Η Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2021 κοιτάζει το 2022

Μπορεί η δυσμενής κατάσταση που δημιουργήθηκε με το lockdown της πανδημίας να λειτουργήσει ως δεύτερη ευκαιρία για τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, και δη για τη δική μας Ελευσίνα; «Θα μπορούσε, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενεργοποιηθεί ο κρατικός μηχανισμός» λέει στο «ΝΣυν» ο δήμαρχος Ελευσίνας Αργύρης Οικονόμου. Εξίσου θετική και συγκρατημένη εμφανίζεται η πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Δημοτικής Ανώνυμης Εταιρείας Ελευσίνας – Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2021, Δέσποινα Γερουλάνου. «Εχουμε ενημερωθεί ότι και οι άλλες δύο πόλεις που έχουν αναδειχθεί Πολιτιστικές Πρωτεύουσες για το 2021, η Τιμιοσοάρα της Ρουμανίας και το Νόβισαντ της Σερβίας, έχουν υποβάλει αίτημα ώστε να μετατεθούν οι δράσεις τους στο 2022 ή το 2023, καθώς λόγω της κατάστασης έχει καθυστερήσει και η δική τους προετοιμασία» εξηγεί.

«Η αξιολόγηση όμως και η τελική απόφαση ανήκουν στο Συμβούλιο Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ενωσης και σε μια σειρά αρμόδιων επιτροπών» προσθέτει ο κ. Οικονόμου.

Ως πιθανές λύσεις εξετάζονται το καλοκαίρι του 2021, οπότε οι δράσεις θα πραγματοποιηθούν κυρίως σε ανοιχτούς χώρους του παραλιακού μετώπου, το 2022 ή και το 2023, οπότε υπάρχει μόνο μία Πολιτιστική Πρωτεύουσα. Η δεύτερη προγραμματιζόταν να είναι από τη Βρετανία και λόγω Brexit δεν εντάσσεται πλέον στον θεσμό.

ΠΡΟΟΔΟΣ «ΥΠΟ ΤΟ ΜΗΔΕΝ». Η λύση της χρονικής μετάθεσης θα μπορούσε να αποδειχθεί σωτήρια, καθώς από το τέλος του 2016, όταν πήρε το χρίσμα η Ελευσίνα, ως και τον περασμένο Νοέμβριο, οπότε άλλαξε για πολλοστή φορά η διοίκηση της ανωνύμου εταιρείας που έχει αναλάβει τη διοργάνωση, η πρόοδος των έργων υποδομής βρισκόταν «υπό το μηδέν», σύμφωνα με δήλωση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη. Και οι έξι μήνες που μεσολάβησαν, όμως, δεν αποδείχθηκαν ιδιαιτέρως παραγωγικοί. Από τη μία, λόγω των ανατροπών που προκλήθηκαν με την πανδημία του κορωνοϊού. Από την άλλη, η τροχοπέδη της γραφειοκρατίας δεν νικήθηκε, παρά τη δημοσιευμένη σε ΦΕΚ απόφαση (από τον Νοέμβριο), που προβλέπει τη συγκρότηση διυπουργικής επιτροπής για τον συντονισμό και την επιτάχυνση των απαραίτητων νομοθετικών ρυθμίσεων για την υλοποίηση των υποδομών, τη στελέχωση του οργανισμού και την υλοποίηση του προγράμματος. «Πράγματι, λόγω της πανδημίας ό,τι έχει σχέση με το Δημόσιο έχει καθυστερήσει» λέει ο κ. Οικονόμου και εναποθέτει τις ελπίδες του στην προγραμματισμένη τηλεδιάσκεψη με την ηγεσία του ΥΠΠΟ (project manager έχει οριστεί ο γενικός γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού, Νικόλας Γιατρομανωλάκης) στις 29 Μαΐου. «Δυστυχώς ο νόμος 4412 (σ.σ. αφορά τις δημόσιες συμβάσεις έργων, προμηθειών και υπηρεσιών) δεν είναι λειτουργικός, καθώς δεν μας παρέχει ούτε το ελάχιστο περιθώριο ευελιξίας». Ως ένα ακόμη παράδειγμα των γραφειοκρατικών εμπλοκών αναφέρει το ότι «ενώ έχουμε εκδώσει την οικοδομική άδεια για το εργοστάσιο Ιρις (θα μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο πολλαπλών χρήσεων), εκκρεμεί μια σύμβαση χρησιδανείου με τον ΟΑΕΔ και δεν μπορούμε να προχωρήσουμε το έργο». Στο μεταξύ, δεν έχει ακόμη επιτραπεί η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού του φορέα, όπως η και η πρόσκληση εθελοντών.

Το ενδεχόμενο να υλοποιηθεί η Πολιτιστική Πρωτεύουσα βάσει του αρχικού προγραμματισμού θα ήταν επί της ουσίας μια χαμένη ευκαιρία για την Ελευσίνα, καθώς ήδη οι δράσεις που είχαν σχεδιαστεί για το  καλοκαίρι του 2020 έχουν ακυρωθεί. Αμφίβολο είναι αν θα πραγματοποιηθούν εκείνες του φθινοπώρου, ενώ και η προετοιμασία των έργων για το 2021 δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, καθώς πολλοί καλλιτέχνες από το εξωτερικό θα επισκέπτονταν επανειλημμένως την περιοχή για να οργανώσουν τη δουλειά τους, διαδικασία που βρίσκεται σε αναστολή τους δύο και πλέον τελευταίους μήνες. Το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθούν δράσεις μόνο από τις εγχώριες δυνάμεις δεν εξετάζεται ψηλά στις επιλογές των ιθυνόντων, καθώς δεν συνάδει με το πνεύμα του θεσμού.

ΟΙ ΧΟΡΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η «Ελευσίνα 2021» δεν περιορίζονται στη γραφειοκρατία. Ενα επιπλέον πρόβλημα είναι οι κάτοικοι της πόλης, που δεν αντιμετωπίζουν με φιλικό βλέμμα τη διοργάνωση καθώς επί τέσσερα χρόνια δεν βλέπουν να προχωρούν τα έργα στην πόλη τους. Ζήτημα υπάρχει, όπως είναι ήδη γνωστό, και με πολύπλοκες συμφωνίες που είχαν κλειστεί με καλλιτέχνες από τις προηγούμενες διοικήσεις. Και βεβαίως τίθεται πάντα και η οικονομική παράμετρος, καθώς είναι αμφίβολο αν θα υπάρχουν πόροι για να καλυφθούν τα λειτουργικά έξοδα μέχρι τη νέα ημερομηνία διεξαγωγής των δράσεων της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, αν και εφόσον καθοριστεί. Το πρόβλημα εκτιμάται ότι θα επιταθεί από την ενδεχόμενη απουσία χορηγών, δεδομένου ότι πολλοί επιχειρηματίες διέθεσαν μεγάλα ποσά για την υποστήριξη του τομέα της Υγείας εν μέσω πανδημίας, γεγονός που ίσως δεν θα τους επιτρέψει να ενισχύσουν οικονομικά και τον χώρο του Πολιτισμού.

Το μεγάλο αγκάθι ωστόσο που παραμένει είναι οι κτιριακές υποδομές, καθώς είναι εκείνες που κατά κύριο λόγο η Πολιτιστική Πρωτεύουσα θα κληροδοτήσει στην Ελευσίνα, με έμφαση μια κλειστή θεατρική σκηνή που λείπει από την πόλη. «Αξιολογούμε διάφορες ρεαλιστικές λύσεις και ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε με χρήματα από το υπουργείο Εσωτερικών να αγοράσουμε τουλάχιστον έναν από τους δύο υφιστάμενους κλειστούς κινηματογράφους της πόλης, αφού γίνει ο απαραίτητος στατικός έλεγχος» λέει ο δήμαρχος.

Παράλληλα προβλέπεται συντονισμός ενεργειών σχετικά με τη δημιουργία ειδικών δρομολογίων των μέσων μαζικής μεταφοράς που θα διευκολύνουν την πρόσβαση στην Ελευσίνα. Εν κατακλείδι, η Δέσποινα Γερουλάνου εκτιμά ότι «θα είναι κρίμα να μη μείνουν υποδομές στην πόλη μετά τη διοργάνωση, αλλά απαιτούνται αυτή τη στιγμή συντονισμένες κινήσεις από το σύνολο των εμπλεκομένων δυνάμεων».