Μεταρρυθμιστική κόπωση

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη εξελέγη προβάλλοντας μεταρρυθμιστικά χαρακτηριστικά. Εύλογο. Είναι ζωτικής σημασίας η χώρα να μετατραπεί σε νοικοκυρεμένο, ευρωπαϊκό τοπίο, με λιγότερο πελατειακό κράτος, με ανταγωνιστική οικονομία και αναπτυξιακή προοπτική. Σε γενικές γραμμές, οι κυβερνητικές πολιτικές δείχνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Αλλά όσο περνάει ο καιρός, πολλά κυβερνητικά στελέχη λοξοδρομούν.

Τελευταία αλλά πολύ χαρακτηριστική είναι η λοξοδρόμηση του συζητούμενου ασφαλιστικού νομοσχεδίου. Κατα τον καθηγητή Μάνο Ματσαγγάνη, που με τίτλο «Επιστροφή στη λάθος κανονικότητα» δημοσίευσε αναλυτικότατο άρθρο στο «Βήμα» της περασμένης Κυριακής, η κατεύθυνση που προτείνει το νέο νομοσχέδιο είναι η εκ νέου επιβάρυνση του ΑΕΠ προκειμένου να ικανοποιηθούν αιτήματα συνταξιούχων. Με το νομοσχέδιο της κυβέρνησης, λέει ο Ματσαγγάνης, «οι αυταπασχολούμενοι θα επιλέγουν οι ίδιοι εισφορά για σύνταξη, ανεξαρτήτως εισοδήματος, με κατώτατο όριο 155 ευρώ τον μήνα. Σε αντάλλαγμα, θα εισπράξουν αναλόγως μειωμένη σύνταξη στο μέλλον. Ουσιαστικά η κυβερνητική πρόταση επιτρέπει σε ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού να αυτοεξαιρεθεί από τους κανόνες που ισχύουν για τους υπόλοιπους».

Τι σημαίνει αυτό; Ο Ματσαγγάνης είναι ωμός: «Απομακρύνει για πολλές δεκαετίες την προοπτική ενιαίου ασφαλιστικού. Παραβιάζει στοιχειώδεις αρχές φορολογικής δικαιοσύνης, νομιμοποιώντας χαμηλότερες εισφορές για έναν μεγαλογιατρό από ό,τι για μια καθαρίστρια. Παρέχει ισχυρό κίνητρο στους εργοδότες να πληρώνουν τους υπαλλήλους τους με μπλοκάκι. Και […] δίνει το φιλί της ζωής στο μοντέλο που μας οδήγησε στη χρεoκοπία».

Αυτό επιδιώξαμε; Η περιπέτεια της χρεοκοπίας, των Μνημονίων, της ανόδου του αντισυστημισμού και της παρ’ ολίγον εξόδου από την Ευρώπη, τελικά, θα ολοκληρωθεί με επιστροφή σε παθογένειες οι οποίες θα ετοιμάσουν τις συνθήκες για μια επόμενη περιπέτεια;

Το θέμα έχει να κάνει όχι μόνο με την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας αλλά και με τις κατευθύνσεις της – και με τα πρόσωπα που κλήθηκαν να υλοποιήσουν αυτές τις κατευθύνσεις. Με το πέρασμα του χρόνου, πολλά από αυτά τα πρόσωπα είτε αποδεικνύονται ανέτοιμα είτε απρόθυμα να λάβουν μέρος σε έναν μεταρρυθμιστικό κυβερνητικό μηχανισμό που θα αλλάξει τη χώρα.

Η εποχή είναι κρίσιμη και δεν έχουμε την πολυτέλεια της, πρόωρης, μεταρρυθμιστικής κόπωσης. Χρειάζεται σθένος και προσήλωση από πλευράς κυβέρνησης για να προχωρήσει το έργο που έχει αναλάβει. Χρειάζονται επίσης γενναίες παραδοχές και διορθώσεις, όπου επισημαίνεται η υπαναχώρηση. Χρειάζονται, τέλος, πρόσωπα που θα συμβολοποιήσουν τη μάχη για την αλλαγή παραδείγματος.

Τέτοιο πρόσωπο είναι σταθερά ο Αδωνις Γεωργιάδης (ο οποίος πάλι συγκέντρωσε τα βέλη που εκτοξεύει εναντίον του το ΚΙΝΑΛ), που τοποθετείται με ευθύτητα στην παρατεινόμενη ασάφεια για τους πλειστηριασμούς και τα κόκκινα δάνεια, ένα από τα θέματα που εμποδίζουν το τραπεζικό σύστημα να παίξει τον αναπτυξιακό του ρόλο. Οι πολιτικοί, συνηθίζουν να κολακεύουν και να καθησυχάζουν τους δανειολήπτες που δεν ανταποκρίθηκαν στις υποχρεώσεις τους. Ο Γεωργιάδης βρίσκεται στον αντίποδα. Λέγοντας ότι η προστασία της πρώτης κατοικίας είναι επιζήμια για την οικονομία, μπορεί να πηγαίνει κόντρα στον κυρίαρχο μικροαστισμό της νεοελληνικής κοινωνίας, αλλά λέει την αλήθεια: «Αν δεν υπάρχει δυνατότητα εκπλειστηριασμού της πρώτης κατοικίας δεν υπάρχει στεγαστικό δάνειο της πρώτης κατοικίας, γιατί ο μόνος τρόπος για να υπάρξει στεγαστική πίστη σε κάποιον που δεν έχει καμία άλλη περιουσία είναι να εκπλειστηριάζεται η πρώτη κατοικία».

Ο Γεωργιάδης λέει κάτι που ισχύει. Φαίνεται όμως ότι έχουμε συνηθίσει να ζούμε με ψέματα. Η αντεπίθεση του κρατισμού έχει αρχίσει. Και δυστυχώς, εκτός από την πρόωρη μεταρρυθμιστική κόπωση της κυβέρνησης, απουσιάζει και μια μεταρρυθμιστική αντιπολίτευση.

Η θεούσα γλώσσα

Διαβάζω στα διάφορα σάιτ ότι ο επιχειρηματίας Βασίλης Χήτος, που έπεσε θύμα τροχαίου, «σώθηκε από θαύμα». Από θαύμα; Πότε πρόλαβε να γίνει θεούσα μια γλώσσα τόσο ακριβής όσο η ελληνική; Η έκφραση είναι: «σώθηκε σαν από θαύμα». Σαν από θαύμα, επειδή η γλώσσα δεν πιστεύει στα θαύματα. Πιστεύει στην ακρίβεια της περιγραφής, στην κυριολεξία.

Για την υπονόμευση της κυριολεξίας της γλώσσας, την κατάλυση κάθε γλωσσικού αισθητηρίου αλλά και την αδιαφορία για τους γλωσσικούς τύπους, σε ένα βαθμό, ευθύνεται η ελληνική εκπαίδευση, η αδυναμία να διδαχθεί η γλώσσα στο ελληνικό σχολείο, δημόσιο και ιδιωτικό. Το διαζύγιο της εκπαίδευσης από τη λογοτεχνία είναι ένας από τους τρόπους αλλοτρίωσης του γλωσσικού αισθήματος. Οι μαθητές μαθαίνουν να μη διαβάζουν «άχρηστα» πράγματα, αρκεί να απομνημονεύουν τις ελληνικούρες των εγχειριδίων και της σχολικής κοινότητας.

Σε έναν άλλο βαθμό, ευθύνονται τα ΜΜΕ. Η τηλεόραση έκανε τεράστια ζημιά στο γλωσσικό αίσθημα, το ραδιόφωνο ακολούθησε αλλά ο κακός χαμός γίνεται στο Διαδίκτυο. Εκεί όπου οι ιδιοκτήτες σάιτ δεν θεωρούν υποχρέωση να επιμελούνται τα κείμενά τους (διότι κοστίζει) κι όπου η γλώσσα αφήνεται στην τύχη της. Αν όποιος γράφει ξέρει, έχει καλώς. Αν δεν ξέρει, ο θεός ας μας φυλάει.

Πάρεξ ελευθερία και γλώσσα, έγραφε ο Σολωμός. Η γλώσσα ήδη βρίσκεται στο έλεος του Θεού. Αν γινόταν και κανένα θαύμα…