Πέντε ξένοι επενδυτές μπορούν να αλλάξουν την Ελλάδα

Ειδικεύεται στις πολύ μεγάλες οικονομίες, επιπέδου G7 ή Κίνας. Και στις χειρότερες δυνατές οικονομικές κρίσεις, «σαν αυτή που έζησε η Ελλάδα μεταξύ 2010 και 2017», όπως λέει κι ο ίδιος. Ο Μάρτιν Γουλφ, ένας από τους διασημότερους οικονομικούς σχολιαστές των «Financial Times», που θα έχει συζήτηση με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη  στο φετινό φόρουμ των Δελφών, παρακολούθησε στενά την πορεία της ελληνικής οικονομίας όσο η κρίση της βρισκόταν σε εξέλιξη. Τόσο στενά που γνωρίζει πια λεπτομέρειες για το εγχώριο πολιτικό σύστημα – για τα «είδη» των πολιτικών, π.χ., που ευδοκιμούν και στα δύο μεγάλα κόμματα, λεπτομέρειες δηλαδή τις οποίες συνήθως αντιλαμβάνεται κάποιος που έχει ανδρωθεί εντός ελληνικού πλαισίου, όχι ένας βρετανός απόφοιτος της Οξφόρδης. Και μας έχει αναλύσει τόσο εις βάθος που μέχρι και σήμερα επιμένει ότι η κρίση εδώ ήταν πρώτα πολιτική και μετά οικονομική. Τώρα η Ελλάδα δεν είναι στο ραντάρ του, γιατί δεν εμπίπτει σε καμία από τις δύο κατηγορίες που εκείνος αναλύει. Ωστόσο, «η ζημιά είναι ακόμη εκεί» λέει, εξηγώντας γιατί οι πολίτες της δεν νιώθουν τη βελτίωση που όλοι παρατηρούν στους οικονομικούς της δείκτες τα – κατά την επισήμανσή του – δύο τελευταία χρόνια. Οταν πάντως ερωτάται για το μέλλον της, εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος. Βρετανικά συγκρατημένα αισιόδοξος, για την ακρίβεια.

Στην πλειονότητά του ο ευρωπαϊκός Τύπος εμφανίζεται ιδιαίτερα αισιόδοξος για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Συμμερίζεστε αυτή την αισιοδοξία;

Η ελληνική κρίση ήταν η πιο βαθιά που έχω δει ποτέ, ίσως βαθύτερη και από τη Μεγάλη Υφεση. Και είχε καταστροφική επίδραση στην πολιτική σκηνή της χώρας. Οταν κοιτάω τα στοιχεία, βλέπω πως η οικονομία σας βρίσκεται ακόμη στη σκιά, είναι σημαδεμένη από την κρίση. Ωστόσο, τα στοιχεία είναι ήδη καλύτερα, συγκρινόμενα με εκείνα της περιόδου της μεγάλης κρίσης. Η ελληνική οικονομία τα δύο τελευταία χρόνια έχει ένα μικρό θετικό πρόσημο. Αν μάλιστα συνεχίσει να έχει ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 2%, λογικά θα επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα το 2030 – δεδομένου του γεγονότος πως σήμερα το ΑΕΠ είναι κατά 20% μικρότερο από εκείνο που είχε η χώρα προτού ξεκινήσει η κρίση. Ισως βέβαια η οπτική μου να είναι υπερβολικά απαισιόδοξη. Πλέον, υπάρχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη τόσο στην οικονομία όσο και στο πολιτικό σύστημα. Πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που γίνονται ή έχουν εξαγγελθεί δείχνουν να είναι στη σωστή κατεύθυνση. Ολα αυτά όμως θα φανούν σε μία δεκαετία περίπου, αφού τότε θα αρχίσουν να νιώθουν την επίδρασή τους οι έλληνες πολίτες. Θα μπορούσε πάντως να πάει και καλύτερα η ελληνική οικονομία, να τρέξει με μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης. Τα πράγματα στην οικονομία εξάλλου δεν είναι πάντα απολύτως προβλέψιμα, και αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ένα στάδιο που δεν ξέρουμε ακόμη με σιγουριά τι θα γίνει στο μέλλον.

Εχει γίνει η Ελλάδα «η γη της ευκαιρίας» για τους επενδυτές;

Ο τρόπος που οι έξω βλέπουν την Ελλάδα έχει αλλάξει χωρίς καμία αμφιβολία. Το 2015 σκεφτόμασταν ότι και τα δύο μεγάλα κόμματα της χώρας κατέβαλαν μια μεγάλη – εθνική, θα έλεγα – προσπάθεια να σκοτώσουν την οικονομία. Λέγαμε πως δεν υπάρχει ελπίδα, ότι η ελληνική πολιτική σκηνή θα γινόταν no man’s land, έρημος. Κι όμως, η Ελλάδα δεν έφυγε από το ευρώ, τήρησε τα συμφωνηθέντα με τους εταίρους κι έχει πια μια σχετική σταθερότητα, καθώς και μια φιλοεπιχειρηματική κυβέρνηση. Το ερώτημα είναι: «Αρκούν αυτά για να ρίξουν αληθινά λεφτά οι επενδυτές;». Αν έπρεπε να μαντέψω, θα έλεγα πως η Ελλάδα είναι ένα ενδιαφέρον μέρος για επενδύσεις, σταθερό, ευρωπαϊκό, με σκληρά εργαζόμενους και σχετικά καλά μορφωμένους ανθρώπους. Εχει λοιπόν δυνατότητες. Ειδικά στους τομείς του τουρισμού, των υπηρεσιών αλλά και στα λιμάνια. Ενας μικρός αριθμός ξένων επενδυτών θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά με βάση το μέγεθος της χώρας, ας πούμε τέσσερις με πέντε. Σίγουρα βοηθά και η γεωγραφική της θέση, γιατί η Βόρεια Αφρική και η Τουρκία είναι εξαιρετικά ασταθείς, το ίδιο και η Ιταλία. Ο μόνος ανταγωνισμός για την Ελλάδα, ως προς την προσέλκυση επενδύσεων, προέρχεται από την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Κάποιοι αναλυτές φοβούνται μια νέα ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας. Είναι πιθανή;

Οι υφέσεις δεν προβλέπονται. Ούτε οι κρίσεις. Δεν είναι συνηθισμένα γεγονότα, εξού και πρέπει να το σκεφτούμε κάπως διαφορετικά: Ποιες είναι οι πιθανότητες και ποια τα ρίσκα για την παγκόσμια οικονομία; Τα περισσότερα χρόνια αυτή αναπτύσσεται. Φέτος όμως υπάρχουν και ρίσκα. Το πρώτο είναι ο κορωνοϊός, το δεύτερο αφορά τις γεωπολιτικές συνθήκες σε Μέση Ανατολή και Νότια Ασία. Ως προς τις πιθανότητες τώρα: Η αμερικανική οικονομία παραμένει ισχυρή. Η κινεζική, παρά τον κορωνοϊό, πιθανότατα θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμό 5% και φέτος. Η ευρωζώνη είναι μια αδύναμη οικονομία. Το πιθανότερο λοιπόν σενάριο είναι πως θα υπάρχει μια σχετική ανάπτυξη, απλώς το ρίσκο να πάει κάτι στραβά δεν είναι μηδενικό, είναι περίπου 1 προς 5. Οπότε, εφόσον δεν συμβεί κάτι «κολοσσιαίο», η παγκόσμια οικονομία θα έχει μια μετριοπαθή, αλλά όχι ισχυρή ανάπτυξη το 2020.