Πώς θα απογειωθεί το Εθνικό Σύστημα Υγείας

Το ελληνικό σύστημα υγείας ταξινομείται μεταξύ των χειρότερων στην ΕΕ και τον ΟΟΣΑ, είτε βάσει της αξιολόγησης των πολιτών (Euro Barometer, 2016) είτε βάσει των τυποποιημένων δεικτών για τις υπηρεσίες υγείας (Euro Health Consumer Index, 2017).

Στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς έχουμε εκπονήσει μια συνολική μελέτη για την αναδόμηση του συστήματος υγείας και την αναδιοργάνωση της λειτουργίας του. Οι βασικές προτάσεις είναι οι εξής:

Επικέντρωση του υπουργείου Υγείας στις επιτελικές του αρμοδιότητες και απεμπλοκή από την καθημερινή διοίκηση και λειτουργία των νοσοκομείων.

Δημιουργία νέου ΕΣΥ ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου και υπαγωγή σ’ αυτό των κρατικών νοσοκομείων και των μονάδων πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, με τη μορφή ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

Συγκέντρωση των δημόσιων πόρων υγείας (κρατική χρηματοδότηση και ασφαλιστικές εισφορές) στον ΕΟΠΥΥ και αξιοποίηση των μοναδικών χαρακτηριστικών του για τον επηρεασμό της δράσης όλων των δημόσιων και ιδιωτικών προμηθευτών υπηρεσιών υγείας.

Οι προτεινόμενες αλλαγές δεν θα χρειαστούν πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση. Αντίθετα, η επιτυχής εφαρμογή τους θα αυξήσει την παραγωγική δυναμικότητα του ΕΣΥ από το 60% σήμερα στο 90% μετά τις αλλαγές. Επιπλέον, η αναμενόμενη βελτίωση της λειτουργίας των δημόσιων νοσοκομείων θα προκαλέσει σημαντική αύξηση των εισροών από την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά.

Οσον αφορά στο δεύτερο μεγαλύτερο πρόβλημα του τομέα υγείας της χώρας, την επιβάρυνση των νοικοκυριών με ιδιωτικές δαπάνες υγείας που ανέρχονται στο 40% των συνολικών δαπανών υγείας, έχουμε προτείνει τη συγκρότηση ενός καινοτόμου σχήματος Σύμπραξης Δημόσιου – Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) μεταξύ του ΕΟΠΥΥ και του ιδιωτικού τομέα. Ο ιδιωτικός τομέας στην περίπτωση αυτή είναι τα Επαγγελματικά Ταμεία Ασφάλισης Υγείας καθώς και οι ασφαλιστικές εταιρείες. Η σύμπραξη αυτή προτείνεται να δομηθεί με βάση την αντίστοιχη ΣΔΙΤ που εφαρμόζεται στο γαλλικό σύστημα υγείας.

Μέσω των κατάλληλων ΣΔΙΤ το Δημόσιο, χωρίς να επενδύσει ένα ευρώ, μπορεί να «εκμεταλλευτεί» τον ιδιωτικό τομέα και να αποκτήσει πρόσβαση στην τελευταία εξέλιξη της τεχνολογίας, με θεαματική βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες, και με πλήρη χρηματοδότηση από τον ιδιωτικό τομέα. Κάθε ΣΔΙΤ έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες και, επομένως, χρειάζεται προσεκτική στάθμιση όλων των σχετικών παραμέτρων.

Στον τομέα της υγείας, το αντικείμενο της ΣΔΙΤ μεταξύ του ΕΟΠΥΥ και του ιδιωτικού τομέα αφορά στην από κοινού εκπόνηση και τιμολόγηση ασφαλιστικών πακέτων υπηρεσιών υγείας που θα καλύπτουν τις ιδιωτικές δαπάνες υγείας των πολιτών, οι οποίες ανέρχονται σήμερα στα 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Καλύπτουν τις πάσης φύσεως δαπάνες που δεν καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ και, επομένως, πληρώνονται από τους πολίτες για νοσοκομειακή περίθαλψη, για διαγνωστικές εξετάσεις, για ίδια συμμετοχή στα φάρμακα και ιατρικά υλικά, για «φακελάκια», κ.λπ.

Η ασφαλιστική κάλυψη των ιδιωτικών δαπανών υγείας των πολιτών θα είναι προαιρετική και συμπληρωματική προς την υποχρεωτική ασφάλιση υγείας που προσφέρει ο ΕΟΠΥΥ. Για τη μεγαλύτερη δυνατή κάλυψη του πληθυσμού πρέπει να χρησιμοποιηθούν τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης Υγείας καθώς και τα δίκτυα πωλήσεων των ασφαλιστικών εταιρειών (στη Γαλλία ασφαλίζεται προαιρετικά το 93% του πληθυσμού, με κρατική επιδότηση του ασφαλίστρου για φτωχούς, ανέργους, χρονίως πάσχοντες).

Τα ετήσια ασφάλιστρα των εναλλακτικών πακέτων καλύψεων θα κυμαίνονται μεταξύ των 100 και 400 ευρώ. Εκτιμάται ότι εάν ασφαλιστεί το 40% έως 50% του πληθυσμού, τα συνολικά έσοδα θα προσεγγίσουν το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ και αυτά θα κατευθυνθούν κυρίως στις δημόσιες δομές υγείας. Ο τελικός στόχος της προτεινόμενης ΣΔΙΤ είναι να μειωθεί η επιβάρυνση των νοικοκυριών για ιδιωτικές δαπάνες υγείας από το σημερινό 40% στο 15%. Η επίτευξη του στόχου αυτού είναι απόλυτα εφικτή εάν τηρηθούν οι προδιαγραφές των σχετικών μελετών και επιδιωχθεί ένα μίνιμουμ πολιτικής συναίνεσης.

Συμπερασματικά, με την εφαρμογή του συνόλου των προτεινόμενων παρεμβάσεων ο ΕΟΠΥΥ, σε συνεργασία με το ΕΣΥ ΝΠΔΔ, θα επηρεάσουν καθοριστικά τη λειτουργία των νοσοκομείων του ΕΣΥ, με συνέπεια τη δραστική αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες. Αυτό δεν ήταν δυνατόν να γίνει στα 40 χρόνια της Μεταπολίτευσης, διότι ουσιαστικά το ΕΣΥ εξυπηρετούσε τις πολιτικές επιδιώξεις των κομμάτων και των ομάδων συμφερόντων και όχι τα συμφέροντα των ασθενών.

Εάν το Εθνικό Σύστημα Υγείας αποπολιτικοποιηθεί, μέσω των παρεμβάσεων που προτείνονται εδώ, τότε σύντομα θα ξεπεράσει το επίπεδο υπηρεσιών των ιδιωτικών νοσοκομείων, όπως συμβαίνει με τα δημόσια νοσοκομεία σε όλη την Ευρώπη. Το γεγονός αυτό θα προκαλέσει την προσέλκυση σημαντικών εισροών από την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά, η οποία σύντομα θα προσεγγίσει το 1 δισ. ευρώ σε ασφάλιστρα υγείας. Τα ποσά αυτά θα πολλαπλασιαστούν εάν υλοποιηθεί με επιτυχία η προτεινόμενη Σύμπραξη Δημόσιου – Ιδιωτικού Τομέα. Αυτή η νέα ροή πρόσθετων πόρων στο ΕΣΥ θα είναι σταθερή διαχρονικά, καθώς οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες θα έχουν βρει μια αξιόπιστη εναλλακτική έναντι των ολιγοπωλιακών καταστάσεων που αντιμετωπίζουν με τα ιδιωτικά νοσοκομεία τα τελευταία 30 χρόνια.

Οι πρόσθετες εισροές στο ΕΣΥ θα οδηγήσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα στον διπλασιασμό των αμοιβών των γιατρών και του λοιπού νοσηλευτικού προσωπικού, κατά μέσο όρο, με αποτέλεσμα οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να έχουν ισχυρά κίνητρα για την υποστήριξη των αλλαγών που θα δημιουργήσουν ένα νέο Εθνικό Σύστημα Υγείας στο οποίο θα είναι υπερήφανοι να εργάζονται.

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος είναι καθηγητής Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Θα συμμετάσχει στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών στην ενότητα «Public Private Cooperation in Healthcare and Retirement Insurances, a Prerequisite for a Cohesive Social Policy» την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2020 στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών