«Ο Αστερίξ γεννήθηκε την ώρα του απεριτίφ»

Ο Αστερίξ έμεινε ορφανός. Ο συνδημιουργός του, ο σκιτσογράφος Αλμπέρ Ουντερζό, έφυγε το βράδυ της Δευτέρας από τη ζωή στο σπίτι του στην πόλη Νεϊγί σε ηλικία 92 ετών. Οπως ανακοίνωσε η οικογένειά του, ο γάλλος δημιουργός έπαθε καρδιακή προσβολή στον ύπνο του και ο θάνατός του δεν σχετίζεται με την πανδημία του κορωνοϊού. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες ήταν αρκετά καταβεβλημένος.

Ο Ουντερζό, του οποίου ο πατέρας ήταν ιταλός μετανάστης, γεννήθηκε στις 25 Απριλίου 1927 στην περιοχή του Μάρνη και μεγάλωσε έξω από το Παρίσι. Ως παιδί γοητευόταν από τα κινούμενα σχέδια του Γουόλτ Ντίσνεϊ και κυρίως τον Μίκι Μάους, ο οποίος τον ενέπνευσε μετέπειτα στην καλλιτεχνική του καριέρα. Αλλάζοντας διαρκώς επαγγέλματα, στα 24 του γνώρισε τον Ρενέ Γκοσινί και μέσω της στενής τους φιλίας «αποφασίσαμε να ξαναφτιάξουμε τον κόσμο με όλη την απερισκεψία και την τόλμη της νιότης μας» όπως σημειώνει ο Ουντερζό στα απομνημονεύματά του. Και όντως τον άλλαξαν, χαρίζοντάς του ένα διαρκές σύμβολο αντίστασης, χιούμορ και κοινωνικού σχολιασμού.

«ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΩΡΑ». Οι περιπέτειες του Αστερίξ προέκυψαν το 1959 ύστερα από πρόσκληση του γαλλικού περιοδικού «Pilote» να φτιάξουν έναν «τυπικό γαλλικό ήρωα» με αναφορές βέβαια και στη γαλλική κουλτούρα. Συμφώνησαν να τοποθετήσουν την ιστορία τους στην αρχαία Γαλατία το 50 π.Χ. και έπλασαν ένα μικρό ανεξάρτητο χωριό που κάνει τη ζωή δύσκολη στους ρωμαίους στρατιώτες του Ιούλιου Καίσαρα, κατακτητές της ευρύτερης περιοχής. Η ιστορία κυκλοφόρησε στο τεύχος Οκτωβρίου με τον «Oumpah-pah», τον πρόδρομο του Αστερίξ, ενώ δύο χρόνια μετά ήρθε το πρώτο αυτόνομο τεύχος του Γαλάτη, γνωρίζοντας τεράστια επιτυχία. Οπως είχε πει ο Ουντερζό σε παλιότερη συνέντευξή του η ιδέα για τον Αστερίξ προέκυψε «την καλύτερη ώρα της ημέρας – την ώρα του απεριτίφ». Ο ίδιος με τον Γκοσινί κάθονταν στο μπαλκόνι του διαμερίσματός του και συζητούσαν για έναν ήρωα που θα γινόταν αγαπητός στα παιδιά. «Την εποχή εκείνη ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να προσπαθήσουμε να διαφοροποιηθούμε από τους αμερικανούς υπερήρωες ή κάποιους ρεπόρτερ που όλοι θυμούνταν (σ.σ.: Τεντέν). Επομένως, κοιτάξαμε ξανά την ιστορία με τον Ρενέ και αξιολογήσαμε τις διαφορετικές περιόδους της γαλλικής ιστορίας. Χρειαζόμασταν κάτι πρωτότυπο, πάνω στο οποίο κανένας δεν είχε δουλέψει. Οταν φτάσαμε στη Γαλατία – Εύρηκα!» είχε δηλώσει χαρακτηριστικά. O Οβελίξ ήταν ιδέα βέβαια του Ουντερζό για να κάνει παρέα στον μικρόσωμο ήρωα με το μουστάκι.

Οι δυο τους έφτιαξαν μαζί 24 κόμικς μέχρι τον θάνατο του Γκοσινί το 1977. Ο Γκοσινί έστηνε την ιστορία ενώ ο Ουντερζό σκιτσάριζε. Μένοντας μόνος του, συνέχισε την κληρονομικά του Αστερίξ παράγοντας άλλα οχτώ βιβλία, ξεπερνώντας τον αρχικό δισταγμό του χάρη στην παρότρυνση των διαφημιστών. Τα βιβλία του πούλησαν 380 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως, μεταφράστηκαν σε 111 γλώσσες και διαλέκτους, έγιναν 15 ταινίες και κινούμενα σχέδια, ένα θεματικό πάρκο και χιλιάδες εμπορικά προϊόντα. Οι ιστορίες του Αστερίξ συνεχίστηκαν μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2011 οπότε ο Ουντερζό παρέδωσε τη σκυτάλη στους Ζαν-Ιβ Φερί και Ντιντιέ Κονράντ. Αν και δεν ήθελε να υπάρξουν νέες ιστορίες μετά τον θάνατό του, άλλαξε γνώμη εξαιτίας της ρευματοειδούς αρθρίτιδας που χτύπησε το δεξί του χέρι. Βέβαια, επέβλεπε αυστηρά τα τέσσερα νέα κόμικς που έφτιαξαν οι διάδοχοί του μέχρι τώρα. To τελευταίο βιβλίο που έφτιαξε ο ίδιος ήταν τον Σεπτέμβριο του 2005 «Και ο ουρανός έπεσε στο κεφάλι τους» όπου οι εξωγήινοι επισκέπτονται το γαλατικό χωριό αναζητώντας το μεγάλο τους όπλο.

ΧΑΜΗΛΩΝ ΤΟΝΩΝ. Παρά τον ρόλο του στη δημιουργία ενός παγκόσμιου φαινομένου, ο ίδιος ήταν χαμηλών τόνων, ένας ήσυχος καλλιτέχνης που προτιμούσε να μιλάει με τη δουλειά του.

Επομένως, αν ο θάνατος του Γκοσινί παρομοιάστηκε από τους Γάλλους με την καταστροφή του Πύργου του Αϊφελ, τότε αυτός του Ουντερζό μπορεί να είναι πιο σημαντικός για την παγκόσμια κοινότητα των κόμικς αλλά και τη γαλλική κουλτούρα ακόμη και από την κρίση που περνάει η χώρα του. Οι περιπέτειες του Αστερίξ και του φίλου του Οβελίξ αγαπήθηκαν από το κοινό σε πρώτο επίπεδο γιατί διαθέτουν πηγαίο χιούμορ. Ακόμα, η μάχη τους με τους πανίσχυρους λεγεωνάριους θυμίζει την αναμέτρηση του Δαβίδ με τον Γολιάθ, κάνοντάς τους πιο συμπαθείς. Επιπλέον, οι έμμεσες αναφορές στη γαλλική πολιτική σκηνή και τη σύγχρονη γαλλική κουλτούρα κλείνουν το μάτι στους αναγνώστες. Βέβαια, ολόκληρη η ιστορία μπορεί να θεωρηθεί παρωδία της επικαιρότητας, ίσως και κλασικών έργων τέχνης. Μέσα από καλές μεταφράσεις σε ξένες γλώσσες (αλλά και τις παραφράσεις των ονομάτων των ηρώων), το πνεύμα της σάτιρας πέρασε αλώβητο εκτός γαλλικών συνόρων και χάρισε στα κόμικς αυτά μεγάλες πωλήσεις. Οι πινελιές της Ιστορίας που μετακομίζει πλέον και στην Ευρώπη δημιουργούν νέες προσδοκίες κι ανανεώνουν το κοινό, τη στιγμή που δίνουν το έναυσμα να ψάξουν περισσότερο την ιστορική συγκυρία που θίγει.