Ο ιός της φύσης

Βάκιλοι, βακτήρια, ιοί, μικρόβια, ιδού ένας κόσμος ζώντων οργανισμών που συγκροτούν στις ζωές τους ομάδες, συνθήκες, αποικίες. Εγκαθίστανται, μεταναστεύουν, μεταλλάσσονται, επιτίθενται, αμύνονται και συνεχώς πολλαπλασιάζονται αόρατα, απροσδιόριστα, άναρχα. Πριν από πολλά χρόνια, παλιός συμμαθητής που, αργότερα, ως μικροβιολόγος, έγινε, όταν χρειαζόταν, οικογενειακός γιατρός, όταν βρέθηκε στο εργαστήριό του, με κάλεσε να δω στο μικροσκόπιο το εξαίσιο (και απαίσιο;) κράτος των μικροοργανισμών που συνωθούνται σε ένα μικρό δισκίο κάτω από τον φακό. Επαθα σοκ. Ενας τεράστιος, ανόμοιος, μαζικός κόσμος σε αέναη κίνηση με απροσδιόριστες, τυχαίες μετακινήσεις, συνάψεις, που έλεγε ο Εμπεδοκλής, ώσεις, απώσεις, φιλίες και έριδες. Επειδή παλιότερα, ο αείμνηστος γείτονας, φίλος αστρονόμος και εξαίσιος πεζογράφος Γουλιέλμος Αμποτ με είχε «ξεναγήσει», μέσω τηλεσκοπίου, στην απειρότητα των αστέρων, στις συνάφειες και στις συνάψεις αστεροειδών, πλανητών, απλανών, αερολίθων και άλλων ποικίλων κόσμων (κυριολεκτικά, όχι ενός, αλλά πολλών κόσμων) του απείρου, τότε, μετά την εμπειρία και του μικρόκοσμου στο μικροσκόπιο, κατανόησα την τραγικότητα του ανθρώπινου βίου και των ορίων του. Ενιωσα σαν τα άστρα που ρίχνουν το φως τους στη γη, και όμως έχουν «πεθάνει», πριν από εκατομμύρια χρόνια, επειδή το φως τους, με την ιλιγγιώδη ταχύτητα που κινείται, ταξιδεύει τη λάμψη τους ως το παράθυρό μου, αλλά, παρ’ όλα τα τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα που διατρέχει, όταν γίνεται ορατό σε μένα, έχει πάψει να εκπέμπει φως δισεκατομμύρια χρόνια πριν!

Ανάμεσα σ’ αυτά τα άπειρα σύμπαντα με τα δισεκατομμύρια όντα που τα συγκροτούν διανύουμε εμείς, το πολύ ογδόντα χρονάκια, κι έχουμε την έπαρση, όχι μόνον να μελετήσουμε την απειρία των όντων, αλλά και να τα διαχειριστούμε και να τα κατευθύνουμε  ή και να τα εξαφανίσουμε. Φταίει, ίσως, γιατί, από αλαζονεία, νομίσαμε πως ο Χρόνος είναι διαθέσιμος στα ρολόγια μας και στις ανατολές και τις δύσεις του ήλιου! Οπως απέδειξε και θεμελίωσε ο Αϊνστάιν, ο χωρόχρονος είναι το πέλαγος, μέσα στο οποίο πλέει το Σύμπαν.

Αλλά ας γυρίσουμε στον μικρόκοσμο, στα δισεκατομμύρια μικρόβια, ιούς, βακτήρια που περιφέρονται μέσα στον χωρόχρονο και πολλά από αυτά βρίσκουν καταφυγή, και ίσως ασφάλεια (!) μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό. Είναι, αγαπητοί φίλοι, μορφές ζωής που προβληματίζουν ακόμη τους ειδικούς, αφού ούτε να τα προβλέψουν μπορούν, ούτε να σταματήσουν τον πολλαπλασιασμό τους, ούτε να  αποτρέψουν τη γέννησή τους και τον θάνατό τους. Από ό,τι φαίνεται, η, πράγματι συνταρακτική, εποποιία της Ιατρικής και της Μικροβιολογίας και Λοιμωξιολογίας με τα εμβόλια κατορθώνουν να τα ναρκώσουν, να τα κοιμίσουν ή να αποτρέψουν, για λίγο ή πολύ χρόνο, τη δράση τους.

Γι’ αυτό εξαφανίζονται, δεν αφανίζονται για κάποιο χρόνο σε κάποιο σώμα που τα φιλοξενεί ή το έχουν καταλάβει και συνοικούν και με κάθε ευκαιρία, είτε καιρικές μεταβολές, είτε εξασθένηση του φιλόξενου οργανισμού, είτε με τη δαιμόνια τάση που έχουν να μεταλλάσσονται, ξυπνούν και εκστρατεύουν, επιστρατεύοντας μεθόδους, τρόπους, χρόνο, τακτικές επιθετικότητας. Εχει μελετηθεί ότι οργανώνουν σχέδιο δράσης στρατηγικό και δρουν, πότε ευθέως, πότε πλαγίως, πότε καμουφλαρισμένα, πότε μεμονωμένα, πότε μαζικά. Εχουν, συνήθως, πολύ, με τα ανθρώπινα κριτήρια του χρόνου, περιορισμένο ορίζοντα ζωής, αλλά αδιανόητους τρόπους να πολλαπλασιάζονται και να μας κληροδοτούν απογόνους. Είναι, όπως στον κόσμο των εντόμων, συχνά εφήμερα, με ζωή, με τα δικά μας χρονικά μέσα, δευτερολέπτων, αλλά με μια αδιανόητη γονιμότητα, αφήνοντας πίσω τους εκατομμύρια αυγά.

Οπως υπάρχει στον ανθρώπινο βίο ιστορία και συνθήκες που γεννούν τα γεγονότα που ονομάζονται πόλεμοι ή καταστροφικά φαινόμενα κατά τακτά διαστήματα, έστω κι αν δεν μπορούμε να προβλέψουμε έναν σεισμό, μια έκρηξη ηφαιστείου, μια πλημμύρα, ένα τσουνάμι, και, από την άλλη, μια πανδημία που γνωρίζουμε τα αίτια που την προκαλούν – λέπρα, ελονοσία, πανώλη, κίτρινος πυρετός, καρκίνος, χολέρα κ.λπ. – αλλά τώρα πλέον, είτε βρίσκουμε τρόπους να εμποδίσουμε την καταστροφική τους επίθεση, είτε εφευρίσκοντας αντίδοτα, εμβόλια, φαρμακευτικά προϊόντα, ώστε, είτε να μειώσουμε, είτε να μετατοπίσουμε χρονικά, είτε και να αποτρέψουμε οριστικά τη διαλυτική τους λειτουργία, κατορθώνουμε πάντα, με εκατόμβες θυμάτων, να αποτρέψουμε την οριστική εξαφάνιση της ανώτερης μορφής ζωής (!) που κουβαλάμε στο θνητό, και μικρής διάρκειας, σε σχέση με τα φαινόμενα που μας πολιορκούν, βίο.

Eτσι, εμείς τα «ανώτερα» ζώα, με τις πέντε αισθήσεις μας και το γόνιμο μυαλό μας που, αιώνες τώρα γέμισε τη γη με έργα, εργαλεία, μορφές, συστήματα, υλικές και άυλες δράσεις, είμαστε εκτεθειμένοι, άοπλοι στις επιθέσεις ενός αόρατου στρατού ιών, μικροβίων, βακτηρίων και μύριων όσων μικροοργανισμών, δηλαδή ζώντων όντων που, πιθανόν, δεν έχουν όσφρηση, γεύση, ακοή, αφή, όραση (ή έχουν;!), αλλά κινούνται, οργανώνονται, σχεδιάζουν, επιτίθενται, διαβρώνουν, συγκατοικούν, αποδιοργανώνουν και, συχνότατα, οδηγούν μια σύνθετη ζωή που θεμελίωσε θεσμούς, τέχνες, συστήματα γνώσης και παραγωγής, στον θάνατο, τη διάλυση, όπου κι εκεί, αυτά τα φυσικά ζωηρά τερατίδια, μέσα σε τάφους ή τεφροδόχους, σε κυνηγούν και σε καθιστούν έδρα τους και ορμητήριό τους.

Μας έχει εκπλήξει συχνά ο τρόπος που οργανώνεται, δρα, επιβιώνει μια μυρμηγκοφωλιά ή μια κυψέλη μελισσών, πώς, στην ορισμένη ώρα και εποχή, μια πολική αρκούδα πέφτει σε χειμερία νάρκη, ακόμη και πώς μια αλεπού, αφού κλέψει και πνίξει τα κοτόπουλα, φεύγοντας, εξαλείψει τα ίχνη της και κρύβει σε απρόσιτους βάτους το θήραμά της, πώς καιροφυλακτεί στον δρόμο των ποντικών το ερπετό και πώς οι ποντικοί βρίσκουν πάντα τρόπο να διεισδύουν στο κελάρι, αποφεύγοντας και δελεαστικά δολώματα και φάκες.

Ακόμη και τα φυτά βρίσκουν τρόπο, μέχρι και στην έρημο, οικονομώντας δυνάμεις, να επιβιώσουν, ακόμη και να πολλαπλασιαστούν. Εχω παρατηρήσει στον κήπο μου πως, αν ύστερα από απουσία, έχει παραμεληθεί το πότισμα, υπάρχουν φυτά που αισθάνονται ποιο κοντινό τους έχει περίσσια δροσιά και σκύβουν, τείνουν προς το μέρος του και φαίνεται να επιβιώνουν και μόνο με την αύρα της δροσιάς του γείτονα!

Γιατί, λοιπόν, μας εκπλήσσει η στρατηγική και η αποτελεσματικότητα του νέου μας επισκέπτη, του κορωνοϊού; Δεν υπάρχει ζώσα μορφή να μην είναι ξενιστής άλλης ζώσας μορφής. Οπως στο Σύμπαν δισεκατομμύρια άστρα πειθαρχούν σε ένα σύστημα αλληλοεξάρτησης, έτσι ώστε, αν αφαιρέσεις εδώ έστω κι έναν κομήτη, καταρρέει  ολόκληρη συστοιχία αστερισμών, έτσι και στον μικρόκοσμο τα πάντα αλληλοεξαρτώνται, αλληλοσυμπληρώνονται και το όλον ισορροπεί. Πιστέψτε με, δεν έχω λύσει μέσα μου το πρόβλημα «πόθεν η ζωή και οι μορφές της;». Δεν θα εμπλακώ βλακωδώς, όπως έκαναν άλλοι με ανόητη ευκολία, στο δίλημμα: Φύση – Θεός. Οποιος κι αν ήταν ο δημιουργός, έστω κι να δεχθούμε πως δεν υπάρχει Γένεσις και Θάνατος, παρά μόνο των ατόμων κι όχι των ειδών, συνυπάρχουν δισεκατομμύρια όντων οργανικών, ανόργανων, υλικών και άυλων και, ό,τι εμείς ονομάζουμε πανδημία, αρρώστια, φθορά, άλλα όντα δίπλα μας, πάνω μας, μέσα μας, δοξολογούν τη ζωή, τη χαίρονται, την απομυζούν. Το έγραψα κι άλλοτε, η διαφορά μας οφείλεται σε κείνο  το καταραμένο δέντρο στον «Παράδεισο» που μας χάρισε δύο γνώσεις, της ζωής και του θανάτου. Πράγμα που ήδη ταλανίζει τον κορωνοϊό!