«Εικαστικά χωρίς εκθέσεις-πυροτεχνήματα»

Αναλαμβάνει τη θέση του επιμελητή των εικαστικών εκθέσεων του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλησης και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων αμέσως μετά τη λήξη του lockdown ο Χριστόφορος Μαρίνος και καλείται να αφήσει το δικό του αποτύπωμα στον συγκεκριμένο χώρο. Και μάλιστα σε μια χρονιά που προμηνύεται συναρπαστική – όπως ο ίδιος τη χαρακτηρίζει -, με τα εγκαίνια της Εθνικής Πινακοθήκης, τη διεξαγωγή της Μπιενάλε της Αθήνας και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης που θα έχει πάρει πλέον τον δρόμο του. «Είναι τεράστια πρόκληση διότι είναι πολύ απαιτητική θέση. Οποιος την αναλαμβάνει πρέπει να συνδυάζει πολλές δυνατότητες και ενδιαφέροντα που καλύπτουν τους τομείς και της Εθνικής Πινακοθήκης και του ΕΜΣΤ και ενός Μουσείου Λαϊκού Πολιτισμού. Θα πρέπει δηλαδή να παίζει σε πολλά ταμπλό. Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο σκέλος πρόκλησης που αφορά τη συγκυρία. Τι μπορεί να κάνει κάποιος στις δεδομένες συνθήκες; Και υπάρχουν τα χρήματα για να υλοποιήσει όσα σχεδιάζει;» λέει στο «Νσυν» ο δραστήριος ιστορικός τέχνης – γνώριμος σε πολλούς και από την εμπλοκή του στην Μπιενάλε της Αθήνας – που θα έχει κατά κύριο λόγο την ευθύνη του εκθεσιακού προγραμματισμού στη Δημοτική Πινακοθήκη, στο Κέντρο Τεχνών, στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα», ενώ δράσεις ενδιαφέρεται να διοργανώσει επίσης στη Δημοτική Βιβλιοθήκη και στον δημόσιο χώρο.

Τι μπορείτε να κάνετε λοιπόν στις παρούσες συνθήκες;

Να διεκδικήσω χρήματα για να κάνω έργο και να πείσω τους ανθρώπους του ΟΠΑΝΔΑ ότι μπορώ να προσφέρω πολλαπλώς ένα πρόγραμμα που να έχει απήχηση, να είναι ανανεωτικό και να αφήσει ένα στίγμα.

Υπάρχουν χρήματα για να το υλοποιήσετε;

Ο προϋπολογισμός εξετάζεται τμηματικά. Τώρα θα δοθεί η έγκριση για τις εκθέσεις του τρέχοντος έτους, που αν πάνε όλα καλά θα γίνουν σε δύο κύματα. Το πρώτο θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο και το δεύτερο τον Δεκέμβριο με διάρκεια έως τον Μάρτιο.

Θα μπορούσατε να το πραγματοποιήσετε χωρίς χρήματα;

Ναι, θα μπορούσα. Σκεφθείτε το όλο εγχείρημα σαν έναν κήπο. Για να τον χαρείς, πρέπει να τον ποτίζεις. Βεβαίως υπάρχουν και οι άγριοι κήποι που έχουν κι εκείνοι την ομορφιά τους. Οταν κατέχεις όμως μια θέση ευθύνης, οφείλεις να υποστηρίζεις την κοινότητα: να δουλέψεις με τον μεταφορέα, τον τυπογράφο, τον σχεδιαστή… Μπορεί να γίνει μια έκθεση και χωρίς ασφάλιση, χωρίς κατάλογο, χωρίς φωτογράφιση, μεταφέροντας μόνοι μας τα έργα. Είναι το ίδιο;

Ποιο είναι το στίγμα που θέλετε να δώσετε;

Θα ήθελα αυτό που θα αφήσω να είναι συγκροτημένο και ξεκάθαρο με σαφή τον επιμελητικό μου χαρακτήρα. Ενα πρόγραμμα με συνοχή και χωρίς εκθέσεις-πυροτεχνήματα. Με ενδιαφέρει, για παράδειγμα, η παρουσίαση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς μέσα από μια σύγχρονη ματιά. Γι’ αυτό και ανάμεσα στις προτάσεις που θα καταθέσω στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΠΑΝΔΑ είναι μια έκθεση με θέμα τον τρόπο που προσεγγίζουν οι σύγχρονοι καλλιτέχνες το επιδραστικό μουσικό ιδίωμα του ρεμπέτικου. Ενας από τους πρώτους καλλιτέχνες που προτείνω να φιλοξενηθεί στη Δημοτική Πινακοθήκη είναι ο Ηλίας Παπαηλιάκης – ένας ζωγράφος που συνδιαλέγεται με την ιστορία της ελληνικής ζωγραφικής – με έργα της τελευταίας τριετίας, ενώ η πρότασή μου για το Κέντρο Τεχνών είναι η παρουσίαση των χάρτινων εκμαγείων από προτομές που βρίσκονται σε πλατείες και δημόσιους χώρους της διακεκριμένης με βραβείο ΔΕΣΤΕ Αναστασίας Δούκα. Στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης «Αγγελική Χατζημιχάλη», δε, σχεδιάζω να δείξω τη δουλειά ενός αυτοδίδακτου ζωγράφου και μάστορα, του Ελευθέριου Αλεξίου (1932-2012), πατέρα του Νίκου, και με την έκθεση αυτή να προσθέσω ένα λήμμα στο λεξικό των ελλήνων καλλιτεχνών. Εχω κατά νου επίσης εκθέσεις έργων της Λήδας Παπακωνσταντίνου, του Γιάννη Μπουτέα, μια αναδρομική της Σήλιας Δασκοπούλου. Επιπλέον στο πρόγραμμα θα φιλοξενηθούν τόσο προτάσεις που δεχόμαστε από το υπουργείο Πολιτισμού και φορείς, αλλά και ορισμένες που πραγματοποιούνται στην Περιφέρεια και αξίζει τον κόπο να δει και το αθηναϊκό κοινό. Δεν μπορώ να παραβλέψω, βεβαίως, ότι ζούμε στην εποχή που κυριαρχούν οι συνυπάρξεις: αρχαίου και σύγχρονου, αναλογικού και ψηφιακού κ.ο.κ.

Είστε προετοιμασμένος για το ενδεχόμενο ενός δεύτερου lockdown;

Βεβαίως. Εχω προτείνει εκθέσεις σε έντυπη μορφή, όπως και την απαραίτητη φωτογράφιση και βιντεοσκόπηση των εκθέσεων, που δεν γίνονταν, και είναι απαραίτητες τόσο για αρχειακούς λόγους όσο και για να κοινωνηθούν σε περίπτωση lockdown. Για τον λόγο αυτόν έχω εισηγηθεί και τη δημιουργία ιστοσελίδας με στόχο την αναβάθμιση του αισθητικού προφίλ του ΟΠΑΝΔΑ.

Με ποιους τρόπους θα προσελκύσετε το κοινό;

Πιστεύω στην ενεργοποίηση του δημόσιου χώρου. Συζητάμε στη γνωμοδοτική επιτροπή για τον Πολιτισμό του ΟΠΑΝΔΑ, της οποίας είμαι μέλος, για αγορές έργων τέχνης που θα τοποθετηθούν σε δημόσιους χώρους. Παράλληλα έχω συμπεριλάβει στον προγραμματισμό μου για τον επόμενο Μάιο και Ιούνιο μια σειρά περφόρμανς από σύγχρονους καλλιτέχνες σε 10 πλατείες της Αθήνας, όπως επίσης εκθέσεις μόδας, design, αρχιτεκτονικής. Δεν μπορούμε όμως να τα προσφέρουμε όλα, διότι αυτό είναι παγίδα και θα χάσουμε την ταυτότητά μας. Υπάρχουν πολλά ιδρύματα και φορείς με διαφορετικό προφίλ ώστε να καλύπτονται όλες οι προτιμήσεις.

Δεν σας προβληματίζουν τα συχνά φαινόμενα βανδαλισμού εν όψει της αγοράς έργων τέχνης για τον δημόσιο χώρο;

Τους κινδύνους μπορείς να τους κάνεις συμμάχους μέσα από τον ίδιο τον χαρακτήρα της τέχνης. Με ενδιαφέρει η έννοια του αντιμνημείου, όχι δηλαδή του έργου τέχνης που διεκδικεί μονιμότητα και την προσοχή μας, αλλά εκείνου που έχει επιτελεστικό χαρακτήρα, εφήμερο, δεν είναι αντιληπτό με την πρώτη ματιά. Αντιθέτως, διεκδικεί και απαιτεί πολλές φορές τη συμμετοχή του περαστικού.

Αποχωρώντας θα είστε ευχαριστημένος αν…

Εχω καταφέρει να υλοποιήσω ένα μεγάλο μέρος του εκθεσιακού προγράμματος που έχω σχεδιάσει.