Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Οι πλήρεις σονάτες για βιολί και πιάνο, Βολφγκανγκ Σνάιντερχαν, Καρλ Ζέμαν, Deutsche Grammophon, 3Cd, Bluray audio

Οι ηχογραφήσεις αυτές κατέχουν μία ξεχωριστή θέση σε ένα ξεχωριστό ρεπερτόριο, στο οποίο έχουν δοκιμαστεί δισκογραφικά περίπου οι πάντες: περίπου δεν υπάρχει μεγάλος βιολονίστας και μεγάλος πιανίστας που να έχουν δουλέψει σε ντουέτα και να μην πέρασαν από τις σονάτες για βιολί και πιάνο του Μπετόβεν. Και όχι μόνον τις δύο πιο διάσημες ανάμεσά τους, την «Ανοιξη» και την «Κρόιτσερ», αλλά το σύνολό τους. Τα ονόματα που συναντά κανείς να έχουν ηχογραφήσει αυτά τα έργα είναι κάτι σαν χρυσή βίβλος του βιολιού και του πιάνου. Πρακτικά, μέσα σε τέτοιο πλούτο, είναι περίπου αδύνατο να πει κανείς ότι υπάρχουν κάποιες ηχογραφήσεις που αφήνουν με διαφορά κάποιες άλλες, από τις σημαντικές, πίσω τους. Στην ουσία, η σύγκριση επαφίεται στον υποκειμενισμό και στις προτιμήσεις του κάθε ακροατή. Αλλο ο Χάιφετς, άλλο ο Οιστραχ, άλλο ο Μενουχίν κι άλλο ο Πέρλμαν – όμως, «άλλο» δεν σημαίνει «καλύτερο» ή «χειρότερο». Ανάμεσα σε τόσα «άλλα», υπάρχουν λοιπόν και ο Σνάιντερχαν με τον Ζέμαν. Ο Σνάιντερχαν δεν υπήρξε ποτέ βιολονίστας της διασημότητας όλων των παραπάνω ομότεχνών του. Δεν υπήρξε όμως ποτέ και λιγότερο σημαντικός βιολονίστας από αυτούς. Ενας μουσικός καθολικός, τον οποίο πάντοτε αγαπούσαν πολύ να ακούν πριν απ’ όλους οι ίδιοι οι μουσικοί και τα πιο μυημένα ακροατήρια, ιδίως της κεντροευρωπαϊκής παράδοσης. Η πορεία του και ως σολίστ και στη μουσική δωματίου αλλά και ως ορχηστικού μουσικού υπήρξε μοναδική. Ο Ζέμαν επίσης ουδέποτε έγινε Γκίλελς ή Ρίχτερ. Ομως, ουδέποτε κι εκείνος υπήρξε ελάσσονος σημασίας σολίστ σε σχέση με οποιονδήποτε άλλον. Εχοντας αυτό το ιδιόμορφο κοινό στοιχείο, οι δύο μουσικοί, άνθρωποι και οι δύο της ουσίας στην πιο πλήρη έκφρασή της, άφησαν πίσω τους αρκετές ηχογραφήσεις. Και αυτή εδώ είναι η κορωνίδα των επιτευγμάτων τους. Είναι ένας Μπετόβεν τίμιος, ευθύς, πιστός και χωρίς τίποτα που να παραπέμπει την αυτομεγάλυνση των ερμηνευτών του. Μια ηχογράφηση που τιμά όσο λίγες το γράμμα, το πνεύμα μα και το ήθος των σπουδαίων αυτών έργων. Και που για κάποιους είναι πάντοτε η πρώτη επιλογή όταν θέλουν να τα ακούσουν.

Ντβόρζακ: Ρέκβιεμ, Τε Ντέουμ, Βιβλικά Τραγούδια. Σολίστ, Τσεχική Φιλαρμονική, Γίρι Μπελοχλάβεκ, Γιάκουμπ Χρούσα, DECCA, 2 cd

Η μουσική του Ντβόρζακ κατέχει μία εντελώς δική της θέση στο στερέωμα της τέχνης των ήχων. Μελωδιστής όσο ελάχιστοι, αλλά και ικανός να συγκρατεί αυτό το δώρο του ίσως όσο κανείς, ο Ντβόρζακ φέρει τη σφραγίδα όλων των μεγάλων: είναι μία κατηγορία από μόνος του. Και η σφραγίδα έχει πολλές όψεις: ο Ντβόρζακ είναι το ίδιο μοναδικός στη συμφωνική μουσική, όπως και στη μουσική δωματίου, όπως στο τραγούδι αλλά και στη μεγάλη θρησκευτική μουσική, με τρία έργα να ξεχωρίζουν: Το Στάμπατ Μάτερ, το Τε Ντέουμ και, ασφαλώς, και το Ρέκβιεμ. Τα Βιβλικά Τραγούδια δεν είναι θρησκευτικά, είναι όμως έργα πολύ μεγάλης σημασίας και υπό μία έννοια ακόμα πιο μοναδικά από τα άλλα αυτής της έκδοσης. Για όσους έχουν ταυτίσει την έννοια «ρέκβιεμ» με τον Μότσαρτ ή τον Βέρντι, το Ρέκβιεμ του Ντβόρζακ θα είναι ενδεχομένως μία αποκάλυψη: πώς μπορεί να γραφτεί ένα τέτοιο έργο έχοντας πίσω του τα δύο προηγούμενα, αλλά και το Γερμανικό Ρέκβιεμ του Μπραμς, του ανθρώπου που πρώτος επέβαλε τον Ντβόρζακ στη διεθνή μουσική σκηνή. Λίγο πριν φύγει από τη ζωή το 2017, ο σπουδαίος Τσέχος μαέστρος Γίρι Μπελοχλάβεκ ετοίμαζε έναν εκτενή κύκλο Ντβόρζακ – και όχι μόνον αυτόν – στον οποίο εντάσσεται και αυτή η ηχογράφηση που διαθέτει και ένα εξαιρετικό, ετερόκλητο και μη αναμενόμενο φωνητικό καστ ως προς το σύνολο των έργων. Είναι λοιπόν, κατά κάποιο τρόπο, μια πολύ προσωπική μαρτυρία ενός σπουδαίου συνεχιστή της τσέχικης σχολής διεύθυνσης ορχήστρας σε ένα έργο ογκόλιθο του είδους του. Αυτό αφορά στα εκπληκτικά Βιβλικά Τραγούδια. Στα άλλα δύο έργα, τη σκυτάλη της ορχήστρας παίρνει ένας πολύ νεότερος αλλά εξίσου σημαντικός τσέχος αρχιμουσικός, μαθητής του Μπελοχλάβεκ: ο Γιάκουμπ Χρούσα, που σήμερα είναι επικεφαλής της ορχήστρας της Βαμβέργης, της ιστορικά και μουσικά πιο «τσέχικης» από τις γερμανικές ορχήστρες – εκεί και θα παραμείνει μέχρι το 2026 μετά την ανανέωση του συμβολαίου του.