Ανθρωπος χωρίς όπλα

«Μια κρυφή ζωή» (A hidden life, Γερμανία / ΗΠΑ, 2019). Δράμα του Τέρενς Μάλικ.

Με δραματουργικό χρόνο την περίοδο ανάμεσα στο 1939 και το 1943 και μια ιστορία που στηρίζεται σε πραγματικά γεγονότα, ο κορυφαίος αμερικανός σκηνοθέτης σπουδαίων ταινιών, όπως το «Badlands», το «Δέντρο της ζωής» και η «Λεπτή κόκκινη γραμμή», κινηματογραφεί τον Γολγοθά ενός ανθρώπου αποφασισμένου να μην υποκύψει στις πιέσεις που θα τον αναγκάσουν να απαρνηθεί τα «πιστεύω» και την ιδεολογία του.

Είναι ο Γολγοθάς του Φραντς Γιάγκερστατερ (έκτακτος ο γερμανός ηθοποιός Αουγκούστ Ντιλ), ενός αυστριακού αγρότη, συζύγου και πατέρα, ο οποίος αρνείται να πολεμήσει για τη Γερμανία όταν το ναζιστικό καθεστώς τον καλεί για να το κάνει (πρόκειται για υπαρκτό πρόσωπο).

Ο Μάλικ εμμένει με πάθος στο πείσμα του Φραντς, ο οποίος ίσως με φόβο, όχι όμως διαμαρτυρόμενος, καταπίνει όλη την ταπείνωση, την απαξία, την απόρριψη, ακόμη και τη σωματική βία του περιβάλλοντος με το οποίο δεν θέλει να έχει καμία σχέση, αλλά στο οποίο είναι αναγκασμένος να επιβιώσει. Η ταινία είναι περισσότερο το εσωτερικό ταξίδι αυτού του πιστού ανθρώπου – ο Μάλικ οδηγεί τον θεατή βαθιά μέσα στην ψυχή του Φραντς και το ωραίο είναι ότι ο τελευταίος δεν δέχεται να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους έχει πάρει τις αποφάσεις του.

Η «Κρυφή ζωή», μια μεγάλης διάρκειας ποιητική δημιουργία στην οποία η φύση παίζει σημαίνοντα ρόλο, όπως εξάλλου συμβαίνει σε όλες τις ταινίες του Μάλικ, αποκτά τη μορφή θρησκευτικής παραβολής. Γιατί με την όλη στάση του, ο Φραντς Γιάγκερστατερ παραπέμπει αμέσως στον Ιησού Χριστό.

Βαθμολογία: 8

«Ο κύριος Τζόουνς» (Mr. Jones, Πολωνία / Αγγλία / Ουκρανία, 2019). Πολιτική ταινία της Ανιέσκα Χόλαντ.

«Μια ταινία πρέπει να είναι πρώτα καλή και μετά πολιτική» μου είχε πει κάποτε ο Ροβήρος Μανθούλης, και η φράση αυτή περνούσε από το μυαλό μου ενώ παρακολουθούσα το άνευρο αυτό πολιτικό δράμα της πολωνής σκηνοθέτριας Ανιέσκα Χόλαντ. Οι Ρώσοι που έρχονται σε σύγκρουση με τον ουαλό δημοσιογράφο Γκάρετ Τζόουνς (Τζέιμς Νόρτον), όνειρο του οποίου ήταν μια συνέντευξη από τον Ιωσήφ Στάλιν, είναι τόσο γραφικά «κακοί» που προκαλούν μειδίαμα, την ώρα που ο πρώτος καταντά βαρετός με την αχαλίνωτη αγαθοσύνη, ευγένεια και ηθική του. Το φιλμ είναι επίπεδο, μονόχνοτο και τρομερά στρατευμένο, θυμίζοντας ξεπερασμένο σινεμά αλλοτινών εποχών. Ωστόσο, το ίδιο το θέμα δεν παύει να κινεί την περιέργεια διότι φέρνει στο φως μια ιστορία λίγο ως πολύ ξεχασμένη, το πώς μεταφέρθηκε στη Δύση η πληροφορία του μεγάλου λιμού στη Ρωσία της δεκαετίας του 1930, κάτι που κατάφερε ο κ. Τζόουνς ρισκάροντας τη ζωή του.

Βαθμολογία: 6

«Γκρέτελ & Χάνσελ» (Gretel & Hansel, Καναδάς / ΗΠΑ / Ιρλανδία / Νότια Αφρική). Θρίλερ του Οσγκουντ Πέρκινς.

Ο Οσγκουντ Πέρκινς υπηρετεί με σεβασμό το όραμα των σπουδαίων παραμυθάδων, των αδερφών Γκριμ, καταθέτοντας μια ατμοσφαιρική μεταφορά στον κινηματογράφο – η τελευταία από τις αρκετές μέχρι σήμερα – του κλασικού παραμυθιού τους. Η εκδοχή αυτή εστιάζει κυρίως στη δυναμική του κοριτσιού (Σοφία Λίλις) που έχει χαθεί με τον αδελφό της (Σάμουελ Λίκι) στα βάθη ενός τρομακτικού δάσους όπου αναζητούν τροφή (διόλου τυχαία, το όνομα της Γκρέτελ αναφέρεται πρώτο στον τίτλο). Η ταινία δεν είναι φορτωμένη με τα συνήθη κλισέ που βρίσκουμε στο είδος της (δυνατή μουσική στις σκηνές «αγωνίας», τερατώδεις μορφές που ξεπετάγονται από το πουθενά κ.ο.κ.), ο τρόμος αναδύεται με ηρεμία και σωστά υπολογισμένες εντάσεις. Η απειλή δεν είναι απαραίτητο να πηγάζει διά της βίας μέσα από μια ταινία· μπορεί κάλλιστα να βρεθεί στις μικρές λεπτομέρειες, εκεί όπου δεν την περιμένεις.

Βαθμολογία: 7

«Like a Boss» (ΗΠΑ, 2019). Κομεντί του Μιγκέλ Αρτέτα.

Είναι σχεδόν επώδυνη η παρακολούθηση αυτής της ταινίας στην οποία η μαύρη Τίφανι Χάντις και η λευκή Ρόουζ Μπερν με τη βοήθεια μιας πάμπλουτης Λατίνας, τιτάνα της βιομηχανίας καλλυντικών (Σάλμα Χάγεκ), προσπαθούν να σώσουν την επιχείρησή τους, μια εταιρεία καλλυντικών που έχει βουλιάξει. Το τι λένε κατά τη διάρκεια της ιστορίας αυτές οι γυναίκες, μεταξύ τους αλλά και στους άλλους, είναι σχεδόν αδύνατον να περιγραφεί με λέξεις. Πρέπει να το ακούσεις για να το πιστέψεις. Είναι να απορείς πάντως πώς υπάρχουν μυαλά που σκέφτονται και αποτυπώνουν στο χαρτί αυτή την τεράστια ποσότητα κουταμάρας.

Βαθμολογία: ½

Προβάλλονται επίσης

Ακολουθώντας την επιτυχία του «AGORA Από τη Δημοκρατία στις Αγορές» και μέσα σε ένα πλαίσιο πέντε περίπου χρόνων (2015-2019), το ντοκιμαντέρ «AGORA II – Δεσμώτες», του δημοσιογράφου και σκηνοθέτη Γιώργου Αυγερόπουλου, εξερευνά διάφορα επίπεδα της ελληνικής κοινωνίας μέσα από πρωτογενές υλικό παρμένο από τις διαπραγματεύσεις της ελληνικής κυβέρνησης με τους δανειστές.

Αποκλειστικά στο Στούντιο προβάλλεται η «Μάχη της Ρωσίας» (1943), η πέμπτη από τις εφτά ταινίες της σειράς ντοκιμαντέρ «Why We Fight» που είχε αναλάβει κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο κορυφαίος αμερικανός σκηνοθέτης Φρανκ Κάπρα. Σε συνεργασία με τον ρωσικής καταγωγής Ανατόλ Λίτβακ, ο Κάπρα εξιστορεί ακριβέστατα τα γεγονότα στο ρωσικό μέτωπο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, εστιάζοντας στο ρωσικό πείσμα να νικήσει τις δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας.

Ενα ακόμα ντοκιμαντέρ, στην ίδια αίθουσα, είναι ο «Μηχανισμός των Αντικυθήρων», του Νίκου Παπακώστα, που αναφέρεται στον αρχαιότερο μηχανισμό του κόσμου για τον οποίο μιλούν διάσημοι έλληνες και ξένοι επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων (αστρονόμοι, φυσικοί, μαθηματικοί, παλαιογράφοι, ιστορικοί των επιστημών, αρχαιολόγοι κ.ά.).

Η παιδική ταινία κινουμένων σχεδίων «Οι σκανταλιάρηδες» («The Elfkinks», Γερμανία, 2019) του Ούτε φον Μούνχοβ-Πολ φέρνει σε αντιπαράθεση την αχαριστία των ανθρώπων με την καλοσύνη ξωτικών που έμειναν κρυμμένα για 200 χρόνια προτού ανακαλύψουν το πεπρωμένο τους πάνω στη Γη.

Τέλος, στο «Ciao Italia», του Γιώργου Παπαθεοδώρου, μια «σουρεαλιστική πολιτική κωμωδία», όπως παρουσιάζεται από την παραγωγή της, πέντε άνεργα κορίτσια (Νίνα Εππα, Κυριακή Υψηλάντη, Εβίτα Φιτσαντωνάκη, Κατερίνα Χριστοδουλίδου, Στίλβη Ψιλοπούλου) σχεδιάζουν μια ληστεία και μπλέκουν σε περιπέτειες εξαιτίας διαφόρων ανθρώπων που εμφανίζονται μπροστά τους, ανάμεσα στους οποίους μια γιαγιά και ένας απόστρατος χωροφύλακας.