Τα 105 λεπτά που άλλαξαν την τζαζ

Ενα άλμπουμ που πρωτοκυκλοφόρησε πριν από μισόν αιώνα (Μάρτιος 1970). Επτά συνθέσεις διάρκειας 105 λεπτών. Σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στα αμέτρητα λεπτά μουσικής που έχουν γραφτεί παγκοσμίως έως τότε αλλά και έως σήμερα. Κι όμως. Αυτά τα 105 λεπτά δεν έμειναν μόνο στην ιστορία της μουσικής, δεν αποτελούν μόνο έναν από τους καλύτερους δίσκους παγκοσμίως, αλλά άλλαξαν τον τρόπο που γράφτηκε η μουσική από τότε. Ο λόγος για το «Bitches Brew» του Μάιλς Ντέιβις, ένα αριστούργημα της φανκ-τζαζ  ψυχεδέλειας και της ροκ μουσικής.

Το διπλό αυτό άλμπουμ – που δεν έχει αποσπάσει και λίγα βραβεία – είναι έργο που δεν είχε παρουσιαστεί έως τότε και δεν έχει παρουσιαστεί κάτι όμοιό του εδώ και 50 χρόνια. Είναι μια κατηγορία μόνο του. Ισως επειδή όλα έγιναν χωρίς κάποιον αντικειμενικό σκοπό. Οι συμμετέχοντες ούτε να πουλήσουν ήθελαν, ούτε να μπουν σε κάποια εγκυκλοπαίδεια μουσικής, ούτε να τους θυμούνται χρόνια μετά. Εκαναν αυτό που ήξεραν καλά. Επαιξαν απελευθερωμένοι από κάθε σύμβαση, έπαιξαν γιατί ήθελαν να παίξουν, και όχι γιατί τους το επέβαλλε κάποιο συμβόλαιο.

Αλλωστε όλα άρχισαν από τον Μάιλς Ντέιβις, τον τρομπετίστα και συνθέτη της τζαζ. Μπήκε στο στούντιο με κάποιες πάρτες στα χέρια του, αλλά ουσιαστικά δεν έδωσε σε κανέναν από τους μουσικούς του καμία συγκεκριμένη οδηγία. Τίποτα. Ή, όπως θυμάται ο κιθαρίστας Τζον ΜακΛάφλιν, «δεν νομίζω ότι ο Μάιλς είχε σαφή ιδέα για το τι ήθελε να κάνει. Αλλά ήταν ένας άνθρωπος με άψογη διαίσθηση. Ηξερε τι θα συμβεί καθώς συνεχιζόταν το παίξιμό μας. Και τη στιγμή που συνέβη το πράγμα, το ήξερε. Είπε “αυτό είναι”».

Το «αυτό είναι» του Μάιλς Ντέιβις βοήθησε ώστε στη δεκαετία του ’70 η τζαζ, μέσω κυρίως του «Bitches Brew», να περάσει και στο ροκ κοινό. ‘Η έστω σε ένα μέρος του, το πλέον προοδευτικό. Μετά την παραγωγή του η τζαζ συνέχισε να ταιριάζει με ροκ όργανα. Από τον Τσικ Κορία με το «Return to Forever» και τον Γουίνι Σόρτερ με το «Weather Report» στον Χέρμπι Χάνκοκ με τους Headhunter – και φυσικά τη Mahavishnu Orchestra του ΜακΛάφλιν.  Το άλμπουμ του Μάιλς Ντέιβις έσπασε το ροκ από τους τύπους του, δίνοντάς του χώρο να εξαπλωθεί και να εξερευνηθεί. Ακόμη και οι Radiohead το ανέφεραν ως επιρροή στο πρωτοποριακό τους άλμπουμ «Ok Computer» (1997). «Είναι σαν κάποιος να χτίζει ένα κτίριο και μετά να το βλέπει να καταρρέει. Αυτή είναι η ομορφιά του» σημειώνει το μέλος του γκρουπ Τομ Γιορκ. Σύνθεση, αποσύνθεση για να φτάσουμε στο κομψοτέχνημα με τίτλο «Bitches Brew».

Θα ήταν άδικο να μην αναφερθούν όλοι οι μουσικοί που έλαβαν μέρος στην ηχογράφηση αυτού του δαιμονικού αριστουργήματος: Miles Davis – trumpet (εκτός «John McLaughlin»), Wayne Shorter – soprano saxophone (εκτός «John McLaughlin»), Bennie Maupin – bass clarinet (εκτός «Sanctuary»), Joe Zawinul – electric piano, Chick Corea – electric piano, Larry Young – electric piano (εκτός  «Bitches Brew» and «Sanctuary»), John McLaughlin – electric guitar, Dave Holland – double bass, bass guitar, Harvey Brooks – bass guitar (εκτός «Sanctuary»), Lenny White – drums (left) (εκτός «Sanctuary»), Jack DeJohnette – drums, Don Alias – congas, drums στο «Miles Runs the Voodoo Down», Juma Santos (ως Jim Riley) – shaker, congas, percussion στο «Miles Runs the Voodoo Down», Billy Cobham – drums στο «Feio», Airto Moreira – percussion, cuica στο «Feio».

* Ακούστε το «Bitches Brew» στο https://www.youtube.com/watch?v=50fB5L1vmn8