Οταν οι γυναίκες κάνουν σχέδια

Βρίσκονταν πάντα στα μετόπισθεν της ιστορίας των κόμικς αλλά δεν τους έλειπε το πάθος, η δημιουργικότητα και η φαντασία. Ολα αυτά θα αποκαλυφθούν στην έκθεση που φιλοξενείται στο διάσημο μουσείο της Νέας Υόρκης Society of Illustrators υπό τον τίτλο «Women in Comics: Looking Forward and Back». Φυσικά λόγω των συνθηκών που έχει επιβάλει η πανδημία του κορωνοϊού η συλλογή είναι διαθέσιμη στο κοινό μόνο διαδικτυακά. Μέσα από αυτήν παρακολουθούμε τη διαδρομή που διέγραψαν 50 σημαντικές δημιουργοί του είδους, από τα τέλη του 19ου αιώνα έως σήμερα. Τα θέματα που τους απασχόλησαν: η αγάπη, η σεξουαλικότητα, η μητρότητα, η δημιουργικότητα, οι φυλετικές διακρίσεις, η ανεξαρτησία, όπως γράφει η Νάτζα Σάγετζ στην «Guardian».

Το πρώτο μέρος παρουσιάζει περίπου 80 έργα από τη συλλογή της ιστορικού, γελοιογράφου και συλλέκτριας Τρίνα Ρόμπινς – δημιουργού της ηρωίδας Wonder Woman – η οποία μοιράστηκε την επιμέλεια της έκθεσης μαζί με την Κιμ Μάνσον. Η συλλογή της Ρόμπινς περιλαμβάνει έργα που φιλοτέχνησαν οι ανήσυχες κυρίες των καρτούν από την εποχή των flapper girls – τα κορίτσια μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο που τολμούσαν να πάνε κόντρα στους κοινωνικούς κανόνες ευπρέπειας -, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και τα ρομαντικά κόμικς της δεκαετίας του 1950. Ανάμεσα στα εκθέματα που παρουσιάζει είναι και το έργο της αμερικανίδας γελοιογράφου Rose Ο’ Neil, γνωστής για τα κινούμενα σχέδια «Kewpie» τα οποία είχαν δημοσιευθεί στο «Ladies Home Journal» στις αρχές του 1900. Μάλιστα τα σχέδια Kewpie οδήγησαν και στις κούκλες kewpie – κάτι σαν τους γνωστούς σπιρτούληδες – λίγο πριν η Walt Disney δημιουργήσει το απόλυτο σύμβολο των παιδικών καρτούν, το Μίκι Μάους, το 1928.

«Το πρώτο συλλεκτικό κόμικ που απέκτησα ήταν της Rose O’ Neill του 1896» δήλωσε η συλλέκτρια. «Δεν γνώριζα τίποτα για τις γυναίκες που σχεδίαζαν κόμικς». Η Τρίνα Ρόμπινς κατέθεσε τις γνώσεις της από τη μελέτη της σε αρκετές συγγραφικές αφηγήσεις. Σύντομα αναμένεται να παρουσιάσει το επόμενο βιβλίο της με τίτλο «The Flapper Queens: Women Cartoonists of the Jazz Age». Ενα ακόμη σημαντικό έργο της Ρόμπινς για την τέχνη των γυναικείων κόμικς είναι το βιβλίο της «The Great Women Cartoonists» – εκδόσεις Watson-Guptill Publications, 2001 – μέσα από το οποίο φωτίζει τη δημιουργία των Fanny Cory, τη Rose O’ Neil και την Grace Gebbie, που είδαν τα έργα τους να δημοσιεύονται σε μεγάλες εφημερίδες της Νέας Υόρκης στις αρχές 1900. Σημαντικό κομμάτι της έκθεσης είναι τα ρομαντικά κόμικς των γυναικών, όσο οι σύζυγοί τους βρίσκονταν στα χαρακώματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το τέλος των συρράξεων και η επιστροφή των ανδρών στο σπίτι σήμανε και τη διακοπή της θηλυκής δημιουργίας.

Στην έκθεση υπάρχουν ακόμη έργα όπως της Lily Renee, μιας εβραίας πρόσφυγος, η οποία εγκατέλειψε τη Βιέννη κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής το 1940 και έπειτα μετέφερε την εμπειρία της στο βιβλίο με τίτλο «Lily Renée, Escape Artist: From Holocaust Survivor to Comic Book Pioneer». (Σήμερα ζει στη Νέα Υόρκη και έχει κλείσει τα 99 χρόνια).

ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ. Η γυναικεία δημιουργία στα κόμικς τη δεκαετία του 1960 άλλαξε χαρακτηριστικά, αφού όπως λέει η έτερη επιμελήτρια Κιμ Μάνσον «το απελευθερωτικό κίνημα έκανε τη μεγάλη διαφορά. Τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 οι γυναίκες μπορούσαν να κάνουν επιτυχία με το όνομά τους!».

Μια σημαντική καλλιτέχνις, έργα της οποίας περιλαμβάνονται στην έκθεση, είναι η Fiona Smyrh από το Τορόντο η οποία σημειώνει: «Υπάρχει μια ιστορία σεξισμού στα κόμικς όπως και σε κάθε άλλη καλλιτεχνική σκηνή ή βιομηχανία. Η αφήγηση του είδους ξαναγράφτηκε και συμπεριέλαβε ήρωες γυναίκες, τρανς, τους ανθρώπους με αναπηρίες, μαύρους». Τονίζει επίσης ότι η ιστορία των κόμικς έχει συμπεριληφθεί στο πανεπιστημιακό σύστημα τα τελευταία 15 χρόνια.

Μεγάλο μέρος της έκθεσης, εκτός από τα συλλεκτικά κόμικς, είναι η παρουσίαση έργων 20 σύγχρονων δημιουργών όπως οι: Lynda Barry, Colleen Doran, Trinidad Escobar, Joyce Farmer, Margot Ferrick, Emil Ferris, Mary Fleener, Ebony Flowers, Noel Franklin, Lee Marrs, Alitha Martinez, Barbara «Willy» Mendes, Summer Pierre, Afua Richardson, Fiona Smyth, Ann Telnaes, Carol Tyler, Jen Wang, Tillie Walden, Gabrielle Bell και Kriota Willberg.