Να ψάξουν τα «γιατί» τους

Οι αθλητές – όλων των βαθμίδων – βιώνουν μια νέα πραγματικότητα για την οποία δεν είχαν προετοιμαστεί, όπως κανείς άλλωστε.

Ολοι, ιδίως εκείνοι του υψηλού επιπέδου, οφείλουν την επιτυχία τους όχι μόνο στο ταλέντο, στον μόχθο και στην αυταπάρνησή τους, αλλά και σε ένα σύστημα υποστήριξης της προσπάθειάς τους σε τρεις άξονες: ΑΘΛΗΤΙΚΩΣ (προπονητές, ιατρικό και βοηθητικό προσωπικό, σύλλογος, ομοσπονδία κ.λπ.), ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΣ (οικογένεια, φίλοι, φίλαθλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης) και ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ (άμεσες και έμμεσες αμοιβές).

Δυστυχώς όμως, ξαφνικά και απρόβλεπτα, το σύστημα βρέθηκε σε κατάρρευση και η αποκατάστασή του είναι αβέβαιη και απροσδιόριστη.

Οι αθλητές αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο της ζωής τους, την ταυτότητα και τον ρόλο τους. Τα συναισθήματα που προκαλεί αυτή η ιδιάζουσα φάση είναι ποικίλα και περίπλοκα: θυμός, λύπη, απογοήτευση, αγωνία, στρες, αμφιβολία, χαμηλή αυτοπεποίθηση, απαισιοδοξία, φόβος, ανησυχία κοκ.

Το χειρότερο απ’ όλα είναι το άγχος για την επόμενη ημέρα, μάλιστα τα αρνητικά συναισθήματα ποικίλλουν αναλόγως με το αγωνιστικό επίπεδο του καθενός: όσο πιο ψηλά βρίσκεται ένας αθλητής, τόσο πιο δυσάρεστα είναι αυτά που βιώνει.

Οι δυσκολίες δεν αξιολογούνται επαρκώς από την επιστημονική κοινότητα καθώς τα θέματα ψυχικής υγείας εξακολουθούν να παραμένουν ταμπού και συχνά αποκρύπτονται και αποσιωπώνται. Ο λόγος; Ουδείς από τους πρωταγωνιστές είναι διατεθειμένος να παραδεχθεί την ψυχική φθορά ή τα ψυχολογικά προβλήματα, διότι θεωρεί ότι εκλαμβάνονται ως αδυναμία.

Ως θετικό και αισιόδοξο γεγονός μπορεί να θεωρηθεί το ότι πολλοί φορείς έσπευσαν να προτείνουν μέτρα και να προσφέρουν οδηγίες για τη στήριξη των επαγγελματιών αθλητών που σε γενικές γραμμές συγκλίνουν στα ακόλουθα:

1. Να παραμείνουν σε επαφή με το στενό κοινωνικό και το αθλητικό δίκτυο υποστήριξης. Η επικοινωνία με τους άλλους, η ενημέρωση και η ανταλλαγή πληροφοριών λειτουργούν ψυχοθεραπευτικά και υποστηρικτικά.

2. Να αναζητήσουν νέες ευκαιρίες με βάση τα καινούργια δεδομένα, καθώς μέσα από μια κρίση δημιουργούνται νέες αξιοποιήσιμες προοπτικές.

3. Να ελέγξουν τη ζωή τους περιορίζοντας βλαπτικές συμπεριφορές, να υιοθετήσουν θετικές καθημερινές ρουτίνες (άσκηση, χαλάρωση, ξεκούραση, υγιεινή διατροφή, εσωτερικός διάλογος) και να ασχοληθούν με όσα ελέγχουν οι ίδιοι και όχι με ό,τι βρίσκεται έξω από τη σφαίρα επιρροής τους.

4. Να αναζητήσουν εσωτερικά κίνητρα και να απαντήσουν στα «γιατί» τους. Γιατί άρχισαν να ασχολούνται με τον αθλητισμό; Γιατί υποβλήθηκαν σε τόσες θυσίες; Γιατί έφτασαν ψηλά;

5. Να αναθεωρήσουν ή να ανακατατάξουν τους στόχους του, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στους βραχυπρόθεσμους, διότι οι μακροπρόθεσμοι ξεφεύγουν πλέον από τον έλεγχό τους.

Πολύ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι προπονητές οι οποίοι πρέπει:

1. Να αναζητήσουν τη γνώμη ειδικών σε θέματα ψυχικής υγείας.

2. Να αξιολογήσουν τον βαθμό επιρροής του προβλήματος σε κάθε αθλητή ξεχωριστά.

3. Να αποτελούν αξιόπιστα σημεία αναφοράς ώστε να ενημερώνουν με εγκυρότητα και να προστατεύουν τους αθλητές και τους εαυτούς τους.

4. Να παραμείνουν ήρεμοι και να δίνουν έμφαση στους τομείς ευθύνης τους, αφήνοντας τα υπόλοιπα στη δικαιοδοσία των ειδικών.

5. Να αποτελούν ζωντανό παράδειγμα αυτοελέγχου, ψυχραιμίας, πρόληψης και σωστής διαχείρισης των καταστάσεων.

Ο Νίκος Γεωργιάδης υπήρξε μπασκετμπολίστας του Αρη και του Ηλυσιακού και είναι αθλητικός ψυχολόγος και σύμβουλος αθλητικής και εκπαιδευτικής ανάπτυξης. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στο Σικάγο και έχει εργασθεί στις ομάδες μπάσκετ του Αρη, του Περιστερίου, του Παπάγου, του Πανελληνίου και του Ολυμπιακού.