Διάλογος με την Ιστορία στον Πόρο

Αν δεν ήταν ο χάρτης της Ελλάδας βουτηγμένος στο κόκκινο της φωτιάς μέσα σε μια θάλασσα γεμάτη ετερόκλιτα ναυαγισμένα σχήματα κι αν δεν ήταν, επίσης, η υδρόγειος σαν μια παλέτα όπου τα χρώματα του ζωγράφου μοιάζουν να έχουν κηρύξει πόλεμο μεταξύ τους για το ποιο θα επικρατήσει, ίσως και να ήταν δύσκολο με την πρώτη ματιά να διακρίνει κάποιος τα έργα του Κωνσταντίνου Ξενάκη που έχουν «τρυπώσει» ανάμεσα στα μόνιμα εκθέματα του αρχαιολογικού μουσείου του Πόρου.

Εκεί, στο λιτό, όπως το νησί, μικρό θησαυροφυλάκιο κομψών ευρημάτων, για όγδοη φορά πλάι στις επιτύμβιες στήλες και τα δωρικά κιονόκρανα από κόκκινο τραχύτη, τα τιμητικά ψηφίσματα από την Τροιζήνα και τα βάθρα πάνω στα οποία κάποτε στέκονταν οι χάλκινοι ανδριάντες των ρωμαίων αυτοκρατόρων η σύγχρονη τέχνη διεκδίκησε – χάρη στην επιτυχημένη συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων και της γκαλερί Citronne – το δικαίωμα να ανοίξει διάλογο με το παρελθόν. Και η φετινή συνάντηση είναι από τις πλέον επιτυχημένες διότι πέραν από τα δύο αμιγώς ζωγραφικά έργα του προσφάτως εκλιπόντος Κωνσταντίνου Ξενάκη, τα υπόλοιπα πέντε, κυρίως εγκαταστάσεις και γλυπτά, θα μπορούσαν να λειτουργούν ως μόνιμα εκθέματα. Διότι πώς να θεωρήσει κάποιος «ξένη» τη μαρμάρινη στήλη που αποτελείται από τρεις κύβους και στις πλευρές της είναι χαραγμένα αποσπάσματα από τα «Ηλιακά» του Παυσανία, αλλά και στίχοι του Πινδάρου μαζί με σύμβολα από αρχαίες γραφές της Μεσογείου; Τα «12 φυλαχτά» τοποθετημένα σε μια προθήκη, όπως τα αρχαιολογικά ευρήματα, όπου στο κάθε έργο μικρογλυπτικής που θυμίζει θραύσμα, πρωταγωνιστεί και μια διαφορετική γραφή ή σύμβολο δημιουργώντας ένα επικοινωνιακό αδιέξοδο, μια μικρή Βαβέλ; Ή την «Πινακίδα», η εικόνα της οποίας ισορροπεί ανάμεσα σε εκείνες της Γραμμικής Β και σε σφραγιδόλιθο όπου στην επιφάνειά της τα σύμβολα της σφηνοειδούς γραφής συναντούν τα σύνεργα των αλχημιστών;

Ολα τους μοιάζουν να «συζητούν» με τις αρχαιότητες του ισογείου (δεν υπάρχουν έργα Ξενάκη στον όροφο, αλλά αυτός δεν είναι λόγος για να μην απολαύσετε τα κομψοτεχνήματα κεραμεικής και τα κοσμήματα που εκτίθενται στη γοητευτικές παλαιού τύπου ξύλινες προθήκες) καθώς ιερογλυφικά, σφηνοειδής γραφή, φοινικικό και ελληνικό αλφάβητο συναντούν κώδικες που σχετίζονται με την πληροφορική. Στοιχεία που αποτελούσαν κλειδιά στο εικαστικό σύμπαν του δημιουργού που κατάφερε με μοναδικό τρόπο να συγκεράσει τις γύρω από τη Μεσόγειο καταβολές του: από τη γενέτειρά του Αίγυπτο, την ελληνική κληρονομιά και παιδεία του, αλλά και την ευρωπαϊκή και κυρίως γαλλική κουλτούρα του.

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ. Και ενώ η έκθεση των έργων του Κωνσταντίνου Ξενάκη, την επιμέλεια της οποίας υπογράφουν οι Τατιάνα Σπινάρη και Μαρία Γιαννοπούλου, μας προκαλεί να κοιτάξουμε την Ιστορία μέσα από ένα κριτικό βλέμμα, μερικές εκατοντάδες μέτρα πιο μακριά, στην γκαλερί Citronne, τα μεγάλα έγχρωμα καρέ του Νίκου Μάρκου μας μεταφέρουν στο σήμερα. Οι φωτισμένες όψεις των μεγαλουπόλεων συνυπάρχουν με ναυαγισμένα μοναχικά σκαριά, με δυστοπικά ή ονειρικά τοπία σε μια διαδρομή από το Φάληρο ως την Κορινθία και από τη Δραπετσώνα έως την παραλία της Κατερίνης. Οι 15 φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου αιχμαλωτίζουν το βλέμμα, προκαλούν τη φαντασία και λειτουργούν ως μικρά αινίγματα, η λύση των οποίων μας επιτρέπουν να δούμε υπό διαφορετικό πρίσμα αστικά ή μη τοπία που συναντούμε στην καθημερινότητα.