Η μαγική εικόνα των αγγλικών πέναλτι

«Υπάρχουν μόνο δύο τρόποι να ζεις» είπε κάποτε ο Αλμπερτ Αϊνστάιν. «Είτε πιστεύοντας πως τίποτε δεν είναι θαύμα, είτε πιστεύοντας πως όλα είναι θαύμα».

Οταν κατέκτησε η Ελλάδα το Euro 2004 ήταν ένα θαύμα. Οταν η Αγγλία χάνει στα πέναλτι, κανείς δεν διερωτάται το γιατί.

Για τα Τρία Λιοντάρια από το Νησί η ήττα από τα 11 μέτρα θεωρείται σχεδόν δεδομένη. Ημιτελικά Παγκοσμίου Κυπέλλου 1990 εναντίον της Γερμανίας: ο Στιούαρτ Πιρς χάνει από τον Μπόντο Ιλγκνερ, ο Κρις Γουόντλ σημαδεύει τα περιστέρια. Euro 1996. Το δράμα επαναλήφθηκε στα ημιτελικά: ο Γκάρεθ Σαουθαγκέιτ σουτάρει, ο Αντι Κέπκε αποκρούει.

Ιδια εικόνα με αντιπάλους την Ισπανία, την Αργεντινή, την Πορτογαλία. Τα Τρία Λιοντάρια γίνονται γατάκια κάθε φορά που στήνουν την μπάλα στην άσπρη βούλα. Από το 1978 η Αγγλία έχει νικήσει μόλις τρεις φορές από τις εννέα αναμετρήσεις της από τα 11 μέτρα.

Η φράση «οι Αγγλοι δεν ξέρουν να εκτελούν πέναλτι» θεωρείται στερεότυπο και πιθανόν να πρέπει να συμπεριληφθεί στους κανόνες του ποδοσφαίρου.

Ή μήπως δεν είναι ακριβώς έτσι; Οι Γερμανοί, από τους συνηθέστερους δήμιους των Αγγλων από τα 11 μέτρα και φυσικά από τους κύρια υπεύθυνους για την κακή τους φήμη, έρχονται να ανατρέψουν εν μέρει αυτή τη θεωρία.

«Είναι τελικά οι ποδοσφαιριστές από το Νησί τόσο κακοί στις εκτελέσεις πέναλτι;».

Τα δεδομένα

Το συμπέρασμα σχετικής μελέτης του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό «Nature», καταλήγει: «Η απλή απάντηση σε αυτό το ερευνητικό ερώτημα είναι πως τα εμπειρικά δεδομένα δεν υποστηρίζουν αυτό το κλισέ».

Η UEFA εισήγαγε στις διοργανώσεις της τις εκτελέσεις πέναλτι το 1976 και η FIFA τη μιμήθηκε δύο χρόνια αργότερα, ως μηχανισμό ανάδειξης νικητή όταν ένα παιχνίδι τελείωνε ισόπαλο στην κανονική διάρκεια. Από τότε η συγκεκριμένη διαδικασία ανάδειξε νικητές σε 18 αγώνες στο Euro και τον πρωταθλητή στη διοργάνωση του 1976. Σε Παγκόσμια Κύπελλα 30 παιχνίδια κρίθηκαν στη ρώσικη ρουλέτα των πέναλτι καθώς και δύο τίτλοι, του 1994 και του 2006.

Οι ερευνητές ανέλυσαν την απόδοση των παικτών στα πέναλτι σε όλα τα Παγκόσμια Κύπελλα και τα Euro (696) καθώς και στα σημαντικότερα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα – Γερμανία, Αγγλία, Ισπανία, Ιταλία και Ολλανδία – σε βάθος δεκαετίας (4.708). Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν πως δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές στα ποσοστά επιτυχίας (ο μέσος όρος είναι μεταξύ 71%-79%, εξαρτάται από τον τύπο του πέναλτι και τη διοργάνωση) των εκτελεστών από διαφορετικές εθνικότητες και φυσικά τους Αγγλους.

Σε ένα περιγραφικό επίπεδο αναλύσεων, οι άγγλοι παίκτες παρουσίασαν χειρότερα αποτελέσματα στα πέναλτι μετά την παράταση (61,32%) σε σχέση με τα πέναλτι στη διάρκεια των αγώνων σε Παγκόσμια Κύπελλα και Euro (90%) και στα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα (75,14%).

Αυτό σημαίνει πως οι Αγγλοι υπεραποδίδουν στις εκτελέσεις πέναλτι στη ροή των αγώνων και υστερούν στη ρώσικη ρουλέτα όπου κρίνονται προκρίσεις.

Η υπερβολική γενίκευση και η προκατάληψη εις βάρος των Αγγλων ίσως οφείλεται στην ταύτιση με την απώλεια σε ένα σημαντικό πέναλτι σε Μουντιάλ ή Euro.

Αγχωμένοι λόγω ταμπλόιντ

Οι επιστήμονες αφήνουν πάντως και μια πόρτα ανοιχτή σημειώνοντας πως δεν πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών όταν η μπάλα τοποθετείται στην άσπρη βούλα.

Για παράδειγμα, ο φόβος που προκαλούν τα αγγλικά ταμπλόιντ στους ποδοσφαιριστές για τις επιπτώσεις που θα έχουν στην περίπτωση αποτυχίας ίσως να τους επηρεάζει αρνητικά. Ή ακόμα η αντίληψη που έχουν παίκτες και προπονητές στην Αγγλία πως η διαδικασία των πέναλτι είναι λοταρία και δεν κάνουν ειδική προετοιμασία για μια τέτοια περίπτωση, σε αντίθεση με τους Γερμανούς που έχουν επιτυχίες πάνω από τον μέσο όρο.

Μήπως τελικά οι Αγγλοι πιστεύουν πως τα πέναλτι είναι ένα θαύμα δικαιώνοντας τον αφορισμό του Αϊνστάιν;