Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Σονάτες για πιάνο έργα 78 και 106 «Hammerklavier», Πέτερ Ρέζελ, Eterna

Η Eterna υπήρξε μία από τις πιο ενδιαφέρουσες «μεσαίου» μεγέθους δισκογραφικές εταιρείες για κάποιες δεκαετίες, από τα μεταπολεμικά χρόνια μέχρι την εποχή της επανένωσης της Γερμανίας. Σήμερα, ο κατάλογός της υπάρχει κάτω από το λογότυπο της εξίσου ενδιαφέρουσας Berlin Classics. Το «ατύχημα» για την Eterna ήταν ότι επρόκειτο για ανατολικογερμανική εταιρεία. Και, όπως τα πάντα σε εκείνη τη χώρα μετά τον Οκτώβριο του 1990, έτσι και αυτή απορροφήθηκε από κάτι μεγαλύτερο δυτικό. Ατύχημα, καθώς ο κατάλογός της έπεσε για δεκαετίες στο ημίφως: πολύ σημαντικές ηχογραφήσεις της δεν έχουν δει ξανά το φως μέχρι και σήμερα. Αυτό αποκτά επιπλέον σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι μένοντας μακριά από τη διεθνοποίηση, η Ανατολική Γερμανία διατήρησε μετά τον Πόλεμο συγκριτικά πιο έντονο το παλιό αποτύπωμα της προπολεμικής γερμανικής μουσικής ταυτότητας από ό,τι η Δυτική.

Σημείο αναφοράς της εταιρείας ήταν η πλήρης έκδοση Μπετόβεν, στην προηγούμενη μεγάλη επέτειο. Εκεί μπορούσε να βρει κανείς διαμάντια της δισκογραφίας, όπως τα πλήρη κουαρτέτα εγχόρδων με το σπουδαίο Κουαρτέτο Σούσκε. Υπήρχαν και οι πλήρεις σονάτες για πιάνο με τον μεγάλο Ζέχλιν, που, σε αντίθεση με τα κουαρτέτα, σήμερα είναι αδύνατο να βρεθούν. Αργότερα, ένας άλλος, νέος τότε, πιανίστας, εισέβαλε στη διεθνή σκηνή μέσα από τις ηχογραφήσεις του με έργα Μπετόβεν για την εταιρεία: ο Πέτερ Ρέζελ. Ηχογράφησε υποδειγματικά με τη Συμφωνική του Βερολίνου και μαέστρο τον Κλάους Πέτερ Φλορ τα πλήρη Κοντσέρτα του Μπετόβεν για πιάνο, καθώς και λίγες από τις σονάτες του. Τώρα, για τη φετινή επέτειο των 250 χρόνων του Μπετόβεν, η ETERNA επανεκδίδει κάποιες από τις ηχογραφήσεις της σε έργα του συνθέτη, με τα αυθεντικά τους εξώφυλλα και με πολύ καλά επεξεργασμένο ήχο – όχι ότι το είχαν ανάγκη: οι ηχοληψίες στην Ανατολική Γερμανία από τη δεκαετία του ’50 και μετά υπήρξαν επίσης υποδειγματικές.

Γέννημα – θρέμμα της Δρέσδης και της μεγάλης μουσικής παράδοσής της, ο Ρέζελ έγινε φέτος 75 ετών. Ουδέποτε υπήρξε πιανίστας «πρώτης γραμμής» με όρους διεθνούς μάρκετινγκ. Ομως, πάντοτε ήταν – και παραμένει – ένας από τους σοβαρότερους της εποχής μας. Η καριέρα του επικεντρώθηκε στην ιδιαίτερη πατρίδα του και ευρύτερα στη Γερμανία, στις μεγάλες πόλεις της ΕΣΣΔ όταν αυτή υπήρχε και, τα τελευταία χρόνια, με τεράστια επιτυχία στην Ιαπωνία. Εκεί ο Ρέζελ ηχογράφησε τον πλήρη κύκλο με τις Σονάτες για πιάνο του Μπετόβεν, όπως και πάλι τα πέντε Κοντσέρτα, καθώς και όλα τα «μεγάλα» του Μότσαρτ. Δυστυχώς, αυτές οι ηχογραφήσεις ουδέποτε έφτασαν στην Ελλάδα λόγω του απαγορευτικού για την αγορά κόστους των ιαπωνικών δίσκων που είναι πολύ δυσεύρετοι και πανάκριβοι και μέσω Διαδικτύου. Αυτή η ηχογράφηση της ETERNA με δύο σονάτες και, ιδίως, με τη «Hammerklavier», αποζημιώνει πάντως το προαναφερθέν κενό. Ο Ρέζελ είναι πιανίστας παλαιάς κοπής με την καλύτερη έννοια του όρου: χωρίς «μόδες» και «εξυπνάδες», διαβάζει τον Μπετόβεν με στέρεη ισορροπία ανάμεσα στην gravitas και την ευαισθησία που απαιτεί το έργο του, χωρίς να χάνει κανέναν από τους δύο πυλώνες στις ερμηνείες του. Δεν παίζει ως «βιρτουόζος». Οχι επειδή δεν μπορεί, αλλά επειδή δεν θέλει – και ευτυχώς. Εξαιρετικός δίσκος, ακολουθούν και ορισμένοι ακόμα από την ETERNA για το έτος Μπετόβεν, αλλά, δυστυχώς, όχι και εκείνη η παλιά, (σχεδόν) πλήρης, υπέροχη έκδοσή της.

Μπαχ: Τα Κατά Ματθαίον Πάθη, Κολέγιο Μπαχ της Ιαπωνίας, Μασαάκι Σουζούκι, Bis, 2 SACD

Το έργο του σπουδαίου Ιάπωνα Μασαάκι Σουζούκι στον Μπαχ έχει αναφερθεί και άλλοτε εδώ αναλυτικά. Με το συγκρότημά του, το Κολέγιο Μπαχ της Ιαπωνίας, έχει ηχογραφήσει περίπου τα (αχανή), ορχηστρικά και φωνητικά, άπαντα του Μπαχ. Τώρα, είκοσι χρόνια μετά την πρώτη του ηχογράφηση στα «Κατά Ματθαίον Πάθη» το 1999, ίσως το σημαντικότερο έργο του Μπαχ και ενδεχομένως και της μουσικής στο σύνολό της, αν μπορεί να ειπωθεί κάτι τέτοιο, ο Σουζούκι επιστρέφει με μία νέα ηχογράφηση του έργου. Σε αυτά τα είκοσι χρόνια, η ανάγνωσή του μπορεί να ωρίμασε στον έναν ή τον άλλο βαθμό, αλλά δεν άλλαξε ουσιαστικά. Πάντως αυτή η νέα ηχογράφηση με τους σολίστ, Ιάπωνες και Γερμανούς κυρίως, να είναι απόλυτα εναρμονισμένοι με την αντίληψη του μαέστρου τους και να την υπηρετούν στην πληρότητά της, είναι μία πολύ ευτυχής στιγμή της φετινής δισκογραφικής παραγωγής. Αναμφίβολα ήδη παίρνει τη θέση της ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ηχογραφήσεις της εποχής μας στο απίστευτα απαιτητικό αυτό έργο.