Ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία: Απαιτούνται τολμηρές πρωτοβουλίες

Σε περιόδους μεγάλων αλλαγών και ανατροπών, όπως αυτή που ζούμε, είναι απαραίτητες και μείζονος σημασίας οι ρηξικέλευθες λύσεις προκειμένου να επανέλθουν η ανάκαμψη και η ανασυγκρότηση της οικονομίας.

Η προσθετικότητα είναι μια από τις αρχές που διέπουν τη λειτουργία των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων. Αυτή η αρχή ορίζει ότι οι ενισχύσεις των ταμείων δεν πρέπει να αντικαθιστούν δημόσιες ή ισοδύναμες διαρθρωτικές δαπάνες των κρατών-μελών στις περιφέρειες για τις οποίες εφαρμόζεται αυτή η αρχή. Οι οικονομικές συνεισφορές δηλαδή των διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων δεν πρέπει να οδηγούν σε μείωση των εθνικών διαρθρωτικών δαπανών στις περιφέρειες αυτές, αλλά πρέπει να λειτουργούν προσθετικά στις εθνικές δημόσιες δαπάνες.

Στόχος της εν λόγω αρχής είναι ο καθορισμός ρεαλιστικών αλλά και φιλόδοξων στόχων για τις δημόσιες διαρθρωτικές δαπάνες, ώστε να διασφαλίζεται η προσθετική αξία της συνεισφοράς των διαρθρωτικών ταμείων. Η αρχιτεκτονική των προγραμμάτων ήταν βασισμένη και στην αρχή της προσθετικότητας. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια κάλυπταν μέρος των αναγκών των κρατών-μελών.

Η περίοδος όμως στην οποία έχει περιέλθει η ευρωπαϊκή οικονομία απαιτεί τολμηρές πρωτοβουλίες, όπως άλλωστε είναι και η πρόταση για το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Συνεπώς, η τυχόν αναστολή της αρχής της προσθετικότητας για τη νέα προγραμματική περίοδο (ή τουλάχιστον για τα πρώτα 2 χρόνια, όπου πέφτει και όλο το βάρος της χρηματοδότησης) θα επιτρέψει σε πολλά κράτη-μέλη και ιδιαιτέρως αυτά που έχουν πληγεί (ανάμεσά τους και η Ελλάδα) να απαλλαγούν από την υποχρέωση της εθνικής συνεισφοράς σε προγράμματα στήριξης της οικονομίας.

Φυσικά κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο: απαιτεί συντονισμένη και πολυεπίπεδη διαπραγμάτευση, εύρεση συμμαχιών και σωστή και τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία. Η μοναδική κρίση όμως όπου έχουμε περιέλθει δημιουργεί αυτές τις προϋποθέσεις…

* Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής