν θέλετε, Αλίκη Βουγιουκλάκη. (Για να είμαστε όμως δίκαιοι απέναντι στον Θεό και στους ανθρώπους, δεν είναι το μόνο «γιούχα» που έχει ακουστεί στην Επίδαυρο, στην παράσταση της «Αντιγόνης» με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στον ομώνυμο ρόλο. «Μεγαλοπρεπέστερο» ακόμη αντήχησε το «γιούχα» στο αρχαίο θέατρο σε παράσταση του ΚΘΒΕ. Ο ενδιαφερόμενος ας ψάξει να βρει το πότε και το γιατί.) Ακριβώς γιατί είκοσι τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό της δεν παύει να είναι ένα «θέμα» ή ένα «φαινόμενο» που μόνο επίκαιρο δεν σταμάτησε, έστω και για μια μόνο στιγμή, να είναι. Το βιβλίο, που θα έλεγε κανείς πως εστιάζεται ή μάλλον ο κύριος άξονάς του είναι η αποτυχία της περιώνυμης ηθοποιού ως Αντιγόνης, συνιστά υπόδειγμα του πώς μια πρόθεση – τι πρόθεση; Στόχος ολοφάνερος – να απομυθοποιηθεί ένα πρόσωπο συμβάλλει αφαντάστως περισσότερο στη μυθοποίησή του.

Αν το συγκεκριμένο βιβλίο περιοριζόταν στην τόσο εκθαμβωτική κινηματογραφική και θεατρική της πορεία, με τις αναπόφευκτες, ακόμη και τεράστιες αποτυχίες που προϋποθέτει και η πιο «ανεπίληπτη» διάρκεια σαράντα πέντε σχεδόν χρόνων σταδιοδρομία, δεν θα υπήρχε κανένα απολύτως πρόβλημα. Πέφτει όμως το συγκεκριμένο βιβλίο στην παγίδα τα «μέσα» που επέλεγε η ίδια η Αλίκη Βουγιουκλάκη, ώστε η δημόσια εικόνα της να γίνεται ολοένα και πιο αναζητήσιμη – και μάλιστα με προοπτική ενώ η ίδια θα είχε λείψει – και πιο συναρπαστική, να πιστεύει πως, χρησιμοποιώντας τα ίδια αυτά μέσα, μπορεί να την αποκαθηλώσουν.

Γάμοι, διαζύγια, έρωτες, σχέσεις, ο τέως, ο εκδότης Νάσος Μπότσης, προκλητικές της δηλώσεις («στις συνεντεύξεις λέω πάντα ψέματα»), άλλοτε μια ηχηρή ταπεινότητα, όταν για παράδειγμα ρωτήθηκε τι επιτέλους έχει προσφέρει στον ελληνικό λαό για να δικαιολογείται η τόση φασαρία που προκάλεσε και απάντησε «ένα χαμόγελο. Τεράστια υπόθεση», και άλλοτε μια εξίσου ηχηρή προπέτεια, όλα αυτά που γίνονταν γνωστά στον βαθμό που η ίδια το αποφάσιζε, και μάλιστα μέσα στο πλαίσιο μιας μικροαστικής έγνοιας για ευπρέπεια ώστε να μη θίγεται το μεγάλο κοινό – το κοινό της -, αποκαλύπτουν την ύπαρξη μιας προσωπικότητας που, αν μη τι άλλο, είχε διαχωρίσει αυστηρά, όσο και αν φαίνονταν ταυτισμένες, την προσωπική της ζωή σε σχέση με τη δημόσια έκφανσή της.

Ολα αυτά δεν γράφονται για να «αγιοποιηθεί» ένα πρόσωπο που ελάχιστοι το είχαν γνωρίσει τόσο καλά ώστε να μπορούν να το κρίνουν για τη βαθύτερη ανθρώπινή του ουσία. Ομως συνιστά ασέβεια για τη μνήμη κάθε ανθρώπου να γράφεται γι’ αυτόν ότι «η Αλίκη δεν είχε κατά νου – αγνοούσε επιδεικτικά το γεγονός ότι ο καθένας ή η καθεμία έχει ένα αδήλωτο ραντεβού με τον Χάρο». Καθώς σε σχέση με την ίδια την Αλίκη Βουγιουκλάκη, όσο και αν «πουλήθηκαν» η αρρώστια και ο θάνατός της, η ησυχία και η αξιοπρέπεια με τις οποίες αντιμετώπισε το τέλος της μας θέτουν αντιμέτωπους με έναν άνθρωπο που διέθετε μια κλίμακα αξιών, έστω και αν δεν θα φανταζόταν ποτέ κανείς ότι έχει καν υποψιαστεί την ύπαρξη της κλίμακας αυτής.