Μικρού μήκους «κεκλεισμένων των θυρών»

Πριν από λίγο καιρό, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ανέθεσε σε οκτώ έλληνες σκηνοθέτες, κοινό χαρακτηριστικό των οποίων η συμμετοχή ταινιών τους στα εφετινά βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (Iris), ένα project δημιουργίας ταινιών μέσα στο σπίτι.

Οκτώ σκηνοθέτες, από μία ταινία ο καθένας, γυρισμένες «κεκλεισμένων των θυρών» μέσα στο σπίτι. Αξιοποιούν το περιβάλλον, ανθρώπους, αντικείμενα, ζώα. Ο όρος ήταν ότι οι μόνοι εξωτερικοί χώροι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν είναι εκείνοι που έχουν άμεση πρόσβαση στο σπίτι, ενώ το γεγονός ότι το Φεστιβάλ έχει προσεγγίσει και σκηνοθέτες από το εξωτερικό για κάτι παρόμοιο δείχνει ότι η ιδέα «έπιασε» (το project είναι εμπνευσμένο από το βιβλίο «Χωρείες χώρων» του Ζορζ Περέκ). Ολες οι ταινίες είναι διαθέσιμες στο κανάλι τoυ φεστιβάλ στο Youtube (https://www.youtube.com/watch?v=hLyV-YuEjU8).

Η «Φωτογραφία μου» του έμπειρου ντοκιμαντερίστα Σταύρου Ψυλλάκη (το ντοκιμαντέρ του «Για Χωρίς Λόγους – Συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη» διεκδικεί το Iris) ανήκει στις ταινίες που με συγκίνησαν. Ο σκηνοθέτης μάς ξεναγεί στη βιβλιοθήκη του και αναρωτιέται αν τα βιβλία που κάποτε λάτρεψε είναι, τελικά, ο ίδιος (έστω κι αν από μερικά δεν θυμάται παρά μόνον «την αύρα τους»).

Ο εγκλεισμός στο σπίτι μάς έχει αναγκάσει να κάνουμε πράγματα που δεν κάναμε ποτέ στo παρελθόν ή που έχουμε να κάνουμε πολλά χρόνια. Ετσι ερχόμαστε στην περίπτωση της Μαριάννας Οικονόμου, δημιουργού του ντοκιμαντέρ «Οταν ο Βάγκνερ συνάντησε τις ντομάτες» (υποψήφιο στα Iris) που ανακαλύπτει τις – όπως τις αποκαλεί – «Αλλες μου ζωές» βουτώντας μέσα στο χάος των δικών της βιβλίων, φωτογραφιών και άλλου αρχειακού υλικού, που με την ευκαιρία του εγκλεισμού «κατέβασε» από τα ράφια. «Ξεσκεπάστηκαν οι ζωές μου» λέει και την πιστεύουμε, όπως επίσης πιστεύουμε ότι η επανατοποθέτηση των πραγμάτων αυτών δεν θα έχει μόνο πρακτικές αλλά και υπαρξιακές δυσκολίες. Γιατί πλέον, «με ποια κριτήρια θα γίνει;».

Ο πεσιμισμός είναι ένα από τα χαρακτηριστικά των ταινιών του Γιώργου Γεωργόπουλου («Tungsten»), o oποίος συναγωνίζεται στα Ιris με το «Δεν θέλω να γίνω δυσάρεστος αλλά πρέπει να μιλήσουμε για κάτι πολύ σοβαρό». Η μικρού μήκους του «Παραθεριστές στην Πομπηία» παρακολουθεί την καθημερινότητα ενός νεαρού ζευγαριού στην πόλη του τίτλου, η οποία κλονίζεται από σεισμούς και βρίσκεται στο χείλος της καταστροφής. Ωστόσο, η ζωή κυλά κανονικά για το ζευγάρι που τρώει, βλέπει ταινίες, κάνει αστεία με τον σκύλο του. Ισως επειδή δεν μπορεί να κάνει και διαφορετικά…

Ελάχιστα με απασχόλησαν οι φιλοσοφικές ανησυχίες της Ρηνιώς Δραγασάκη στις «Απίθανες σκέψεις γυναίκας πάνω σε διάζωμα», πόσω μάλλον με ευκολίες του τύπου ο Σωτήρης Τσιόδρας στην τηλεόραση να ανακοινώνει τις εξελίξεις. Αυτό το «όλα είναι ίδια αλλά αλλιώς» που ακούμε στην ταινία μοιάζει πλέον με αφόρητη κοινοτοπία (η Δραγασάκη βρίσκεται στα Iris με την ταινία «Cosmic Candy»).

Οσο για το «Foghorn», ο σκηνοθέτης του Σύλλας Τζουμέρκας ενέταξε (μεταξύ άλλων) στίχους του Ε.Ε. Κάμινγκς σε υλικό προηγούμενων ταινιών του όπως το «Θαύμα της Θάλασσας των Σαργασσών» (2019) – το οποίο έχει πολλές υποψηφιότητες στα Iris – και τα «Μάτια που τρώνε» -, η μικρού μήκους ταινία του που διαγωνίστηκε στο φεστιβάλ των Καννών. Γιατί; Για να δείξει ότι «αντιστέκεται» με πλάνα εκτός σπιτιού; Ισως. Από τη μονταζιέρα του όμως. Ομολογώ ότι διέκρινα μια «τεμπελιά» από τον σκηνοθέτη.

Από την άλλη πλευρά διασκέδασα με το σκετσάκι του Ζαχαρία Μαυροειδή «Εγώ, το σπίτι μου», στο οποίο ο σκηνοθέτης του εξαίσιου «Απόστρατου» (αρκετές υποψηφιότητες στα Iris) μιλάει για τον μεγάλο έρωτά του, το σπίτι του. Εκεί όπου αυτές τις μέρες κάνει γιόγκα με τα κάδρα και παίζει αγωνία με το φαγητό… Το χιούμορ είναι λεπτό, ευγενικό, οξύ, ενώ η φωνή του Μιχάλη Οικονόμου (που δούλεψε από το δικό του σπίτι φυσικά) παιχνιδιάρικη και συγχρόνως μελαγχολική.

Μια γυναίκα, η Αμνερις Πατακιά, είναι η πρωταγωνίστρια στο σκετς του Μίνωα Νικολακάκη «31/3/20 8.00», ένα παράξενο φιλμ που αρχίζει με ένα πικνίκ στον κήπο και στη συνέχεια ισορροπεί ανάμεσα στο όνειρο και τον εφιάλτη – κατάσταση που ενδεχομένως πολύς κόσμος, τον τελευταίο καιρό, ζει (η ταινία «Αλυτη» του σκηνοθέτη βρίσκεται στα Iris).

Αφησα για το τέλος την Κλειώ, τη κορούλα του κύπριου σκηνοθέτη Σταύρου Παμπαλλή, η οποία μου έκλεψε την καρδιά στο «Η Κλειώ και ο Παπάς της κάνουν ταινία». Το κοριτσάκι παίζει, σκέφτεται, τρώει και κουβεντιάζει σαν ώριμη γυναίκα με τον πατέρα του. Αυτό το επεισόδιο, γυρισμένο από τον σκηνοθέτη της «Πολιορκίας στην οδό Λιπέρτη» (υποψηφιότητες στα Iris) σε κάνει να αναλογίζεσαι ότι αυτή η νέα τάξη πραγμάτων που ζούμε μέσα στο σπίτι μας ίσως να έχει και τα καλά της.