«Μια εποχή {LF}στο χώμα»

Κατέβηκα στο κέντρο Τετάρτη πρωί. Ούτε άνοιξη ούτε χειμώνας ούτε καλοκαίρι. Μια μέρα χωρίς εποχή. Στο Πρώτο Νεκροταφείο. Πήγα για το τελευταίο αντίο σε μια Μεγάλη Κυρία. Την Αμαλία Μεγαπάνου. Την είδα πρώτη φορά στα χρόνια του Αλσους στο Παγκράτι. Εκείνη στην πλατεία, εγώ στη σκηνή. Στην υπόκλιση είδα τη μορφή της, δεν γινόταν να μην τη δω. Ελαμπε, όχι μόνο από ομορφιά που ήταν έτσι κι αλλιώς αδιαμφισβήτητη, αλλά κι από κάποιο εσώτερο φως που σχημάτιζε μιαν άλω γύρω από το πρόσωπό της.

Πέρασαν χρόνια, έβγαινα από το Μέγαρο καθώς εκείνη έμπαινε. Μου άπλωσε το χέρι.

– Εσύ δεν με γνωρίζεις, εγώ όμως σε ξέρω.

– Σας γνώρισα και θέλω να σας πω ότι…

– Μην πεις τίποτα. Αν θες να με γνωρίσεις, θα σου στείλω τα βιβλία μου.

Πήγα να της πω διεύθυνση, αλλά με έκοψε ευγενικά με ένα χαμόγελο.

– Θα βρω τρόπο εγώ και θα τα στείλω.

Οντως, σε δυο τρεις μέρες έλαβα τα βιβλία της με μια πολύ ζεστή αφιέρωση. Ετσι τη γνώρισα μέσα από τον «Εκτορα» και τον «Διάλογο με την Αννα». Κι εκεί αντίκρισα πράγματι έναν άλλον άνθρωπο που ήταν αδύνατον να υποψιαστώ ότι κρυβόταν πίσω από τις φωτογραφίες και τις δημόσιες εμφανίσεις της δίπλα στον πρώτο της άνδρα, τον πρωθυπουργό τότε της Ελλάδας Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Επρεπε να περάσει καιρός κι εκεί στις αρχές του 2000, με τη μεσολάβηση του κοινού μας φίλου Θανάση Νιάρχου (θα του το οφείλω πάντα), μας δέχτηκε μια Πέμπτη βράδυ στο σπίτι της. Από τότε υπήρξαν αρκετές φορές που είχα την τιμή να παρευρίσκομαι σε αυτές τις συναντήσεις της Πέμπτης. Είναι ένα κομμάτι της ζωής μου που φυλάω πάντα σαν κάτι ακριβό. Πολύτιμο. Η συντροφιά ήταν τις περισσότερες φορές, εκτός από τον Θανάση, ο Κώστας Μητρόπουλος με τη γυναίκα του, η Αλκη Ζέη, ο Μάνος Ελευθερίου, η Σάντυ Ανδρονίδη, η Μερόπη Πρέκα, ο Αντώνης Φωστιέρης και τόσοι άλλοι που θυμάμαι. Πάντα οκτώ τον αριθμό.

Εκείνη καθόταν πάντα στην πολυθρόνα της, με το σκυλάκι να λουφάζει δίπλα της. Πίσω της ακριβώς μια προσωπογραφία της από τον Πάρη Πρέκα. Αν και δεν ήταν ακριβώς προσωπογραφία. Ο Πρέκας είχε κάνει κάτι ιδιοφυές. Την είχε ζωγραφίσει πλάτη, δεν έβλεπες καν το πρόσωπό της. Ομως από τον τρόπο που είχε μαζεμένα πίσω τα μαλλιά της, από την όλη στάση του σώματος, από τον αέρα μιας κίνησης που μόλις είχε σταματήσει πριν ολοκληρωθεί, έβλεπες την Αμαλία και καμία άλλη.

Ολο το βράδυ κυλούσε σχεδόν σαν μια τελετουργία. Οι θέσεις του καθενός μας, τα ασημένια μπολ με τους ξηρούς καρπούς και τ’ αλμυρά, το πρώτο ποτό πριν από το φαγητό, όλα στην εντέλεια. Ως οικοδέσποινα είχε έναν περίεργο συνδυασμό ζεστασιάς, αυστηρότητας, ευγένειας και αμεσότητας συγχρόνως που σε τύλιγε δημιουργώντας κάτι σαν ζεστή φωλιά που νόμιζες ότι φτιάχτηκε αποκλειστικά για σένα, κι ας ήσουν δίπλα σε τόσους άλλους. Κι ύστερα η φωνή της μ’ ένα κρυφό χαμόγελο… «Η Μαρία μας λέει ότι το τραπέζι είναι έτοιμο».

Είχε φροντίσει για όλους και για τα πάντα. Ποιος κάθε φορά θα καθίσει δεξιά της για να μη μείνει κανείς παραπονεμένος, το φαγητό που άλλαζε σύμφωνα με τη σύνθεση του τραπεζιού ή τις ημέρες νηστείας, το σερβίρισμα, το κρασί – για άλλους λευκό, άλλους κόκκινο -, όλα, μα όλα τόσο αθόρυβα προσεγμένα. Θα έλεγες ότι όλο αυτό το τυπικό ήταν μιας άλλης εποχής με μια περιρρέουσα ψυχρότητα.

Το εντελώς αντίθετο. Αυτές οι συναντήσεις υπήρξαν από τις πιο ζεστές βραδιές της ζωής μου. Εχω την εντύπωση πως μέσα από το Τυπικό δεν ζητούσε να εξαφανίσει το Αίσθημα, αλλά να το τιθασεύσει και να το διασώσει στο μέτρο που του πρέπει. Ηταν σπουδαίος άνθρωπος η Αμαλία Μεγαπάνου. Δεν ήταν μόνο μια Μεγάλη Κυρία. Ηταν μια ολόκληρη Κυρία Εποχή. Αυτή την εποχή αποχαιρετήσαμε. Αυτή την εποχή σκεπάσαμε στο χώμα.

Ας είναι ελαφρύ.

Θα είναι ελαφρύ.

Είμαι σίγουρος.

Το έχει φροντίσει.