«Παλικαράδες» από κούνια

Τα παιδιά της φίλης μου, μαθητές Δημοτικού, την ημέρα που πέρασα από το σπίτι τους έπαιζαν το γνωστό επιτραπέζιο με τον τραπεζίτη. Πλησίασα για να ξαναθυμηθώ τα σπιτάκια που «χτίζαμε» σε «οικόπεδα» δυόμισι τετραγωνικών εκατοστών, τις εντολές, τις αποφάσεις, τον «σταθμό Πελοποννήσου». Ομως επρόκειτο για μια νέα βερσιόν – όπως μαθαίνω, κυκλοφορούν δεκάδες παραλλαγές. Η συγκεκριμένη δίνει στους παίκτες τη δυνατότητα να κάνουν κάποιες ζαβολιές. Σε μια καρτέλα με τίτλο «Ακολουθεί ο κατάλογος με τις ζαβολιές που θα έχεις την ευκαιρία να φέρεις σε πέρας στη διάρκεια του παιχνιδιού» και με χαρακτηριστικά σκίτσα για την καθεμία αναγράφονταν μεταξύ άλλων: «Δωρεάν διαμονή: απόφυγε να πληρώσεις ενοίκιο», «Πειραγμένα ζάρια: αγνόησε τα ζάρια και κινήσου όσες θέσεις θέλεις εσύ», «Αισχροκέρδεια: χρέωσε έναν παίκτη υψηλότερο ενοίκιο απ’ όσο οφείλει», «Καταπατητής: πάρε εσύ το ενοίκιο για την ιδιοκτησία κάποιου άλλου», «Φραγκοφονιάς: όταν χρωστάς ρέστα σε άλλον παίκτη, δώσε του λιγότερα στη ζούλα», «Αυθαίρετα κτίσματα: τοποθέτησε ένα ξενοδοχείο από την τράπεζα ή την ιδιοκτησία άλλου παίκτη στη δική σου ιδιοκτησία», «Πλαστογραφία εντολής: αντί να κάνεις αυτό που γράφει η κάρτα εντολής, κάνε ό,τι θέλεις εσύ».

Απέφυγα να ρωτήσω λεπτομέρειες. Αλλωστε τα πιτσιρίκια συζητούσαν ακόμη αν θα έπαιζαν την παρτίδα με ή χωρίς ζαβολιές. Πάντως, ούτως ή άλλως, ήξεραν ήδη τι σημαίνουν και πώς γίνονται πράξη η αισχροκέρδεια, η πλαστογραφία, η καταπάτηση. Θέλω να ελπίζω ότι μέσα στην εξέλιξη του παιχνιδιού θα υπάρχει ένα δίχτυ προστασίας των παιδιών ως προς το ηθικό αντίκρισμα των συγκεκριμένων πράξεων. Ή, τέλος πάντων, σε μια άλλη εποχή θα μπορούσε όλο αυτό να είναι γραφικό. Και στα χρόνια μου παίζαμε «κλέφτες κι αστυνόμους» και κάποιοι έπρεπε να είναι οι κλέφτες. Τα σημερινά παιδιά όμως είναι αυτά που γεννήθηκαν, μεγάλωσαν ή γνώρισαν τον κόσμο μέσα στην έξαρση του αντιμνημονιακού μένους. Από τις πρώτες τους αναμνήσεις, πιθανόν, να είναι τα πλάνα με τους Αγανακτισμένους να στήνουν κρεμάλες για τους πολιτικούς. Είδαν μαθητές να μουντζώνουν στις παρελάσεις υπουργούς και φοιτητές να τραμπουκίζουν καθηγητές τους. Εισέπραξαν μια αίσθηση ότι το «δανεικά κι αγύριστα» είναι αξιοπρέπεια και όχι κουτσαβακισμός όπως πιστεύαμε εμείς. Διαπίστωσαν ότι τα ντου του Ρουβίκωνα εγκαθίστανται ως ιδιότυπη κανονικότητα και μπέρδεψαν το δίκιο με τον τσαμπουκά, τη στοχοποίηση με τη μαγκιά. Εξοικειώθηκαν με έννοιες όπως η κατάληψη και η καταστροφή ξένης ιδιοκτησίας. Είναι τα παιδιά του μπάχαλου και του ξηλώματος αξιών.

Τον τελευταίο καιρό ακούμε για κρούσματα ακραίας βίας ακόμη και σε δημοτικά σχολεία και για συμμορίες πρωτοεφήβων. Δεν εκπλήσσομαι. Μου φαίνονται προαναγγελθέντα φαινόμενα. Διότι θυμάμαι αυτούς που έλεγαν ότι τις συνέπειες του «ουστ» και του «ψόφα» θα τις δούμε στις επόμενες γενιές. Ελπίζω μόνο στο ότι οι νέοι άνθρωποι αντιδρούν, συνήθως, σε αυτά που «κληρονόμησαν». Και ότι από τη γενιά του μπάχαλου θα προκύψουν νέες αξίες.