Ο πόλεμος του Ρόναν Φάροου

Αρκεί ο υπερβάλλων ζήλος, η θηριώδης όρεξη ενός παθιασμένου ρεπόρτερ για να προσεγγίσει την αλήθεια και να την αποκαλύψει διαδίδοντάς τη μέσα από τα μέσα ενημέρωσης; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό, αλλά θεμελιώδης προβληματισμός για τη σύγχρονη ερευνητική δημοσιογραφία. Θα τολμούσαμε να πούμε ότι τονίζει το υπαρξιακό ζήτημα των δημοσιογράφων, οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν στις σημερινές συνθήκες ταχύτητας του χρόνου την ανάπτυξη σοβαρών θεμάτων που θίγουν πρόσωπα και θεσμούς.

Αυτός ο προβληματισμός αφορά την περίπτωση του Ρόναν Φάροου, τον οποίο αμφισβητούν επαγγελματίες δημοσιογράφοι, όπως ο κεντρικός αρθρογράφος των media Μπεν Σμιθ των New York Times, καθώς επισημαίνει ότι οι αποκαλυπτικές ιστορίες του στο New Yorker ρέπουν προς τη συνωμοσία και την έλλειψη εξακρίβωσης και επαλήθευσης των πηγών του. Το έκανε με τις μαρτυρίες θυμάτων του Χάρβεϊ Γουάινστιν και καταξιώθηκε ως υπερασπιστής του #MeToo κινήματος, κερδίζοντας τελικά το 2018 και βραβείο Πούλιτζερ. Το επανέλαβε στην περίπτωση του προσωπικού δικηγόρου του Ντόναλντ Τραμπ Μάικλ Κοέν σχετικά με μυστικά κονδύλια και πληρωμές επιχειρηματικών συνεργατών του Ντόναλντ Τραμπ. Το ξεκίνησε μέσα στο οικογενειακό του περιβάλλον κατηγορώντας για σεξουαλική κακοποίηση δημόσια και με τη μορφή βιβλίου τον πατέρα του, Γούντι Αλεν, προκαλώντας κύματα αντιδράσεων στον εκδοτικό κόσμο για να αποτρέψει την έκδοση της αυτοβιογραφίας του σκηνοθέτη. Ομως ο Αλεν βρήκε εκδότη, είπε τη δική του εκδοχή στην ιστορία του Ρόναν Φάροου. Στο μεταξύ το άρθρο των New York Times για την αδυναμία του να στηρίξει τις ιστορίες του με τη μέθοδο της εξακρίβωσης των μαρτυριών των πηγών του διχάζει τον αμερικανικό Τύπο. Οι σκληροπυρηνικοί υπερασπιστές των δεοντολογικών και απαιτητικών κανόνων της δημοσιογραφίας όπως το Poynter Institute εκφράζουν τον σκεπτικισμό τους. Ο Ντέιβιντ Ρέμνικ, εκδότης του New Yorker, υπερασπίστηκε τη δουλειά του Φάροου χαρακτηρίζοντάς τη στο μακροσκελές σχόλιό του στο Twitter «σχολαστική, ακούραστη και, πάνω απ όλα, δίκαιη».

ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ. Το Rolling Stone κλίνει προς την υπεράσπιση του νεαρού ρεπόρτερ, ο οποίος δημιουργεί το δικό του ύφος «μαχητικής δημοσιογραφίας» όπως του καταλογίζει ο Μπεν Σμιθ των New York Times. Ο Σμιθ επισημαίνει πως «ο τριανταδυάχρονος κ. Φάροου δεν είναι μυθομανής». Η αρθρογραφία του μπορεί να είναι παραπλανητική, αλλά δεν κατασκευάζει τις ιστορίες του. Το έργο του, ωστόσο, αποκαλύπτει την αδυναμία ενός είδους «δημοσιογραφίας της αντίστασης» που έχει αναπτυχθεί στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ. Που δείχνει ότι αν οι δημοσιογράφοι κολυμπούν άψογα στο ρεύμα των κοινωνικών μέσων δικτύωσης παράγοντας καταστροφικές ιστορίες για δημόσια πρόσωπα αντιπαθή στον περισσότερο κόσμο, τότε οι παλιοί κανόνες της δικαιοσύνης και της ανοιχτής νοοτροπίας μπορούν να μοιάζουν περισσότερο με εμπόδια παρά ουσιαστικές δημοσιογραφικές αρχές. «Παρακολουθώ την εκπληκτική άνοδο του κ. Φάροου τα τελευταία χρόνια, θαυμάζοντας την ικανότητά του να ρίχνει φως σε μερικές από τις καθοριστικές ιστορίες της εποχής μας, ειδικά τη σεξουαλική κακή συμπεριφορά του παραγωγού του Χόλιγουντ Χάρβεϊ Γουάινστιν που οδήγησε στην καταδίκη του τον Φεβρουάριο λίγο πριν από την πανδημία. Αλλά ορισμένες πτυχές της δουλειάς του με έκαναν να αναρωτιέμαι αν ο κ. Φάροου κατά καιρούς πετά λίγο πιο κοντά στον ήλιο. Διότι αν κοιτάξετε τα ρεπορτάζ του στο New Yorker και στο best seller βιβλίο του Catch and Kill: Lies, Spies and a Conspiracy to Protect Predators, αρχίζετε να βλέπετε κάποια αταξία στα θεμέλια της μεθόδου του. Δημιουργεί αφηγήσεις που είναι ακαταμάχητα κινηματογραφικές – με αδιαμφισβήτητους ήρωες και κακούς χαρακτήρες – και συχνά παραλείπει τα περίπλοκα γεγονότα και τις ενοχλητικές λεπτομέρειες που μπορεί να τις κάνουν λιγότερο δραματικές» γράφει ο Μπεν Σμιθ στο επίμαχο άρθρο.

Η αντίδραση που προκάλεσε το άρθρο έφερε διχογνωμία. Μερικοί υπερασπίζονται τον Φάροου. Μερικοί καταλαβαίνουν πού θέλει να καταλήξει ο Σμιθ. Κάποιοι αναρωτιούνται αν ο Φάροου έχει αδιάσειστες αποδείξεις. Κάποιοι προβάλλουν τον ίδιο ισχυρισμό για τη στήλη του Μπεν Σμιθ. Μερικοί υπερασπίζονται και τους δύο ταυτόχρονα. Σε αυτούς μετρά τον εαυτό του ο αρθρογράφος του Poynter Institute Τομ Τζόουνς: «Βλέπω και τις δύο πλευρές. Και καμία πλευρά. Μερικές φορές η ασάφεια είναι η μόνη επιλογή. Σε τελική ανάλυση, όσον αφορά αυτό το συγκεκριμένο θέμα, δεν θέλω να προβάλω κανένα ισχυρισμό για ό,τι δεν μπορώ να υποστηρίξω με ειλικρίνεια».