Η λίρα, μεγάλη χαμένη στα μέτωπα του Ερντογάν

Ενώπιον νέων μεγάλων προκλήσεων βρίσκεται η τουρκική οικονομία, καθώς το εθνικό νόμισμα της χώρας, η λίρα, δέχεται εκ νέου πιέσεις δημιουργώντας εκρηκτικό κοκτέιλ που θέτει σε κίνδυνο τις προσπάθειες ανάκαμψης. Η ισοτιμία της λίρας Τουρκίας διαμορφώνεται ξανά πάνω από τη σχέση 1 προς 6 απέναντι στο δολάριο. Πρόκειται για τα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάιο, την ώρα που η κεντρική τράπεζα της χώρας βρίσκεται σε σταυροδρόμι για το εάν θα πρέπει να συνεχίσει την πολιτική νομισματικής χαλάρωσης.

Το δολάριο χθες έφτασε τις 6,0691 λίρες σπάζοντας ξανά το ψυχολογικό φράγμα των 6 λιρών. Οι αγορές φοβούνται για την οικονομία της Τουρκίας, καθώς αυξάνονται εκ νέου οι εντάσεις στη Συρία και καθώς θεωρούν ότι η χαλαρή νομισματική πολιτική της κεντρικής τράπεζας μπορεί να κάνει πιο τρωτό το εθνικό νόμισμα, αυξάνοντας ταυτόχρονα και τον ήδη υψηλό πληθωρισμό.

Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας Μουράτ Γιουσάλ ανακοίνωσε χθες την έκτη κατά σειρά μείωση των επιτοκίων για τους τελευταίους επτά μήνες, η οποία ήταν όμως η χαμηλότερη λόγω των νέων πιέσεων στη λίρα. Τα επιτόκια μειώθηκαν από το 11,25% στο 10,75%, ενώ στο σχετικό ανακοινωθέν η κεντρική τράπεζα προειδοποίησε για τον υψηλό δανεισμό στη χώρα και εξάλειψε προηγούμενες αναφορές για βελτίωση του πληθωρισμού. Από τον περασμένο Ιούλιο τα επιτόκια έχουν μειωθεί στην Τουρκία κατά 13,25%, καθώς ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν θέλει πιο φθηνό δανεισμό για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Ο Ερντογάν μάλιστα φέρεται να θέλει να δει τα ονομαστικά επιτόκια να υποχωρούν ακόμα και κάτω από το 10%.

Είναι ενδεικτικό ότι ο προκάτοχος του Γουσάλ στην κεντρική τράπεζα εγκατέλειψε τη θέση του επειδή δεν ήθελε να ακολουθήσει τόσο χαλαρή νομισματική πολιτική όσο η σημερινή. Ο ίδιος ο Ερντογάν φαίνεται να πιστεύει ότι η μείωση των επιτοκίων είναι πιο αποτελεσματικό όπλο για την υποχώρηση των τιμών.

Πλέον τα πραγματικά επιτόκια στην Τουρκία εάν υπολογιστεί και ο πληθωρισμός είναι αρνητικά, στο μείον 1,4%. Τον τελευταίο μήνα η λίρα έχει χάσει 3% έναντι του δολαρίου. Τα προηγούμενα δύο χρόνια η λίρα Τουρκίας έχει χάσει 36% έναντι του αμερικανικού νομίσματος, αρχής γενομένης από την κρίση του 2018, όταν η Αγκυρα είχε μεγάλη κόντρα με την Ουάσιγκτον.

Για να αντιμετωπιστούν οι επιθέσεις στη λίρα, οι Αρχές της Τουρκίας έχουν λάβει μέτρα ώστε ξένοι επενδυτές να μην μπορούν να στοιχηματίζουν εύκολα υπέρ νέας διολίσθησης του εθνικού νομίσματος της χώρας. Την ίδια στιγμή οι κρατικές τράπεζες έχουν αναλάβει δράση γεμίζοντας την αγορά με δολάρια σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η λίρα.

Η πληθωρισμός στη χώρα πάντως εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, καθώς αυξάνει συνεχώς τις τιμές των εισαγόμενων προϊόντων. Ο πληθωρισμός στην Τουρκία διαμορφώθηκε τον Ιανουάριο σε 12,2%. Η κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι ο κίνδυνος νέων αυξήσεων στις τιμές είναι υπαρκτός και ότι το πρώτο φετινό τρίμηνο ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στα επίπεδα του 11,5%, για να αρχίσει να υποχωρεί στη συνέχεια. Ο στόχος που θέτει η κυβέρνηση για τον πληθωρισμό έως τα τέλη του έτους είναι 8,2%.

Μεγάλο μέρος των δανείων επιχειρήσεων αλλά και νοικοκυριών στην Τουρκία είναι σε δολάρια και αυτός είναι ένας ακόμα βασικός λόγος που η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ισοτιμία του εθνικού της νομίσματος. Με τα πιο χαμηλά επιτόκια, νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην Τουρκία φαίνεται ότι βλέπουν τα χρέη τους να αυξάνονται. Οι εγχώριες πιστώσεις αυξήθηκαν πάνω από 10% ολόκληρο το 2019, ενώ μεγάλη αύξηση έχει καταγραφεί στη χορήγηση στεγαστικών δανείων. Επίσης η Αγκυρα έχει αυξήσει σημαντικά τις κρατικές δαπάνες για να τονώσει την οικονομία.