Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο στην καραντίνα

Η δημιουργικότητα σε συνθήκες περιορισμού είναι η πρόκληση την οποία αντιμετώπισε – για να μην πούμε επεδίωξε – ο γάλλος λογοτέχνης Μαρσέλ Προυστ. Κλεισμένος στο δωμάτιό του, κατόρθωσε να γράψει το επτάτομο μυθιστόρημα – ποταμό «Στην αναζήτηση του χαμένου χρόνου» («A la recherche du temps perdu», στα ελληνικά από τις εκδόσεις Εστία, στις μεταφράσεις των Παύλου Ζάννα και Παναγιώτη Πούλου) γεμίζοντας αρκετές σελίδες από τα χειρόγραφά του ξαπλωμένος στο κρεβάτι. Μάλιστα η βιογράφος του Νταϊάνα Φας περιγράφει ότι έγραφε «σε ημικλινή θέση, αιωρούμενος στη μέση του ύπνου και της έγερσής του χρησιμοποιώντας τα γόνατά του για γραφείο».

Σύμφωνα με την οικονόμο του, Σελέστ Αλμπαρέ, ο Προυστ – διαβάζουμε στο αρχείο της λογοτεχνικής επιθεώρησης The Paris Review (https://www.theparisreview.org/blog/2016/03/15/la-sagesse-des-femmes/ ) – δεν έγραφε ποτέ κάτι όντας ξύπνιος. Το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας του καθώς και τα τελευταία τρία χρόνια του βίου του τα περνούσε εντός του δωματίου στο οποίο είχε προσθέσει κομμάτια από φελλό στους τοίχους. Οχι μόνο για ηχομόνωση, αλλά και για προστασία από τη γύρη και τη σκόνη, καθώς τα μικροσκοπικά αυτά σωματίδια ερέθιζαν τις αλλεργίες του και το άσθμα του. Η ισπανική γρίπη πράγματι είχε εμφανιστεί στη Γαλλία στα τελευταία χρόνια της ζωής του Προυστ, αλλά ο συγγραφέας έπαιρνε προφυλάξεις επειδή είχε εύθραυστη υγεία λόγω του άσθματος. Από το οποίο υπέφερε από την παιδική του ηλικία, όταν ήταν εννέα ετών.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΕ. Η ιδέα μάλιστα της επένδυσης των τοίχων με φελλό προερχόταν από τη φίλη του Αννα ντε Νοάιγ, «μια “πριγκίπισσα” της κοινωνικής ζωής του Παρισιού, προστάτιδα των τεχνών αλλά και συγγραφέας με το δικό της ύφος η οποία ετύγχανε να διακατέχεται από εξουθενωτικές φοβίες και νευρώσεις».

Μπορεί η κρεβατοκάμαρα του Μαρσέλ Προυστ να μην υπάρχει σήμερα στο κτίριο του αριθμού 102 στο Μπουλβάρ Οσμάν, όμως το αντίγραφό της εκτίθεται στο Μουσείο Καρναβαλέ στο Παρίσι, όπου μπορούν να αντιληφθούν την τέχνη της κοινωνικής απόστασης του λογοτέχνη ενοίκου. Ενώ σε μία άλλη περιοχή του Παρισιού, στο ξενοδοχείο Ριτζ, η σημερινή σουίτα Μαρσέλ Προυστ υπενθυμίζει ότι υπήρξε ένας χώρος για ιδιωτικά δείπνα, τα οποία ο Προυστ παρέθετε σε μικρές συντροφιές όταν ο ίδιος ένιωθε ότι ήθελε να αντλήσει στοιχεία έμπνευσης εκτός κρεβατοκάμαρας.

Ισως αυτή να είναι η κατάλληλη στιγμή για να διαβάσετε το έργο του (τώρα διατίθεται δωρεάν στο Διαδίκτυο στην Εθνική Βιβλιοθήκη Εκτακτης Ανάγκης https://archive.org/details/nationalemergencylibrary), μία πρωτοβουλία των ημερών που έχει ξεσηκώσει και αντιδράσεις πάντως για τη διάχυση έργων και πνευματικών δικαιωμάτων. Ωστόσο το πιο εμπνευστικό  που μας προσφέρει είναι το να βλέπουμε και να εκτιμούμε κάθε φαινομενικά ασήμαντο μέρος ή αντικείμενο ή άνθρωπο στη ζωή μας. Και να συνειδητοποιούμε εγκαίρως ότι η ίδια η ζωή είναι δώρο και όλοι οι άνθρωποι που έχουμε γνωρίσει έχουν ποιότητες τις οποίες  αξίζει να τις εκτιμήσουμε.