Ο ιός την έχει αλλάξει, δεν την έχει κάνει όμως μια άλλη

18 Μαρτίου: Η ιταλική «La Reppublica» ανεβάζει τη φωτογραφία με το μακρύ κομβόι στρατιωτικών φορτηγών που μετέφερε αναρίθμητα φέρετρα στους άδειους δρόμους του Μπέργκαμο. 19 Μαρτίου: Η ΕΚΤ ανακοινώνει το QE των 750 δισ. στο οποίο συμμετέχει ακόμη και η Ελλάδα. 20 Μαρτίου: Η πρόεδρος της Κομισιόν ενημερώνει τους ευρωπαίους πολίτες με βιντεοσκοπημένο μήνυμα για την αναστολή των κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η αλληλουχία των τριών γεγονότων δεν μοιάζει τυχαία. Τη μέρα που οι γιατροί του νοσοκομείου Papa Giovanni XXII  άρχισαν να αποφασίζουν ποιος ασθενής θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει, αρκετοί στην ΕΕ άρχισαν να κατανοούν ότι είχε έρθει η ώρα να αναθεωρήσουν πολλά από όσα είχαν συμφωνήσει να καθορίζουν την κοινή τους ζωή. Η Ευρώπη φαίνεται να αλλάζει εξαιτίας του κορωνοϊού. Αλλά μήπως αλλάζει για να παραμείνει όπως είναι;

Την περασμένη Πέμπτη, φέρ’ ειπείν, οι ηγέτες της δεν κατόρθωσαν να καταλήξουν σε συμφωνία για τον τρόπο αντιμετώπισης της καταστροφής που όλοι διαβλέπουν ότι θα προκαλέσει στην ευρωπαϊκή οικονομία η πανδημία. Εννέα κράτη-μέλη ζήτησαν την έκδοση coronabonds. Γερμανία, Ολλανδία και Αυστρία αρνήθηκαν πεισματικά, επιμένοντας στη χρήση πιστοληπτικών γραμμών από τον ESM. Οι τελευταίες είναι κατηγορηματικά αντίθετες στην ιδέα να αποκτήσουν κοινό χρέος με υπερχρεωμένες χώρες σαν την Ελλάδα ή την Ιταλία. Το ραντεβού έχει ανανεωθεί για την επόμενη εβδομάδα, στο εικονικό τραπέζι του Εurogroup όμως.

ΤΟ ΧΑΣΜΑ. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς πως ο αριθμός και μόνο των χωρών που στηρίζουν πια την έκδοση ευρωομολόγου υπονοεί ότι οι ευρωπαϊκές συνήθειες προσαρμόζονται στις απαιτήσεις των καιρών. Τίποτα δεν θυμίζει τις αρχικές ευρωπαϊκές αντιδράσεις στις κρίσιμες στιγμές του 2012. Ή μάλλον σχεδόν τίποτα. Γιατί ο σκληρός πυρήνας εκείνων που λένε «όχι» μένει ο ίδιος, φανερώνοντας το χάσμα Βορείων και Νοτίων – χάσμα που η υπογραφή του πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου στην επιστολή των εννέα δεν γεφυρώνει. Το επιχείρημα των θιασωτών των coronabonds είναι διπλό. Από τη μια, η απειλή είναι συμμετρική,  αφορά τους πάντες δηλαδή. Κι από την άλλη, μια κατά τα λεγόμενα της Κριστίν Λαγκάρντ «κρίση επικών διαστάσεων» απαιτεί ένα «μπαζούκας» προκειμένου να αντιμετωπιστεί – προκειμένου να πειστούν οι αγορές ότι η Ευρώπη θα κάνει «whatever it takes». Ολλανδοί και λοιποί απαντούν στο δεύτερο λέγοντας ότι είναι πολύ νωρίς ακόμη για να βγάλουν το μπαζούκας. Επιβεβαιώνουν, επομένως, με τη στάση τους την εκτίμηση πως ένα από τα ιδρυτικά προβλήματα της ΕΕ, η καθυστέρηση στη λήψη σημαντικών αποφάσεων, προς το παρόν δεν έχει βρει λύση.

Η συζήτηση για τα οικονομικά ενδεχομένως μοιάζει πεζή – ακόμη και κυνική – όταν εκατοντάδες άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε εικοσιτετράωρο. Ωστόσο, πώς αλλιώς θα δείξουν οι χώρες της ΕΕ την έμπρακτη αλληλεγγύη τους η μία στην άλλη αν όχι με χρήματα για τα δημόσια συστήματα υγείας και τις αγορές εργασίας;

Ο τρόπος, λοιπόν, που θα καταλήξει η Ευρώπη να διαχειριστεί την οικονομία της κατά τη διάρκεια της πανδημίας θα δείξει κατά πόσο ο ιός θα επηρεάσει την ψυχοσύνθεσή της. Ως τώρα έχει πράγματι υπερβεί τον εαυτό της με τα οικονομικά μέτρα που έχει πάρει. Αλλά όχι όσο χρειάζεται. Ο κορωνοϊός την έχει αλλάξει, δεν την έχει κάνει όμως μια άλλη.