Το στίγμα μιας Προέδρου

Η νέα Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναλαμβάνει το ύπατο πολιτειακό αξίωμα σε μία τεταμένη περίοδο, ενώπιον προκλήσεων με τις οποίες οι γενιές μας δεν έχουν βρεθεί αντιμέτωπες. Πριν από έναν αιώνα η Ευρώπη, και η Ελλάδα, είχαν να αντιμετωπίσουν ευρύτερες προσφυγικές ροές, αποτέλεσμα και αυτές πολέμων και, φευ, αιτίες νέων. Οχι πολύ νωρίτερα, μεγάλες επιδημίες μάστιζαν τοπικούς πληθυσμούς, με την ιατρική επιστήμη ανήμπορη να αντιδράσει. Η δική μας ιστορική μνήμη αντίθετα περιορίζεται στην εποχή της μεταπολιτευτικής ευμάρειας, με τη δική της πολιτική ατζέντα, την τρέχουσα πολιτική αντιπαράθεση, ενίοτε την πόλωση, αλλά και την εναλλαγή στην εξουσία. Το στοιχείο που έδινε σταθερότητα ήταν αυτή ακριβώς η εναλλαγή στην εξουσία. Και ο ρόλος του Προέδρου δεν μπορούσε παρά να εξελιχθεί ως διακοσμητικός. Υπό αυτή την έννοια, η αναθεώρηση του 1986, ανεξαρτήτως των άμεσων προθέσεων του Ανδρέα Παπανδρέου, εξέφραζε αυτή την πολιτική κουλτούρα.

Οι εποχές αλλάζουν, έτσι και οι προκλήσεις. Σε ένα εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον, με εμφανείς απειλές στην εθνική μας ασφάλεια, με δυστυχείς ανθρώπους να εγκλωβίζονται στα παιχνίδια της γείτονος, απαιτείται συνδυασμός φρόνησης και αποφασιστικότητας, πολιτική που εκφράζει μία ήπια, έλλογη δύναμη. Παράλληλα, οι προβολείς στρέφονται πιο ψηλά. Αν και αναμφίβολα είναι ευθύνη της υπεύθυνης κυβέρνησης να σχεδιάσει και να υλοποιήσει την ορθή πολιτική, το εθνικό στίγμα εν τέλει θα πρέπει να εκδηλωθεί στο ανώτατο δυνατό επίπεδο. Η Πρόεδρος θα εκφράσει το ενιαίο φρόνημα. Ενα φρόνημα υπεύθυνο, στοιχισμένο στην ευρωπαϊκή μας προοπτική, ακλόνητο απέναντι σε κάθε ακραία φωνή.

Οι στιγμές χρωματίζονται και από την επερχόμενη επιδημία. Η αντιμετώπισή της είναι πρωτίστως ζήτημα συντονισμού και υποδομών. Αλλά όχι μόνο. Η Πρόεδρος θα εκφράσει την ευαισθησία, απέναντι στους συμπολίτες μας, και ιδίως στους αδύναμους και τους ηλικιωμένους. Την ανθρωπιά, που έχει ανάγκη μία κοινωνία τραυματισμένη από την κρίση. Την κατανόηση, που υπερβαίνει τα ευθυνόφοβα αντανακλαστικά μας, και την κυρίαρχη στη δημόσια κουλτούρα τάση μας να επιρρίπτουμε ευθύνες προς όλους για κάθε αστοχία.

Φυσικά, θα μας επισημανθεί, κάθε εποχή έχει τα θέματά της. Ποιος θα περίμενε ότι πριν από πέντε χρόνια, όταν ανέλαβε ο νυν Πρόεδρος, θα ετίθετο σε διακινδύνευση η παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη; Ο απερχόμενος Πρόεδρος έδωσε το στίγμα του εκείνη τη στιγμή. Επάξια θα ανταποκριθεί και η Πρόεδρος Κατερίνα Σακελλαροπούλου στις προκλήσεις των νέων καιρών.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι επίκουρος καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.