«Ο άνθρωπος έχει το απίστευτο ελάττωμα της λήθης»

Μέσα σε μια παραμελημένη παιδική χαρά ζει και βασιλεύει ένα νεαρό αγόρι, ο Πενθέας. Εκεί, καταφθάνει ο νέος θεός Διόνυσος με μια ομάδα πιστών με σκοπό να εδραιώσει τη λατρεία του στην παρηκμασμένη χώρα. Με την άφιξή του τα πάντα αποκτούν νέα, υπερβατική κι αχαλιναγώγητη πνοή, στήνοντας επί σκηνής μια εναλλακτική πρόταση των «Βακχών». Ο Χρήστος Σουγάρης φέρνει στο προσκήνιο μια διαφορετική ανάγνωση της τραγωδίας του Ευριπίδη και την παρουσιάζει σε μια περιοδεία σε όλη την Ελλάδα. Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους έχουν μεταξύ άλλων οι Γιώργος Κοψιδάς, Νίκος Καρδώνης, Στάθης Κόικας, Νίκη Σερέτη, Ρούλα Πατεράκη, Μυρτώ Αλικάκη και Δημήτρης Ημελλος. Ο τελευταίος μιλάει στο «ΝΣυν» λίγο πριν από την πρεμιέρα του έργου.

Πώς χειρίζεστε τον ρόλο σας ειδικά για αυτή την προσαρμοσμένη στον μύθο παράσταση;

Τον Κάδμο τον είδα περισσότερο ως πολιτικό. Ως έναν άνθρωπο που κοιτάζει να μη διαταραχθεί η καθυστηκυία τάξη. Μέσα στην παράσταση, όλο αυτό συμβαίνει μέσα σε μια παιδική χαρά, ανακαλώντας μνήμες από τα παιδικά μας χρόνια, όταν τα χρόνια ήταν πιο απλά και λιγότερο καθωσπρέπει. Δηλαδή χωρίς να απολογείται ο άνθρωπος. Μετά αρχίζει και οχυρώνεται και γίνεται κοινωνικό ον. Εκεί είναι και η σύγκρουση στις «Βάκχες».

Στη μετά την καραντίνα εποχή, οι «Βάκχες» πώς μιλούν;

Η καραντίνα ήταν ένας περιορισμός. Η τάση όμως του ανθρώπου είναι να τη σπάσει, άσχετα με το αν συμμορφώνεται ή συμφιλιώνεται. Τάση πάντα του ανθρώπου, ενώ από τη μία πλευρά είναι αυτός που φτιάχνει τα όρια για να προστατευτεί, ταυτόχρονα η φύση του έχει την τάση να τα υπερβαίνει και να τα σπάει. Είναι μια διχασμένη ύπαρξη ο άνθρωπος. Υπάρχει η ψυχή, υπάρχει και το σώμα. Το σώμα θέλει να επιβιώσει, να προστατευτεί, να αμυνθεί, η ψυχή από την άλλη μεριά, που δεν απολογείται στο σωματικό φαινόμενο, δεν υπόκειται ούτε στους νόμους της θνησιμότητας, συγκρούεται. Μόνο έτσι μπορώ να καταλάβω τη σχέση με την καραντίνα.

Ο Ευριπίδης στο κείμενό του εντάσσει διάφορα θέματα για τους ενεργούς πολίτες, όπως τον αυτοπροσδιορισμό, την αυτοδιάθεση, την ξενοφοβία. Για σας ποιο είναι το πιο σημαντικό από το έργο;

Ο Ευριπίδης φτιάχνει ένα ποίημα. Ενα ποίημα είναι νεκρό μέσα στις σελίδες του βιβλίου. Το ποίημα έχει αξία όταν συναντιέται με αυτόν που το διαβάζει, με αυτόν που το λέει. Οπότε ο καθένας μέσα σ’ αυτό το ποίημα λέει αυτό που καταλαβαίνει. Εμένα αυτό που με συγκίνησε σε αυτή την ιστορία είναι ότι αυτός ο θεός, γενικά ο θεός, ό,τι κι αν επενδύει κανείς σε αυτόν, έρχεται πάντα, όχι να μας μάθει κάτι, αλλά να μας θυμίσει κάτι που ξεχνάμε. Διότι ο άνθρωπος έχει το απίστευτο ελάττωμα της λήθης. Ξεχνάει εύκολα από πού κατάγεται, αυτό που ήταν πριν γίνει αυτό που έγινε, τι του έχουν κάνει, τι έχει κάνει και μετά φέρεται λες και δεν έχουν συμβεί αυτά γιατί μπαίνει ένα προσωπείο. Ενα κοστούμι ή κάτι το οποίο, όσο προχωράει η ηλικία, αποξενώνεται από το περιεχόμενό του. Γι’ αυτό μιλήσαμε για την παιδική χαρά, γιατί το παιδί είναι η αρχή των πραγμάτων. Οσο μεγαλώνουμε ξεχνάμε ότι υπήρξαμε κάποτε παιδιά, με αποτέλεσμα να δσχεραίνεται αυτός ο διάλογος με τους άλλους, γιατί είναι συνεχώς σαν να μην μιλάμε εμείς σαν αυτό που ήμασταν, αλλά σαν κάτι που γίναμε ή φτιάξαμε. Αυτή η ψευδοκατασκευή που αποξενώνεται σιγά σιγά από τη φύση του, αυτήν έρχεται να υπενθυμίσουν ο Διόνυσος και ο θεός. Την πραγματική του καταγωγή και πιθανόν μέσα σ’ αυτό το έργο να τιμωρήσει αυτούς που την ξέχασαν.

Ο Κάδμος στο έργο δεν αναγνωρίζει τη νέα θρησκεία αλλά την αποδέχεται. Εσάς ποια είναι η σχέση σας με τις παλιές και νέες θρησκείες;

Δεν αισθάνομαι ότι ο Διόνυσος είναι μια καινούργια θρησκεία. Δεν το είδα έτσι. Ηρθε να υπενθυμίσει αυτό που υπήρχε στον άνθρωπο. Απλώς ήρθε με τη μορφή της θρησκείας να το υπενθυμίσει. Οι νέες θρησκείες στην πραγματικότητα, ψάχνουν κάτι παλιό. Δεν υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, νέα θρησκεία. Η οποιαδήποτε νέα θρησκεία έρχεται να ξαναπεί κάτι που έχει ειπωθεί. Απλώς, όσο περνάνε τα χρόνια, ο άνθρωπος ψάχνει έναν καινούργιο τρόπο να το πει. Και στη χριστιανική θρησκεία, η Καινή Διαθήκη ήρθε να ξαναπεί μ’ έναν διαφορετικό τρόπο την Παλαιά. Δεν ήρθε να συγκρουστεί, ήρθε να υπενθυμίσει. Απλώς έπρεπε να βρει μια καινούργια γλώσσα να το πει, γιατί η Παλαιά είχε πια σκουριάσει με την πάροδο του χρόνου, είχε πετρώσει η ψυχή της κι έπρεπε να την ξαναϋγράνει. Οτιδήποτε γίνεται καθεστώς και μένει αμετακίνητο εκεί, γίνεται σκληροτράχηλο. Δεν πιστεύω λοιπόν στις νέες θρησκείες. Πιστεύω ότι οποιαδήποτε νέα θρησκεία, ή ονομάζουμε νέα θρησκεία, στην πραγματικότητα είναι η αναζήτηση του ανθρώπου να ξαναπεί με καινούργιο τρόπο, με πιο σύγχρονο ή υγρό τρόπο, να υπενθυμίσει κάτι το οποίο υπήρχε πριν και είχε ξεχαστεί.

Και το καθρέφτισμα των «Βακχών» στη σύγχρονη δυτική κοινωνία θεωρείτε ότι ίσως τελικά δεν είναι τόσο ακραίο;

Η ποίηση έχει αυτήν ιδιότητα. Να μεγεθύνει το πράγμα για να μπορείς να το δεις. Τα συμβάντα στην τραγωδία είναι φανταστικά. Δεν είναι μια ιστορία που μπορεί να συμβαίνει σ’ ένα σύγχρονο έργο. Είναι ένας παραμορφωτικός καθρέφτης της πραγματικότητας. Εάν βάζουμε την παραμορφωμένη στην ψυχή εικόνα μας απέναντί του, να τη δούμε λίγο κανονικά. Αυτόν τον ρόλο παίζει η τέχνη. Να υπενθυμίσει τα πράγματα. Τον βλέπουμε έτσι κανονικά. Ολα αυτά είναι θέματα που υπάρχουν, απλώς είναι ένας ιδιαίτερος τρόπος και μεγεθυσμένος για να πούμε όχι γεγονότα που έγιναν, αλλά για να μας βάλει στον κόπο να φανταστούμε. Δεν είναι σπλάτερ η τραγωδία. Είναι ποίηση. Δεν υπάρχει ποίηση σπλάτερ. Εμείς την κάνουμε σπλάτερ επειδή δεν αντιμετωπίζουμε το ποιητικό της φαινόμενο. Τη βλέπουμε πραγματιστικά, όχι αλληγορικά.

INFO

H παράσταση κάνει πρεμιέρα στις 19/7 στο Θέατρο Αυλιδείας Αρτέμιδος στη Χαλκίδα. Ακολουθούν: 23/7 Θέατρο Βράχων, 18/8 Θέατρο Φλόκα Αρχαίας Ολυμπίας, 5/9 Θέατρο Κοζάνης, 11/9 Κηποθέατρο Παπάγου, 12/9 Βεάκειο Πειραιά. Είσοδος 12-15 ευρώ.