Οι Παγκόσμιοι Πόλεμοι με χρώμα

Στο φορείο βρίσκεται ξαπλωμένος ένας ασθενής. Διακρίνεται με το πρόσωπό του χλωμό και τα μάτια κλειστά, κάτω από μια πράσινη κουβέρτα. Δύο ένστολες γυναίκες τον μεταφέρουν φορώντας μάσκες. Η φωτογραφία τραβήχθηκε σε σταθμό ασθενοφόρων στην Ουάσιγκτον. Μέσα στους τελευταίους δύο μήνες; Θα μπορούσε, αν οι τραυματιοφορείς δεν φορούσαν τις συγκεκριμένες στολές και δεν κρατούσαν αυτού του τύπου το φορείο. Η λήψη έγινε το 1918, κατά τη διάρκεια της επιδημίας ισπανικής γρίπης. Ο φωτογράφος είναι άγνωστος. Η ασπρόμαυρη τότε φωτογραφία του ωστόσο λούστηκε στο χρώμα από τη βραζιλιάνα καλλιτέχνιδα Μαρίνα Αμαράλ για να αναδειχθούν παραγνωρισμένα στοιχεία της. «Είναι πραγματικά τρελό» σχολιάζει το πόσο επίκαιρη δείχνει η συγκεκριμένη φωτογραφία. «Δεν είχαμε ιδέα όταν τη δουλεύαμε και την επιλέξαμε» λέει αναφερόμενη στο «World Aflame», το δεύτερο βιβλίο που εκδίδει με τον βρετανό ιστορικό Νταν Τζόουνς, μέσω του οποίου «ζωντανεύει» την περίοδο από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο έως το τέλος του Β’ και θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη Πέμπτη, σύμφωνα με την «Γκάρντιαν».

Ξεφυλλίζοντας τον τόμο ο αναγνώστης θα δει «ντυμένους με χρώματα» τον Γεώργιο Ε’ έφιππο, τον νεαρό και γεμάτο αυτοπεποίθηση Γουίνστον Τσόρτσιλ, τη ζωή στα χαρακώματα, την εκεχειρία των Χριστουγέννων, τη Μεγάλη Υφεση, τον λιμό, τον φασισμό, τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι, την ατομική βόμβα, την απελευθέρωση. Το κίνητρο της Αμαράλ δεν είναι άλλο, όπως εξηγεί η ίδια, από την άνοδο του λαϊκισμού και της Ακροδεξιάς σε πολλές χώρες, ανάμεσά τους και η πατρίδα της, όπου η κυβέρνηση προαναγγέλλει ότι «η τέχνη στη Βραζιλία κατά την επόμενη δεκαετία θα είναι ηρωική και εθνική». «Γι’ αυτό πιστεύω στην αξία και στη σημασία του επιχρωματισμού των φωτογραφιών. Μόνο όταν οι άνθρωποι καταλαβαίνουν πραγματικά τι συνέβη, και για ποιον λόγο, θα είναι σε θέση να κάνουν κάτι: να μην αφήσουν εκείνους τους ανθρώπους να αναστηθούν και να μετατρέψουν τον κόσμο σε άσχημο και αφόρητο» λέει η 26χρονη Αμαράλ.

Η εμπλοκή της με τον επιχρωματισμό των φωτογραφικών ξεκίνησε πριν από 14 χρόνια όταν διατηρούσε ένα μπλογκ ως μαθήτρια το οποίο ήθελε να εμπλουτίσει με ορισμένα γραφικά. Μην έχοντας κανέναν να τη βοηθήσει, έμαθε να χρησιμοποιεί μέσω του YouTube το Photoshop. Οταν έπεσε στα χέρια της μια διαδικτυακή συλλογή επιχρωματισμένων φωτογραφιών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αποφάσισε να δοκιμάσει. Εξασφάλισε δωρεάν υλικό από το Διαδίκτυο, ανέπτυξε δικές της τεχνικές με το Photoshop και δημοσίευσε τα αποτελέσματα στις προσωπικές της σελίδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί την εντόπισε ο Νταν Τζόουνς και της πρότεινε συνεργασία.

ΕΡΕΥΝΑ. Η ιστορική έρευνα είναι το πιο σημαντικό μέρος της διαδικασίας. «Προτού αρχίσω να επιχρωματίζω μια φωτογραφία, θα την αναλύσω εις βάθος συχνά με τη βοήθεια ιστορικών και εμπειρογνωμόνων, συλλέγοντας όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες και πληροφορίες με βάση οπτικές και γραπτές περιγραφές της εποχής. Πρέπει να σκάψω για να βρω τα κομμάτια ενός παζλ και να συμπληρώσω τα κενά» λέει η Αμαράλ.

Η καλλιτέχνις γνωρίζει ότι ο επιχρωματισμός δεν είναι αποδεκτός από όλους. «Η πρόθεσή μου δεν είναι να αντικαταστήσω το πρωτότυπο, αλλά να δώσω στους θεατές την ευκαιρία να δουν την Ιστορία από μια διαφορετική οπτική» λέει και επισημαίνει πως μέσω της δουλειάς της ο κόσμος βλέπει ό,τι είδε ο φωτογράφος τη στιγμή της λήψης. Μπορεί να μην είχε την επιλογή ή να μην του επέτρεπε η τεχνολογία να τραβήξει μια έγχρωμη φωτογραφία, αλλά όσο ζοφερή κι αν ήταν η πραγματικότητα που καλούνταν να απαθανατίσει δεν ήταν ασπρόμαυρη.