Με το βλέμμα στραμμένο στην Οξφόρδη

Ισως η σημερινή ημέρα να αποδειχθεί ως μία από τις καθοριστικότερες για το μέλλον της πανδημίας, καθώς για την 20ή Ιουλίου έχουν προγραμματιστεί (εκτός απροόπτου) σημαντικές ανακοινώσεις σχετικά με το πειραματικό εμβόλιο της Οξφόρδης. Ωστόσο η αισιοδοξία πρέπει να είναι συγκρατημένη, με τους ειδικούς να κρατάνε «μικρό καλάθι» εξαιτίας των παραγόντων «χ».

Οπως έχει ήδη διαρρεύσει σχετικά με το πολυαναμενόμενο δημοσίευμα της έγκριτης ιατρικής επιθεώρησης «Lancet», αυτό επικεντρώνεται στα πρώτα αποτελέσματα της κλινικής φάσης «Ι», την ώρα που οι ερευνητές ήδη βρίσκονται στην τελική φάση «ΙΙΙ».

Ειδικότερα, το εμβόλιο της Οξφόρδης φαίνεται να παρέχει διπλή προστασία, με την καθηγήτρια Sara Gilbert να εκφράζει ισχυρή αυτοπεποίθηση όταν δηλώνει πως το εμβόλιο της Οξφόρδης έχει πιθανότητες 80% να είναι αποτελεσματικό στο «να σταματά την εκδήλωση της COVID-19 σε ανθρώπους που έχουν προσβληθεί από τον νέο κορωνοϊό».

Η ουσία όμως και τα εμπόδια κρύβονται στην αμέσως επόμενη τοποθέτησή της, που δεν είναι άλλη από το γεγονός ότι θα είναι σε θέση να το γνωρίζει με βεβαιότητα τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Συνεπώς, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο της απογοήτευσης λόγω αποτυχίας.

ΔΟΚΙΜΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ. Και παρότι τα τρίδυμα παιδιά της, ηλικίας 21 ετών, φοιτητές Βιοχημείας, αποφάσισαν να συμμετάσχουν στη δοκιμή του πειραματικού εμβολίου – γεγονός που δείχνει την οικογενειακή πεποίθηση ότι το εμβόλιο είναι τουλάχιστον ασφαλές -, αμφίβολο παραμένει εάν θα πάρει την τελική έγκριση από τις αρμόδιες αρχές.

Για παράδειγμα, πρόσφατα η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) δημοσιοποίησε οδηγίες για την έγκριση πιθανού εμβολίου κατά του κορωνοϊού, ανακοινώνοντας ότι το εμβόλιο θα πρέπει να προλαμβάνει ή να μειώνει τις σοβαρές συνέπειες της ασθένειας τουλάχιστον στο 50% των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί.

Ακόμα όμως κι αν η επιστήμη επιτύχει μια καθοριστική νίκη έναντι του πανδημικού ιού, έχει τη δυνατότητα η Ευρώπη να παράγει αρκετά εμβόλια για τον εαυτό της; «Είναι η ερώτηση του ενός δισεκατομμυρίου» απαντά στο Politico ο Χάρης Μακατσώρης, καθηγητής Βιώσιμων Παραγωγικών Συστημάτων στο King’s College του Λονδίνου.

Αυτό που μπορεί να υποθέσει με μεγαλύτερη βεβαιότητα είναι πως τα περισσότερα από τα εμβόλια που δοκιμάζονται αυτή την περίοδο δεν θα έχουν αποτέλεσμα. Ακόμα όμως και αν πετύχει ένα και μόνο ένα, θα πρέπει να ξεπεραστεί ένα βασικό εμπόδιο. Και αυτό δεν είναι άλλο από το εμπόδιο της μαζικής παραγωγής.

Πρόκειται για έναν αγώνα δρόμου όπου δεν είναι καθόλου βέβαιο πως θα προλάβει ο δρομέας να είναι στην ώρα του στον τερματισμό. Η Pfizer και η BioNTech, για παράδειγμα, παράγουν σήμερα μια φαρμακευτική ουσία τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Γερμανία, ενώ η δεύτερη σκοπεύει να επεκτείνει την παραγωγή και στο Βέλγιο.

ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΜΕ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ. Η AstraZeneca, η οποία θα αναπτύξει και θα διαθέσει το εμβόλιο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, έχει υπογράψει συμφωνίες με εταιρείες σε διάφορα μέρη του πλανήτη, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, οι ΗΠΑ και η Βρετανία.

Η πανδημία του κορωνοϊού ωστόσο έχει φέρει τους ειδικούς του τομέα αντιμέτωπους με πρωτόγνωρες καταστάσεις και επομένως με μεγάλες προκλήσεις. Η παραγωγή ενός εμβολίου, για παράδειγμα, δεν κινείται συνήθως παράλληλα με την ανάπτυξή του. «Κανονικά, στήνεις την υποδομή παραγωγής όταν έχει ασφαλή κλινικά δεδομένα» εξηγεί η Τσάρλι Γουέλερ, επικεφαλής του προγράμματος εμβολίων Wellcome Trust. Οι κατασκευαστές όμως καλούνται τώρα να ανταποκριθούν στο κατεπείγον της υπόθεσης γνωρίζοντας πως αναλαμβάνουν παράλληλα και μεγάλο οικονομικό ρίσκο. Γιατί (και πάλι συνήθως) μπορεί να χρειαστεί ακόμα και μία δεκαετία για να φτάσει μια νέα θεραπεία ή ένα νέο εμβόλιο στην αγορά, ενώ μόλις ένα στα δέκα φάρμακα που περνάνε από κλινικές δοκιμές φτάνουν να διατεθούν εμπορικά στους ασθενείς.

«Οι τρέχουσες υποδομές παραγωγής δεν είναι επαρκείς για να ανταποκριθούν στις ανάγκες τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο» είχε δηλώσει τον περασμένο Μάιο στο Ευρωκοινοβούλιο η Αν Μπάτσερ, απερχόμενη γενική διευθύντρια της DG Sante.

Σε εκείνη τη δυσοίωνη πρόβλεψη θα πρέπει να προστεθεί ακόμα ένα πρόβλημα προς επίλυση. Θα έχει το εμβόλιο για τον κορωνοϊό ομοιότητες με εκείνο της κοινής γρίπης ώστε να «πατήσει» η παραγωγή στις ευρείας κλίμακας υποδομές που υπάρχουν ήδη ή θα πρόκειται για κάτι τελείως διαφορετικό και επομένως θα χρειαστεί να προσαρμοστούν ανάλογα και οι υποδομές; Είναι γνωστό, για παράδειγμα, πως κάποια εμβόλια χρειάζονται μεγάλες ποσότητες ζωικών κυττάρων στην παραγωγή τους. Είναι όμως λίγες οι εταιρείες που είναι σε θέση να αναπτύξουν ζωικά κύτταρα της τάξης των 2.000 ή των 5.000 ανά λίτρο.

Ακόμα μία πρόκληση είναι πώς θα γεμίσουν τα φιαλίδια με την ταχύτητα που θα παράγονται οι δόσεις. Για τους ειδικούς, κάτι τέτοιο είναι σχεδόν αδύνατο ακόμα και στη μεγαλύτερη υποδομή. Η λύση που προκρίνεται από κάποιους ειδικούς είναι, αντί να διοχετεύεται το υγρό σε λεπτά γυάλινα φιαλίδια, να διοχετεύεται ένας αριθμός δόσεων, διακόσιες τη φορά, σε φιάλες νοσοκομειακού ορού.