Μόδα σε χαοτικούς καιρούς

«Οι γκαρνταρόμπες συμμαζεύονται και όσο πιο μικρές και συμπαγείς γίνονται τόσο θα πρέπει να είναι άψογες. Αψογες για τον εαυτό σας, για τη ζωή σας, για τον σωματότυπό σας. Σε μια μίνι γκαρνταρόμπα – όπως και σε έναν στενό κύκλο φίλων – η ευελιξία πρέπει να εκτιμηθεί και τα κενά να μη γίνονται δεκτά…». Το κείμενο αυτό θα μπορούσε να απηχεί το συμβουλευτικό ύφος με το οποίο οι ειδικοί γράφουν σήμερα για θέματα μόδας. Κι όμως, η συντάκτριά του το έγραψε στην Αγγλία του 1943, στην καρδιά του Μεγάλου Πολέμου και έχοντας συνηθίσει τη συνθήκη του Blitz. Οταν το Λονδίνο υπέστη το 1941 βομβαρδισμούς από τα καταδρομικά αεροπλάνα των Ναζί. Σκοπός της συντάκτριας της ευρηματικής για την εποχή συρρικνωμένης γκαρνταρόμπας ήταν να εμπνεύσει ήθος στο στυλ εκείνων που διάβαζαν γυναικεία περιοδικά. Πρόκειται για την εξαιρετική περίπτωση της Οντρεϊ Γουίδερς, διευθύντριας της αγγλικής «Vogue», την οποία συστήνει στο παρόν η ιστορικός Τζούλι Σάμερς στη βιογραφία της «Dressed for War» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τον οίκο Simon and Schuster.

Και από το βιβλίο αυτό πρόκειται να βγει και το σενάριο μιας κινηματογραφικής ιστορίας γύρω από τη προσπάθεια της Οντρεϊ Γουίδερς να μετατρέψει ένα έντυπο που απευθυνόταν στην υψηλή κοινωνία της εποχής σε εργαλείο ουσιαστικής ενημέρωσης.

ΔΙΟΡΑΤΙΚΗ. Ο δρόμος για αυτή την ιδέα δεν ήταν ο πιο ομαλός στο Λονδίνο του 1941. Ωστόσο η Γουίδερς ήταν μια διορατική γυναίκα η οποία έβλεπε πέρα από το λαμπερό περιβάλλον των υψηλών δημιουργιών και των σαλονιών με κλειστές θύρες προς τον κόσμο. Η ίδια ξεχώριζε με τη δική της σφιχτή επιλογή δημιουργίας μιας γκαρνταρόμπας από τρία κοστούμια και μερικές μπλούζες εργασίας, ένα μάλλινο βραδινό φόρεμα, παντελόνι και πουλόβερ για στιγμές εκτός γραφείου. Οταν τέθηκαν όρια στην ποσότητα υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή ρούχων, συμβουλεύθηκε το Βρετανικό Συμβούλιο Εμπορίου για μια σειρά από μόδες που θα είχαν προσιτή τιμή ενθαρρύνοντας τις αναγνώστριές της προς τη μείωση των αγορών. «Η αφαίρεση είναι ο πρώτος κανόνας της μόδας» έγραφε. Κι αντέδρασε με εξυπνάδα στις νυχτερινές διακοπές ρεύματος του Λονδίνου, προβάλλοντας στις σελίδες της αστραφτερές καρφίτσες καθώς και μία επιλογή από τσάντες που διέθεταν θήκη για αντιασφυξιογόνο μάσκα. Ανάλογα σκέφθηκε και τις φιλάρεσκες εργάτριες και προώθησε τα κοντά χτενίσματα ώστε να μην μπλέκονται τα μαλλιά τους στα εργοστασιακά μηχανήματα. «Απλώς δεν είναι μοντέρνο να αγνοείς ή να μην ενδιαφέρεσαι για το τι συμβαίνει γύρω σου» είχε γράψει στην Εντνα Γούλμαν Τσέις, τη μέντορά της, εξηγώντας την άποψή της σε μια επιστολή-μανιφέστο.

Σε μια εποχή έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης όπως δείχνει η σημερινή επικαιρότητα, τα έντυπα που ασχολούνται με την πολυτελή φυγή από την πραγματικότητα και εξαρτώνται από τη διαφημιστική αγορά, δύσκολα θα ακολουθούσαν τη δίοδο μιας γυναίκας που αποζητά να ακουστεί η ορθολογιστική φωνή της. Η Οντρεϊ Γουίδερς έφυγε στα 96 της το 2001. Είχε ήδη δώσει το παράδειγμα με μία σειρά φωτογραφιών που είχε αναθέσει στον Αϊρβιν Πεν και απεικόνιζαν τους πρωταγωνιστές του καθημερινού βίου: άνδρες και γυναίκες που εργάζονταν για το καθάρισμα των καμινάδων, εργάτες σε τσαγκαράδικο και ιχθυοπωλείο, ακόμα και οι ρακοσυλλέκτες με έναν σάκο γεμισμένο με κουρέλια να πέφτει από τον ώμο τους βρήκαν τη θέση τους στις σελίδες του περιοδικού που κατέγραψε το πνεύμα της εποχής του. Σε ένα αντιστάθμισμα με το σύγχρονο παρόν, το παράδειγμα της Γουίδερς το βλέπουμε στις φωτογραφίες των εργαζομένων που στη διάρκεια της καραντίνας αναδείχθηκαν σε ήρωες της πανδημίας.